1.12.22

The Wonder

 kritika objavljena u dodatku Objektiv dnevnog lista Pobjeda


Od čileanskog filmskog autora Sebastijana Lelija navikli smo da očekujemo – neočekivano. Njegovi raniji radovi jesu bili mračni, ali taj mrak dolazio je iz dubina ljudske duše i normalnosti života i problema koji on sa sobom nosi, a ne iz mračne prošlosti njegove domovine.

Nakon toga se fokusirao na koncept jakih žena u neobičnim, a svejedno normalnim životnim situacijama, prvo s filmom ,,Gloria“ (2013) u kojem je naslovna junakinja u kasnim 50-im godinama tragala za ljubavlju po barovima i diskotekama Santijaga, a onda sa Oskarom nagrađenim uratkom ,,A Fantastic Woman“ (2017) koji je pratio transrodnu osobu, koja traži priznanje normalnosti i od familije pokojnog ljubavnika i od društva u celini.

Vođen festivalskim uspesima, Lelio je podigao karijeru na međunarodni nivo, prvo s ljubavnom dramom dve žene u zatvorenoj londonskoj hasidskoj (ortodoksno jevrejskoj) zajednici, a onda i sa rimejkom ,,Glorije“ pod naslovom ,,Gloria Bell“ (2018) u kojem je poznatu priču ispričao u američkom okruženju i sa Džulijan Mur umesto Pauline Garsije u glavnoj ulozi. Svi Leliovi filmovi bili su solidni ili bolji od toga, promišljeno detaljni pre svega u tkanju tapiserije ljudskih emocija, ali nijedan zapravo nije bio izuzetan ili posebno hrabar. To se menja sa još jednim autorovim internacionalnim filmom, ,,The Wonder“, koji nam se upravo ukazao na Netfliksu.

U prošlom broju smo mogli primetiti da nas je, nakon „treša“ kojim nas je uglavnom zasipao kroz veći deo godine, najpopularniji striming servis odlučio počastiti inteligentnim filmovima. Jednom može biti slučajnost, ali sada već možemo govoriti o trendu, ili čak o strategiji. Bliži se, naime, sezona nagrada, pa valja polako izbacivati filmove koji ih mogu pokupiti. O „plemenitom poreklu“ ,,The Wonder“ može posvedočiti i izbor Telurida („oskarovskog festivala“) za premijeru, uz vrlo pažljiv izbor drugih festivala (Toronto, San Sebastian, London, Mar del Plata) na kojima je film prikazan pre ulaska u virtuelnu distribuciju.

Obično čvrsto baziran u realizmu, Lelio ,,The Wonder“ otvara na za njega neobičan način, postavljajući literarno-teatarski okvir u vidu nečega što podseća na stari filmski studio u jednom kadru. U njemu vidimo kuću u kojoj će se većina daljnje radnje odvijati, najavljujući nam, čini se bez preke potrebe, da ćemo sada pogledati film. Reč preuzima naratorka, počinjući priču o engleskoj medicinskoj sestri koja odlazi u ruralnu unutrašnjost Irske. Da posvedoči čudu ili ga pokuša opovrgnuti, dok imamo umereno laganu montažnu sekvencu putovanja brodom, vozom i konjskom zapregom na destinaciju. I putovanje obrnutim redosledom u drugoj i drugačijoj montažnoj sekvenci, i koncept naratora (ali druge osobe koja koristi nešto drugačije sredstvo), i studio ćemo videti i na kraju filma. Do tada ćemo verovatno zaboraviti na njih, ali vraćanje ovde i te kako ima smisla i nosi poentu.

Tu treba imati u vidu da ova filmska priča ima literarno poreklo (u pitanju je istoimeni roman Eme Donahju, poznate kao autorice predloška za „oskarovski“ film ,,Room“ Lenija Abrahamsona iz 2015), a da su adaptaciju uradili Lelio, Elis Birč i sama spisateljica. Što se opravdanja za dramski okvir tiče, navedimo to da se ovde radi i o tragediji, i o romansi, i o misteriji i o vrlo verbalnoj raspravi na teme istine i priča, religije i nauke, naprednog i nazadnog mišljenja koje poštuje klasične dramske postulate o jedinstvu vremena, mesta i radnje.

Dakle, čudo koje predmet ispitivanja je to da je devojčica Ana O‘Donel (Kila Lord Kesidi, otkrovenje) prestala da jede na jedanaesti rođendan nakon pričesti, da se toga uporno drži već četiri meseca i da još nije umrla, čak i ne pokazuje znakove slabosti. Medicinsku sestru Lib (Florens Pju, očekivano izuzetna) je po tom pitanju unajmio samozvani seoski komitet u kojem, između ostalih, sede lekar (Tobi Džouns), sveštenik (Kjaran Hajnds) i zemljoposednik (Brajan F. O‘Birn) u svrhu opservacije, ispitivanja i utvrđivanja činjenica oko toga da li Ana zaista ne dobija hranu, te da li joj to onemogućava život.

