24.4.17

Going in Style

kritika originalno objavljena na Monitoru
2017.
režija: Zach Braff
scenario: Theodore Melfi (prema priči Edwarda Cannona)
uloge: Michael Caine, Morgan Freeman, Alan Arkin, Ann-Margaret, Christopher Lloyd, Matt Dillon, John Ortiz, Peter Serafinovitz, Joey King, Maria Dizzia, Siobhan Fallon Hogan

Može li običan čovek, vredan radnik, dobar otac i sve što već ide ostariti dostojanstveno? Na postati predmet sprdnje mlađim, tehnički pismenijim, snažnijim i izdržljivijim generacijama? Ne biti na teret društvu jer je za života ipak zaradio dovoljno? Ne biti žrtva prevare i pohlepe? Lečiti se od bolesti i mentalnom kondicijom se izboriti protiv demencije? Odgovor na sva ta pitanja u današnjem trenutku bio bi: teško. Ali je zato moguće otići u velikom stilu, učiniti nešto, opljačkati (lopovsku) banku, obezbediti sebe za života i potomke posle smrti. Jer šta star čovek može izgubiti kada zatvor znači besplatan smeštaj, hranu i zdravstvenu zaštitu?


Going in Style televizijskog glumca i povremenog reditelja Zacha Braffa je priča o trojcu takvih staraca koji nemaju šta da izgube. U pitanju je “remake” istoimenog filma iz 1979. godine u režiji Martina Bresta i sa, sada već odavno pokojnima, Georgeom Burnsom, Artom Carneyem i Leejem Strasbergom u glavnim ulogama, odnosno oba filma su ekranizacije iste priče Edwarda Cannona. Trio penzionera ovde igraju Michael Caine, Morgan Freeman i Alan Arkin, dok se u sporednim ulogama pojavljuju jednako vremešni Christopher Lloyd i nekadašnja lepotica Ann-Margaret. Jasno, glumačka postava je i najjači adut filma.
Problemi se, međutim, skrivaju drugde. Za film sa takvim naslovom, ispostavlja se da problem nije toliko u odlasku koliko u polasku, jer nas scenarista Melfi i reditelj Braff tokom prve polovine filma isključivo upoznaju sa likovima, njihovim karakterima, obiteljskim i socijalnim situacijama, trudeći se iz petnih žila da nam dokažu kako oni nisu i nikada nisu bili kriminalci, već obični, pristojni ljudi koje je sistem sažvakao i ispljunuo. Nakon toga se taj socijalni aspekt priče zamenjuje komičnim, upoznavanjem sa profesionalnim kriminalcem u svojstvu konsultanta (Ortiz), jednom prilično nesmešnom pljačkom prodavnice i montažnom sekvencom pripreme na pljačku banke.

Njih trojica su simpatični sami po sebi. Joe (Caine) izdržava kćerku i unuku, a zbog gubitka penzije može izgubiti kuću, pa je pokretač akcije. Willie (Freeman) novac želi kako bi pred smrt mogao češće posećivati svoju familiju koja živi daleko od Brooklyna. Arkinov Al je njegov klasičan lik starog cinika čiji je motiv jedino osveta onima koji su ga prevarili, dok u privatnoj sferi Annie (Ann-Margaret) prilično brzo topi njegovu ledenu fasadu. Najbolji i najzabavniji deo filma su upravo prepucavanja između njih trojice u kojima nema šala o viagri, kakvoći stolice ili tehnološkoj nepismenosti, već im Melfi svojim pisanjem čuva dostojanstvo. Šteta da nemamo i više takvih scena.

Takođe, i stil je, makar pristojan, daleko od savršenog. Razlog tome je hollywoodsko igranje na sigurno i “feel-good” osećaj do te mere da film postaje i ostaje prilično “vanilla”. U tome ne samo da se gubi oštrica socijalne kritike i pozadinski detalji koji bi potencijalno bili zanimljivi (recimo, otkud to da je Britanac Joe radni vek proveo u brooklynskoj čeličani), nego i likovi poput Annie, senilnog Miltona (Lloyd), Joeovog “niškoristi” bivšeg zeta (Serafinovitz) ili konobarice Mitzi (Fallon Hogan) ostaju nerazvijeni dalje od naglašene ekscentričnosti. Takođe, “caper” zaplet sa pljačkom je prilično standardan, premda Matt Dillon sasvim solidno igra federalnog agenta koji ih juri, a detalj sa “Rat Pack” maskama je simpatičan.
  Od Theodora Melfija smo na ovu temu možda više očekivali nešto provokativniji, a opet relativno topli tretman kakav smo videli u njegovom St. Vincentu, ali njegov hollywoodski stav je sasvim u skladu sa njegovim poslednjim filmom Hidden Figures koji je i pokupio nekoliko nominacija za Oscare. Sa druge strane, Zach Braff nije jak autor i teško može iskočiti iz televizijskog miljea u kojem je kao glumac ponikao. Rad sa glumcima mu je jača strana, ali od manirizama iz sveta “sitcoma” teško može pobeći.

U konačnici, Going in Style je pristojan i umereno zabavan film koji ne dobacuje do svog potencijala. Možda nije fer, ali je neizbežno uporediti ga sa originalom iz 70-ih. Razlika je u tome da nam Brest nije “nabijao” koliko su starci pošteni i pokušao da nas po svaku cenu razgali. Njegovo polazište je bilo drugačije, trio se upustio u pljačku banke da prekrati dosadu i pobegne od života kao čekanja na smrt, da bi usput ukazao i na probleme starenja, ali i sve težu socijalnu situaciju u Americi. Melfi i Braff kreću od toga i ne idu dovoljno u dubinu. Za utehu nam je da smo barem gledali dobre glumce, da su nas oni počastili svojim prisustvom i talentom iako bi, za razliku od svojih likova, mogli komotno uživati u penziji.

23.4.17

A Film a Week - The Model

When it comes to watching and rating movies, the question is not “what is it about?”, but “how is it about?”. Since most of the stories have been told before and are being re-told, the issue here is if there is at least a trace of originality and if it works at all. And that is the lesson which Danish filmmaker Mads Matthiesen, the decorated director of Sundance-awarded film Teddy Bear, will learn the hard way with his second feature The Model.

The titular character is Emma, played by a real-life model Maria Palm who comes from a Danish small town to Paris with her dream to walk the catwalk for Chanel during the Fashion Week. Aside of her dream, she has little: a shady agency representation and a room that she shares with another model named Zofia (also played by a real-life model, Charlotte Tomaszewska). She botches her first job, but when she meets Shane (British actor Ed Skrein stuck at some point on his way to stardom), the photographer who sent her home, this time in a more relaxed clubbing atmosphere, two of them start a relationship that propels her up in the business.

The problem with Emma is, however, that she is still a kid with no idea how things work in reality. Sure, she is good looking in the fashion business sense of the term and she seems mature, but her camera personality (self-confident on the verge of being bitchy) is just a facade. Once she makes a wrong move, she will become the victim of the cutthroat business fed by girls, but ruled by men and at the same time the intrigue other girls are using in their own fight for better position in the fashion world...

There are many films about competitive businesses of sorts. Sports, ballet, music business, movie business, finance, fashion, show-business, pornography, you name it. Also, the naïve newcomer as the protagonist and our viewpoint is a trope. Whiplash, Black Swan, Showgirls and many other films tell the same story. Heck, last year’s The Neon Demon by Nicolas Winding Refn even covers the same ground with the same morale behind it.

The problem with The Model is that Matthiesen’s film is a complete lackluster. It is badly written and riddled with clichés, shot in a wrong bluish palette which makes Paris as interesting as any no name city and directed in an unispiring manner. Sure, there is some voyeurism and a lot of (small) tits and asses to keep the enthusiasts’ eyes on the screen, and even some glimpse to the glamorous items of haute couture. But even when an interesting topic incidentally occurs, like the debate about the different standards of “pretty” and “weird” in the fashion and the everyday world, Matthiesen and his co-writers go around it to the next plot point.