Misterija u centru zbivanja je to je li ovde reč o prevari ili o čudu, a ako je reč o potonjem, onda o kakvom, Božjem (kako tvrdi većina komiteta i meštana) ili prirodnom (kako tvrdi doktor, pozivajući se na para-naučne teorije o magnetizmu ili o molekularnoj ishrani disanjem). Svako, uključujući i krčmara kod kojeg Lib odseda (Dejvid Vilmot), i novinara Vila Birna (Tom Burk) sklonog senzacionalizmu, i devojčinu familiju, naročito majku Rosalin (Ilejn Kesidi, zapravo majka mlade Kile), ima svoju teoriju, svoju priču i razlog za nju.

Tako da tu možemo govoriti o igrama moći u okviru kuće i sela kao društva u malom, što je dodatno potkrepljeno činjenicom da na devojku naizmenično paze Lib i lokalna časna sestra (Džozi Voker). Sprijateljujući se sa devojkom, odnosno razvijajući svoja osećanja za nju (čemu i sama inklinira), i paktirajući sa novinarom, Lib će otkriti celu istinu, ali i tajne koje se iza celog slučaja skrivaju.

Ni Emu Donahju ni Sebastijana Lelia zapravo ne zanima prvenstveno sama ta misterija (koja može biti razrešena na jednostavan, zdravorazumski i čak banalan način primenom nauka teorije sistema o ulazima i izlazima), pa shodno tome ni sukob naučnog i religioznog svetonazora, uz sve sličnosti tih krajnosti i uz sve nijanse između njih. Doduše, polako „ljušteći“ tu misteriju u centru, oni se bave nečim sasvim drugim, društvom i igrama moći, ali i emocijama ljudi upletenih u ceo taj slučaj. U svemu tome važnu ulogu igra i paradigma, odnosno različite paradigme po kojima svi zainteresovani kroje narativ iz svog ugla, a svaki detalj iz iskustva svakog od upletenih, ma koliko se sitnim činio, itekako igra određenu ulogu.

Za početak, vreme radnje su šezdesete godine 19. vijeka, period nakon velike gladi u Irskoj kada je zemlju na ovaj ili onaj način napustilo na milione ljudi, pa bi potencijalni dolazak hodočasnika dobro došao i meštanima i crkvi. Lib sa sobom nosi i lične i profesionalne traume, budući da je službovala u Krimskom ratu i nagledala se smrti, a takođe je suočena sa samim muškarcima u komitetu, a ženama kao njihovim ekstenzijama u selu, Anina religioznost se čini iskrenom, ali motivacija za nju možda potiče iz nečeg o čemu se ne govori...

Za sve te priče, svetonazore i teorije je, međutim, zajedničko ne samo to da su oni potrebni da bi objasnili surovi svet, već i da oni ljudima daju svrhu i smisao tog težačkog polu-života punog muke.

Lelio je uvek važio za režisera sposobnog da izvuče maksimum iz glumaca, a to je slučaj i ovde. On od svakog u svojoj postavi sačinjenoj od vrhunskih irskih i britanskih glumaca izvlači maksimum, ma kako te uloge zapravo bile male.

U fokusu je prirodno Florens Pju, kao najveća zvezda u postavi koja nastavlja za sada impresivnu karijeru, zatim Kila Lord Kesidi, čiji se glumački talenat otkriva i odnosom njihovih likova koje igrom zajednički grade, uz puno hemije. Režiser se u ovom filmu potvrđuje i kao autor sa istančanim osećajem za vizuelni stil, a u tome dosta pomaže „kjaro-skuro“ fotografija Ari Vegner u pomalo ispranim tonovima, kao i upotreba elemenata scenografije i kostima kao simbola emocionalnog stanja likova.

Ono što je novina u Leliovom radu je tenzija koju je sposoban da stvori u saradnji sa montažerkom Kristinom Heterington i koja uspeva da veže pažnju gledalaca za teze koje se u scenariju postavljaju i razrađuju. Zapravo, ovakav film smo pre mogli da očekujemo od Leliovog zemljaka Pabla Laraina, i u smislu teza i u smislu njihovog filmsko-režijskog tretmana, ali to ne znači da se Lelio ne snalazi na terenu koji do sada uglavnom nismo percipirali kao njegov. Zapravo, ,,The Wonder“ je vrhunac njegove dosadašnje karijere i verovatno jedan od vrhunaca u ovogodišnjoj filmskoj ponudi.