There are hardly any nice touches in this drab and flat cautionary tale. The best thing is that the director took some risks casting a non-professional actress for the leading role and it payed off, since Maria Palm has that empty look of the confused newcomer. On the other hand, the same approach didn’t work for the under-developed Zofia because Charlotte Tomaszewska lacks the acting knowledge and experience to fill in the blanks and make her character compellingly manipulative. The other characters are just one-dimensional plot-drivers. Shane also, there is not a slightest hint why would Emma fall for him (well, aside of the actor’s movie star looks) as there is no clue is it a smart career move by her or just her plain naivety.


The problem is that we stopped caring a long time ago. About Emma, about any other character, about fashion, about business, about Paris, about The Model.

22.4.17

Deepwater Horizon

2016.
režija: Peter Berg
scenario: Matthew Michael Carnahan, Matthew Sand (prema članku Davida Barstowa, Davida Rhodea i Stephanie Saul)
uloge: Mark Wahlberg, Kurt Russell, Gina Rodriguez, John Malkovich, Kate Hudson, Ethan Suplee

Televizijski i filmski producent i reditelj Peter Berg očito voli da uzima istinite događaje kao inspiraciju za svoje filmove. Njegov prethodni film Lone Survivor (sa sve “spoilerom” u naslovu) bavio se stvarnim incidentnom u Afganistanu, naredni Patriots Day se bavi bombaškim napadom tokom maratona u Bostonu. Negde između se udenuo, možda čak i neplanirano (barem kada je reč o režiji za koju je bio viđen J.C. Chandor) Deepwater Horizon koji se bavi nesrećom na naslovnoj naftnoj platformi iz 2010. godine i u manjoj meri ekološkom katastrofom koja je usledila i zbog koje su i platforma i kompanija u čijem je ona bila vlasništvu, British Petroleum, izašle na loš glas.


Odmah da razbijem prevelika očekivanja. Ako mislite da se radi o detaljnoj doku-drami koja tematizira i poslovanje kompanije i propuste usled kojih je do nesreće došlo i samu katastrofu i njene posledice po eko-sistem ili ekonomiju priobalnog pojasa i sudski epilog celog sranja, na krivom ste tragu jer Berg nije takav tip reditelj. Ovo je film katastrofe u dva čina, sa ne baš potrebnim prologom koji uvodi tehnički žargon koji dominira prvim činom i nakalemljenim epilogom u kojem autor(i) pokušava(ju) sažeti sve posledice sa neizbežnim fotografijama stvarnih aktera i događaja, te karticama teksta. Između prologa i epiloga stoje dve veće celine: 1) upoznavanje sa situacijom i likovima, te 2) sama katastrofa i borba za preživljavanje likova koje smo prihvatili kao naše.
Naš protagonista je Mike Williams (Wahlberg), šef održavanja elektronike na platformi kojom upravlja Jimmy (Russell) koji je, pak, u stalnom sukobu sa predstavnikom kompanije Vidrineom (Malkovich). Stvar je u tome da ispitivanje terena kasni, a kompanija gleda da “iseče krivine” i uštedi koji dolar, što dovodi do katastrofe usled nedostatnih testova pritiska. Osim toga, upoznaćemo nakratko još ponekog od zaposlenika na platformi od kojih ćemo možda zapamtiti poneko TV lice (odnosno njušku koju smo verovatno videli u nekoj seriji) i Ginu Rodriguez koja igra jedinu ženu u inače muškoj škvadri i to samo zbog očitog razloga. Osim toga, imamo i Mikeovu ženu Feliciu (Hudson) koja, osim što služi da pokaže kako naš junak ima i normalan život van platforme, jednom kad se eksplozija dogodi ide okolo kao muva bez glave i zove policiju, vatrogasce i obalsku stražu da bi primila loše vesti.