30.11.22

Lista - Novembar 2022.

 


Ukupno pogledano: 39, svi dugometražni
Prvi put pogledano: 33
Najbolji utisak (prvi put pogledano): The Wonder
Najlošiji utisak: Theo: A Conversation with Honesty / Theo: Eine Konversation mit der Ehrlichkeit


*ponnovno gladanje
**kratkometražni
***srednjemetražni
**(*)kratkometražni, ponovno gledanje

kritike objavljene na webu su aktivni linkovi

datum izvor Naslov na Engleskom / Originalni naslov (Reditelj, godina) - ocena/10

03.11. festival We Might As Well Be Dead / Wir könnten genauso gut tot sein (Natalia Sinelnikova, 2022) - 8/10
*03.11. festival Alcarras (Carla Simón, 2022) - 5/10
03.11. festival Lullaby / Cinco lobitos (Alauda Ruiz de Azúa, 2022) - 6/10
*03.11. festival I Have Electric Dreams / Tengo suenos eléctricos (Valentina Maurel, 2022) - 7/10
04.11. festival Grandpa Goes South / Dedek gre na jug (Vinci Vogue Anžlovar, 2022) - 5/10
05.11. festival Love Life / Rabu raifu (Koji Fukada, 2022) - 7/10
08.11. video Piggy / Cerdita (Carlota Pereda, 2022) - 7/10
09.11. video The Good House (Maya Forbes, Wallace Wolodarsky, 2021) - 7/10
10.11. video Weird: The Al Yankovic Story (Eric Appel, 2022) - 7/10
10.11. kino Trail of the Beast / Trag divljači (Nenad Pavlović, 2022) - 6/10
*10.11. festival The Uncle / Stric (Andrija Mardešić, David Kapac, 2022) - 7/10
*10.11. festival Carbide / Garbura (Josip Žuvan, 2022) - 7/10
*10.11. festival Traces / Tragovi (Dubravka Turić, 2022) - 8/10
11.11. video Barbarian (Zach Cregger, 2022) - 6/10
11.11. video Smile (Parker Finn, 2022) - 6/10
12.11. kino Little Vampire / Petit vampire (Joann Sfar, 2020) - 6/10
12.11. kino Amsterdam (David O. Russell, 2022) - 4/10
13.11. video Beavis and Butt-Head Do the Universe (Albert Calleros, John Rice, 2022) - 7/10
14.11. video The Righteous (Mark O'Brien, 2021) - 6/10
14.11. video Mona Lisa and the Blood Moon (Ana Lily Amirpour, 2022) - 8/10
15.11. festival Theo: A Conversation with Honesty / Theo: Eine Konversation mit der Ehrlichkeit (Damien Hauser, 2022) - 3/10
17.11. video The Good Nurse (Tobias Lindholm, 2022) - 8/10
17.11. video Argentina, 1985 (Santiago Mitre, 2022) - 7/10
17.11. kino On the Line (Romuald Boulanger, 2022) - 3/10
17.11. video Causeway (Lila Neugebauer, 2022) - 7/10
18.11. video The Vanished / Vanishing (Denis Dercourt, 2021) - 6/10
*18.11. kino Beanie / Kapa (Slobodan Maksimović, 2022) - 8/10
20.11. video Hallelujah: Leonard Cohen, a Journey, a Song (Daniel Geller, Dayna Goldfine, 2021) - 7/10
22.11. festival A Cup of Coffee and New Shoes On / Një filxhan kafe dhe këpucë të reja veshur (Gentian Koçi, 2022) - 8/10
22.11. festival The Land Within (Fisnik Maxville, 2022) - 6/10
23.11. festival Pelican / Pelikan (Filip Heraković, 2022) - 7/10
23.11. festival Klokkenluider (Neil Maskell, 2022) - 8/10
23.11. festival Wake Me / Zbudi me (Marko Šantić, 2022) - 7/10
24.11. festival Servus Papa - See You in Hell (Christopher Roth, 2022) - 5/10
24.11. video  The Wonder (Sebastián Lelio, 2022) - 9/10
24.11. video My Father's Dragon (Nora Twomey, 2022) - 7/10
25.11. festival The Man Without Guilt (Ivan Gergolet, 2022) - 8/10
28.11. festival Cold as Marble / Mermer soyugu (Asif Rustamov, 2022) - 7/10
29.11. festival The Rise and Fall of Comrade Zylo / Shkelqimi dhe renia e shokut Zylo (Fatmir Koçi, 2022) - 6/10

27.11.22

A Film a Week - Grandpa Goes South / Dedek gre na jug

 previously published on Cineuropa


More than 30 years ago, Vinci Vogue Anžlovar debuted with the film Grandma Goes South (1991), a relatively mellow comedy about an elderly lady escaping her nursing home, picking up two jazz musicians and driving off southward in a Mercedes-Benz convertible to start a new life. However, the film was a milestone of sorts simply by virtue of being the first film released in Slovenia since the country’s independence from Yugoslavia, and it became a smash hit domestically. Anžlovar is now back with his newest feature deliberately titled Grandpa Goes South.

Caution should be advised here because this is by no means a sequel and actually has little to do with Anžlovar’s debut, though it does feature elderly people (in this case, two of them) going in the same general direction in a motor vehicle (this time, it is a motorhome) against the backdrop of jazz music (here mixed with Balkans Gypsy tunes). Mixing the tropes of the broad comedy, the road movie and the gangster flick, it is actually closer tone-wise to the early noughties revival within Slovenian cinema of light 1980s Yugoslav comedy, as seen in Damjan Kozole’s Porno Film (2000), Branko Đurić’s Cheese and Jam (2003) and Marko Naberšnik’s Rooster’s Breakfast (2007).

Anžlovar opens his film with three plots following three pairs of characters. Troubled jazz musician Vlado (thesp Vlado Novák) abducts his best friend and ex band-mate Boris (Boris Cavazza, recently glimpsed in Sanremo and Once Were Humans) from the hospital with the mission to take him to his long-lost love Neda who lives in Serbia. After a fight, Esma (Zala Đurić, a rising star of Slovenian cinema) joins her boyfriend Peter (Timon Šturbej) on his job driving Miki (Maruša Majer) and Esad (Nenad Tokalić), a couple of assassins, on their mission, not knowing that they are about to serve as scapegoats. After somehow running away in the car, Esma and Peter get into a car accident which leaves him dead and her injured, and she is saved by Boris and Vlado. Through Esma’s connection to Romani travellers, the trio continues their run with them, with the brass music festival in Guča, Serbia as their final destination.

Judging by the response on the festival circuit (the film premiered with little fanfare at CinEast in Luxembourg and its domestic festival premiere at the Festival of Slovenian Film resulted in one Vesna Award for Best Supporting Actor awarded to Jonas Žnidaršič, playing the inspector who joins the chase later on), Grandpa Goes South stands a better chance with wider audiences in regular distribution, especially in the Balkans region. Its blend of humour relying on the stereotypes of silly old men, magical and wise Roma people and gangsters from the Balkans might prove to be too politically insensitive for Central- and Western Europe. The actors are clearly the trump card, with Novák and Cavazza having substantial chemistry playing their usual screen personas of a vagabond and a smooth operator, respectively. Đurić provides some youthful energy to complement them and Majer is clearly having a lot of fun playing the philosophically-inclined assassin.

However, the film suffers from the “sprinter’s logic”, starting in a high tempo that is bound to fall half-way through and not rise until the end. Moreover, the cinematography by Miloš Srdić is a tad too postcard-worthy, the music score by Milko Lazar and Anžlovar himself is a little overbearing in its omnipresence, and there is a bit of imbalance regarding the build-up to and the punchline of the jokes. This is especially obvious during the elaborately constructed sequence in an underground auto-shop that seems lifted from Emir Kusturica’s comedies, and is operated by Goran Navojec’s Burduš (named after the titular character from a Yugoslav film from the 1980s), who looks like a riff on Danny Trejo’s work in the films of Robert Rodriguez.

26.11.22

A Film a Week - The Vanished / Vanishing

 previously published on Asian Movie Pulse


Denis Dercourt is by no means an A-lister in the realm of French cinema, but he nevertheless made some career, both at home and abroad in Germany, especially with his 2006 Cannes title “The Page Turner”. With last year’s “The Vanished” (somewhere already released as “Vanishing”), Dercourt tried to bring his career on a new level by adapting the novel “The Killing House” of a renowned British crime fiction author Peter May in a French-Korean co-production and set in Seoul. After the premiere at last year’s Busan, some minor festival bookings and limited theatrical and online releases, it is now released globally on various digital platforms.

The topic is set in an opening sequence. A bulky man (Choi Moo-seong) goes to an underground surgical facility from which he picks up a heavy load in suitcases. The facility itself turns out to a mob-operated organ harvesting point, and the organs obtained there go through a complicated procedure of being masked as properly imported ones before being transplanted to the patients. However, the real plot starts with a discovery of a female dead body in a nearby stream. The body has been there for at least one month, so it cannot by identified by any of the conventional means, but the strange thing about it is the fact that the victim died while being under heavy, but still not lethal dose of anesthetic.

Luckily for the detective Park (Yoo Yeon-seok, glimpsed as young Woo-jin in the original “Oldboy”, who made a career on television after that), who handles the case, a forensic conference is in town and the French “star” of it, Alice Launey (Olga Kurylenko) is an expert on a new method of fingerprinting the heavily decomposed bodies, so he enlist her help. First they discover the identity of a dead woman (who turns out to be a legal Chinese immigrant working for the cleaning service), and then the bigger plot that involves more bodies and an organ trafficking scheme. While they try to solve the case(s), a romantic spark between them lights up…

The trouble with the otherwise thick plotting in the script Dercourt co-wrote with Marion Doussout starts with very rough characterization in which only the detective and the forensic expert have a hint of psychologically deeper personality, which still does not make their romance any more believable. The rest of the characters, with the noble exception of her assistant Mi-sook (Ye Ji-won), turn out to be the usual types, such as the mob contractor, the assassin (Kim Woo-hyung), the corrupt doctor (Lee Seung-jun) and the mobster, making the whole organ-trading scheme and therefore the investigation feel quite generic.

However, Dercourt is slightly better as a director than he is as a writer, at least in the terms of composing the atmosphere with a dash of noir in a largely procedural plot, resulting in a modern, distinctively European thriller with some Korean flavour. In his defence, the plot of the original novel takes place in Shanghai, in a very different legal and political system, so some things might have got lost in translation.

Acting-wise, the accent is put on the only proper star of the film, Kurylenko, who not only speaks a tad too perfect French, but manages to play an indefinitely troubled character in a very convincing manner, while the rest of the cast pretty much follows her leads. As Park, Yoo Yeon-seok adds a bit of a goofy charm, but the lack of a real chemistry could be seen in more emotionally demanding scenes. The same could be said regarding the mystery of Mi-sook’s character, which Ye Ji-won plays competently in her own terms, but it still cannot be a match for Kurylenko’s skills and zest.

The technical components of the film are probably the highlight of the film, especially when it comes to Axel Cosnefroy’s cinematography in very distinctive lighting that is dim and cold at the same time, and Jérôme Lemonnier’s eclectic music score that uses the neoclassical forms, electronic beats and noirish jazz in a counter-intuitive fashion. Valentin Féron’s editing also deserves praise for the quick pacing favoured over clarity and especially for the craftiness of the opening sequence that raises the hopes that “The Vanished” would be a better film than it eventually is.

All things considered, it is a decent, if unremarkable piece of work. Less than sum of its parts, more likely a median value of them, it is sufficient for an average viewing experience at home, which makes digital platforms a good choice for the primary channel of its distribution.


24.11.22

The Good Nurse

 kritika objavljena u dodatku Objektiv dnevnog lista Pobjeda


Iako je većini najpoznatiji kao (ko)scenarista Tomasa Vinterberga u poslednjoj fazi karijere koja i dalje traje, od filma ,,Submarino“ (2010), preko ,,The Hunt“ (2012) i ,,The Collective“ (2019), pa do Oskarom nagrađenog ,,Another Round“ (2020), Tobias Lindholm je i više nego interesantan režiser.

Kroz tri dosadašnja filma u svojstvu kompletnog autora, Lindholm je ispričao muške priče, ali u dramskom registru, bez podilaženja niskim porivima muške publike za akcijom i junačenjem, ispitujući uloge muškarca u modernom svetu.

U sva tri filma oslanjao se na istog glumca, Pilu Espeka, da odigra protagonistu. ,,R“ (2010) je bila nasilna zatvorska drama. „A Hijacking“ (2012) triler o talačkoj krizi i pregovoru po pitanju broda otetog od somalijskih pirata, i kao takav se bavio muškim svetovima: pomorstvom, nasilnim kriminalom i visokom međunarodnom trgovinom. Konačno, ,,A War“ (2015) je bila priča o ratu i odlukama donesenim na terenu koje moraju dobiti i sudski epilog kod kuće.

,,The Good Nurse“ je Lindholmov četvrti film, prvi realizovan van njegove matične zemlje Danske, te prvi za koji autor nije napisao scenario. Takođe je i prvi film gde umesto protagoniste imamo protagonistkinju, ali to se pre svega može gledati kao svojevrsni kontinuitet s naslovom ,,A War“ koji je u druga dva metaforična „rata“, onaj kod kuće i onaj sudski, imao jake ženske likove – suprugu i tužiteljku. Takođe se kao kontinuitet može uzeti i engleski jezik, koji je ovde jedini, ali smo ga mogli čuti i u dva prethodna Lindholmova filma, budući da se radi o službenom jeziku međunarodne komunikacije.

Bilo kako bilo, ,,The Good Nurse“ je film baziran na dobro dokumentovanim istinitim događajima, odnosno ubilačkom pohodu medicinskog tehničara Čarlsa Kalena koji je od 1988. do 2003. godine ubio, po svom priznanju, tridesetak pacijenata trujući ih pogrešnim ili pogrešno doziranim lekovima. Treba imati u vidu da je to brojka koju je Kalen priznao kako bi izbegao smrtnu kaznu i takođe izbegao da se izjasni o motivima, dok se sumnja da je stvarni broj njegovih žrtava mnogo veći – barem 400. Kalen je neometano ubijao svoje pacijente u bolnicama u američkim saveznim državama Pensilvaniji i Nju Džersiju. Bolnice bi povremeno posumnjale da se nešto čudno događa, ali bi situaciju rešavale interno, najčešće otkazom, bez obaveštavanja vlasti, obdukcija i istraga, štiteći pre svega svoje interese. Kalen je na koncu dolijao, a ključnu ulogu u tome je imala njegova koleginica Ejmi Lafren koja je obavestila policiju o sumnjama u kolegu.

Kao što je jasno da se Kalen ne uklapa u tipičnu sliku serijskog ubice, bilo da se tu radi o nasilnom glupaku ili hiperinteligentnom, a hiperporemećenom ludaku, tako je od samog početka jasno da ,,The Good Nurse“ neće biti tipičan triler o lovu na serijskog ubicu, iako dotični podžanr proživljava svoje „novo zlatno doba“ na televiziji.

Nakon što u uvodnom kadru upoznamo Kalena (u interpretaciji Edija Redmejna) kako pasivno stoji u pozadini dok njegove kolege i lekari pokušavaju da ožive pacijenta (od kojeg vidimo samo noge kako se trzaju), naš fokus se seli na Ejmi (Džesika Častejn). Ona je samohrana majka i posvećena medicinska sestra koja, pak, ima i svojih zdravstvenih problema: čeka na transplantaciju srca i do tada ne sme da se previše zamara na poslu i kod kuće.

U tom smislu joj dolazak novog kolege na posao pada kao „kec na jedanaest“, jer Kalen deluje kao jednako osećajan i posvećen kolega kojem ništa ne pada teško. Njihova kolegijalnost se preliva i na privatni plan, jer Čarli pokazuje spremnost da svojoj koleginici „pritrči“ i kod kuće i pomogne joj s kćerima koje ga instantno prihvataju. Ali, kako se u bolnici povećava broj smrtnih slučajeva među pacijentima, dvojica ambicioznih detektiva (Noa Emerik, Namdi Asomuga) otpočinju istragu dok direktorka (Kim Dikens) čini sve što je u njenoj moći da tu istragu omete, štiteći navodno svoje zaposlene, a zapravo svoj ugled.

Možda će se isprva činiti da je ,,The Good Nurse“ po svom pristupu sličniji drugom polu trilera o serijskim ubicama, onima koji se oslanjaju na žanrovske postulate procedurala i doku-drame (primer za potonje bi bio Finčerov ,,Zodiac“ iz 2007). Ali, Lindholm u fokusu ipak ima neke druge stvari. U manjoj meri, to je sistem i njegovo (ne)funkcionisanje, odnosno funkcionisanje na potpuno krivim, neetičkim postulatima (zataškavanje, prebacivanje problema na nekog drugog i sledećeg), a u većoj meri su tu u pitanju sami akteri i njihov odnos koji se menja s novim saznanjima.

Zbog toga je ,,The Good Nurse“ punokrvan glumački film s apsolutno pogođenim „kastingom“, makar kada je reč o protagonistkinji i antagonisti. Scenario Kristi Vilson-Kerns (radila ,,1917“ Sema Mendesa iz 2019, ,,Last Night in Soho“ Edgara Rajta od prošle godine) je u tom smislu precizan, usmeren na razvoj likova, ali bez nametljivosti u „širokim potezima“.

Lik Ejmi je detaljno razrađen, ali Džesika Čestejn ima prilike da ga dodatno oboji i u potpunosti oživi sve male, tople gestove, brige i moralne dileme koje može imati jedna žena pritisnuta obavezama, moralnim imperativima i telesnim reakcijama na situaciju u kojoj se našla. Takođe, do samog kraja, odnosno dok je Kalen enigmatičan, a ne očito poremećen, izvrstan je i Edi Redmejn koji u izrazu ima jednu blagost kao masku da se iza nje može kriti patologija.

Režijski, Lindholm i te kako zna da film napuni tenzijom, na diskretan i zbog toga izuzetno realističan način, pa da nam na taj način priču koju celu možemo pročitati na internetu (ili na tekstualnim karticama na kraju filma) ispriča kao nešto novo, sveže i zanimljivo. Odmereni montažni ritam njegovog stalnog saradnika Adama Nilsena je tu dragocen, dok toplo-hladni kontrasti u fotografiji Džodija Li Lajpsa (radio ,,Manchester by the Sea“ Keneta Lonergana iz 2016) sjajno funkcionišu u ovoj Netfliksovoj akviziciji, koja se može ispostaviti kao jedna od pametnijih ove godine, budući da na malom ekranu funkcioniše prilično dobro. Preporuka se podrazumeva.

21.11.22

Mona Lisa and the Blood Moon

 kritika objavljena na XXZ



2021.

scenario i režija: Ana Lily Amirpour

uloge: Jeon Jong-seo, Kate Hudson, Craig Robinson, Ed Skrein, Evan Whitten


Dok u Iranu još uvek traju protesti, uprkos ili baš zbog reakcije šovenskog teokratskog režima koji ih pokušava ugušiti u krvi, verovatno će se vest da se novi film Ane Lily Amirpour pojavio na video-servisima proći krajnje nezapaženo. Tako nešto je moguće razumeti, ali ne i posvem opravdati, budući da se tu radi o autorici iranskog porekla koja je jedan od najsnažnijih i najosebujnijih glasova u krugovima „elevated“ žanrovskog filmskog stvaralaštva kao naručenih za komentarisanje društvene i političke stvarnosti.

Svom poreklu uprkos, Ana Lily Amiropour se Iranom, odnosno idejom „irano-amerikane“ (koja može biti i američki san koji Iranci sanjaju ili, pak, košmar istog kada „melting pot“ postane jednobrazan) bavila samo u svom prvencu A Girl Walks Home Alone at Night u kojem je spojila američke i iranske snove i realnosti, Jima Jarmusha, vampire, skejt, stripovštinu i umiruće gradove u nešto neverovatno „cool“. Usledio je distorzirani „acid western“ The Bad Batch koji je pratio jednu drugačiju otpadnicu, od strane kanibala delimično pojedenu ratnicu-osvetnicu u post-apokaliptičnom svetu koji je oštro podelio kritiku. Sa Mona Lisa and the Blood Moon imamo već treći tip heroine-otpadnice, nakon vampirice pod crnom maramom i pustinjske ratnice, imigrantkinju s natpriordnim mentalnim moćima koja mora da beži.

Zato Mona Lisa and the Blood Moon zove na gledanje, posebno u ovom trenutku vremena. Jer ne smemo zaboraviti, protesti koji se trenutno odvijaju u Iranu nisu samo iranski, nego su pre svega ženski, a Ana Lily Amirpour priča priče pre svega o ženskosti, drugosti i borbi tih manjinskih kategorija protiv sistemske opresije, bilo da ona dolazi iz namere ili iz nemara.

Našu naslovnu junakinju u tumačenju Jeon Jong-seo, zvezde filma Burning (2019) Lee Chang-donga, upoznajemo u ludnici i u ludačkoj košulji. Njena inicijalna pozicija je još podređenija, budući da se bolničarka na njoj iživljava. Naravno, sve dok Moni ne pukne film i ne navede je na samopovređivanje. Nakon što završi i sa portirom na sličan način, ona se oslobađa i beži s namerom da se na to nesrećno mesto ne vrati, što će joj postati mantra.

Nakon uvodne špice propraćene gitarskim „darkerskim“ tonovima (koji će kasnije biti zamenjeni elektronskim), zajedno s Monom ćemo i mi shvatiti koliko je njena pozicija zapravo izgubljena. Ona je bez novca u gradu u kojem ne zna nikoga, a taj grad je New Orleans, pun turista željnih provoda i očajnika u potrazi za preživljavanjem, obasjan neonom i naslovnim punim mesecom krvave boje koji, makar po mišljenju policajca Harolda (Robinson) tera ljude da polude. Budite bez brige, Harold i Mona će se sresti nekoliko puta, prvi put nakon što ona upozna dilera i neuspešnog DJ-a Fuzza (Skrein), pa Mona iskoristi svoje moći (kojih postaje sve svesnija) na njemu, nakon čega će policajac razviti opsesiju da je uhapsi.

Put je dalje vodi do striptizete i samohrane majke Bonnie Hunt (nekadašnja zvezda romantičnih komedija Kate Hudson) koja će Monu naučiti kako da upotrebi svoje moći u svrhu sticanja novca (čini se da Mona baš i ne razume koncept novca), kao i do njenog zanemarenog, a osetljivog sina Charliea (Whitten). A kako Mona ne želi da se vrati na „ono mesto“, mora da beži po gradu i na kraju van grada, a putem će naučiti ponešto o ljudima i o svetu koji su oni stvorili.

Upravo ta Monina nesnađenost sa kako bazičnim, tako i naprednijim konceptima društvenog opštenja stvara plodno tlo za špekulacije i fan-teorije ko je i šta je ona, od osobe koja je poslata sa špijunskim ili terorističkim zadatkom, preko vanzemaljke (na tragu Under the Skin Jonathana Glazera), pa do možda i najočitijeg rešenja da je ona naprosto to što jeste, pacijentica institucije koja je tamo protiv svoje volje provela dug period života. Zbog Monine zagonetne prirode, kao i zbog elegantno izvedenog svršetka, Mona Lisa and the Blood Moon je film koji prosto traži nastavak i kojem bi, da stvar bude bolja, nastavak pasao.

Iako je gusto protkan referencama (uz navedene, svakako je upadljiva poveznica sa Kill Bill, kao i sa opusom braće Safdie ili s potcenjenim klasikom After Hours Martina Scorsesea) i izuzetno artistički stilizovan u neonskim bojama koje su u skladu i sa glasnom muzikom, Mona Lisa and the Blood Moon je film koji ne pokazuje aspiracije da bude „elevated“, već, nasuprot tome grli B-filmske, stripovske, „pulp“ elemente i ljigavštinu, ne ostajući im dužan po pitanju komentara. Ana Lily Amirpour fantastično kontroliše pažljivo izabranu glumačku postavu za ono malo supstancijalnih likova (ostali su potrošni, ali ih autorica pažljivo usmerava sve dok ih ne potroši), dok su tehničke komponente filma, pre svega hipnotička fotografija Pawela Pogorzelskog (radio na filmovima Arija Astera) i montažni ritam Taylora Levyja takođe na izuzetno visokom nivou. Zbog toga je Mona Lisa and the Blood Moon popriličan raritet u današnje vreme: inteligentan i angažovan žanrovski film koji od starta ima patinu klasika koju mnogi savremenici tek treba da steknu.


20.11.22

A Film a Week - The Summer of '91 / Poletje '91

 previously published on Cineuropa


Slovenia was the first of the Yugoslav republics to secede from the federation and become independent after a ten-day war that happened in the early days of summer 1991. Although there is wide consensus in Slovenian society about the war and subsequent independence as a necessary move, the political parties and their voters are divided regarding the interpretation of the events. For the right wing, the war is key and is a starting point for the new mythology, while the left wing has more of a down-to-earth approach to the topic.

Slovenian cinema and the Festival of Slovenian Film (FSF) are not immune to this ideologically loaded question either, especially when there is a “round-number” anniversary. After last year’s call for artists to thematise the events from 30 years ago, this year’s edition of the FSF is hosting a new competitive section called Films 30, with five documentaries on the national topic. The Summer of ‘91, directed by Žiga Virc (Houston, We Have a Problem!), is one of those five films.

Known for his provocative approach to sensitive topics, based on unexpected revelations, both in his shorts (like the 2009 gem Trieste Is Ours!) and in his feature-length works (Houston… is a perfect example of a thought-provoking mockumentary), Virc opts for something completely different here – a relative lack of his own commentary and the assumption of an ideologically neutral stance on an ideologically charged topic. The Summer of ‘91 is actually a collage of collected home videos filmed by different people from all over the country in the time span from December 1990 and the plebiscite in which the inhabitants of Slovenia voted for secession, to the summer of 1992 and the first anniversary of the war.

The central piece of the film might be the events of the war seen through the lenses of the participants and the observers, but Virc also suggests that regular life that makes “small histories” was also happening during that period, albeit overshadowed by the “big history”. For instance, some people had their wedding scheduled for the very date of the beginning of the war, and some children happened to have their birthdays exactly during the peak of the military operations. Virc also opts to open and close the film with the same music ensemble performing Isley Jasper Isley’s “Caravan of Love” for the opening credits and The Shirelles’ “Will You Still Love Me Tomorrow” for the ending sequence, closing the symbolic circle, showing life going on, for better or for worse.

However, the lack of narration and direct commentary on the footage does not mean that Virc doesn’t comment somehow on the events; he shows his political viewpoint just by the art of selecting the material for the collage, leaving the people in the footage to do the actual talking. Although the raw material has definitely been processed – different passages of it in a different manner even, so we can see the difference if the source material came from a humble VHS or more fancy Beta – there is no reason to doubt the authenticity of the whole thing. Technically, The Summer of ‘91 is a compelling work, with Matej Nahtgal’s sound design and image post-production being the highlights craft-wise, while editor Špela Murenc keeps the whole thing pacey and compact enough, clocking in at a pleasant 72 minutes in the end.