Wahlberg koji je odigrao i glavnu (naslovnu) ulogu u Bergovom prethodnom filmu, ima ono nešto da može postati generički “naš čovek”: deluje dovoljno žilavo, a opet nije sirovima, dovoljno pametno, a opet ne kao mudroser, i dovoljno je “hollywoodski” zgodan, a opet nekako običan. Koliko bi Jimmy bio zanimljivi lik za praćenje i zbog svoje pozicije i zbog zabeleženog smisla za humor i fascinantne radne etike, toliko je i Kurt Russell bolji glumac od Wahlberga, ali Jimmy ostaje tek nešto više od obične epizode. Jedina intervencija u klasičan izraz filma katastrofe je to što osim stihije imamo i ljudskog negativca kojeg sa guštom igra John Malkovich (doduše nikako ne uspevajući da “ubode” južnjački akcenat koji ostaje u svakom trenutku karikaturalan), ali kad se katastrofa dogodi, on potpuno ispada iz fokusa. Šteta dobrog negativca.
Sama katastrofa i ono što sledi, pa, ima svoje momente, da tako kažem. Za pohvalu je odustajanje od CGI efekata čija bi inflacija izgledala verovatno tragikomično. Berg se umesto toga odlučio za staru dobru pirotehniku i dizanje verne replike platforme u zrak. On to voli, to ga zabavlja i to, hajdemo reći, ume da napravi, pa su mu eksplozije i ovde jača strana. Inače, dramaturgija u toj situaciji je klasična, junak spasava ostale demonstrirajući skoro super-herojske moći. Berg ne doprinosi ugođaju skoro nimalo, oslanjajući se na ludački brzu montažu i hektični “shaky-cam” u čemu se gubi i ono malo karaktera što je u prvom činu nabačeno likovima.

Druga stvar za pohvalu nema baš puno veze sa filmskim stvaralaštvom. Berg, naime, zauzima stav i ne boji se da ga demonstrira, pa čak i da upre prstom na krivca i da osnovano pretpostavi zašto je to tako. Čestitke, iako nam time ništa novo ne otkriva. Samo, to je smer u kojem je Deepwater Horizon kao film mogao krenuti, a nije zbog umetničkih ograničenja svog autora. Deepwater Horizon je mogao biti ekspoze na set povezanih, a važnih tema, ali je samo film katastrofe. Možda je fanovima i to dovoljno, ali meni nešto fali, pa fali...

21.4.17

The Love Witch

2016.
scenario i režija: Anna Biller
uloge: Samantha Robinson, Gian Keys, Laura Waddell, Jeffrey Vincent Parise, Jared Sanford, Robert Seeley, Jennifer Ingrum

Ženska jednakost ili superiornost je cilj, a feminizam je borba, odnosno put do tog cilja. Jako pojednostavljeno rečeno, ali neka bude tako. Materijala na tu temu ne manjka, od biografskih i istorijskih drama, preko brošura, pamfleta i izjava, pa do modernih studija skrivene nejednakosti, njenih uzroka i posledica. Sve vreme, naravno, govorim o filmskoj umetnosti. Probajmo to obrnuti, ali ne preko šovinizma kao očite, ali ne baš pametne kontre koja je, doduše, iščezla u svom nepatvorenom obliku, ali se sačuvala u onom kriptičnom. Uzmimo, dakle, feminizam i njegove metode, pa čak i radikalnu ideju o ženskoj nadmoći i upregnimo ga ka cilju koji se nalazi na drugom polu spektra. I dobićemo The Love Witch, sadržajno i stilski izuzetno zanimljiv film čiji scenario, režiju, produkciju, montažu, scenu i kostim potpisuje Anna Biller.


Naslovna junakinja Elaine (igra je aristokratski prelepa Samantha Robinson) je nekada u prošlosti bila ostavljena, što pripisuje svojem nekadašnjem izgledu i manirima, pa je rešila da započne novi život sa novim prioritetima. Kao već “diplomirana” veštica, ona ne želi zavladati svetom ili makar samo muškarcima (što joj i ne bi bilo teško, imajući u vidu njenu figuru), već čeka famoznog princa na belom konju kojeg će usrećiti kako najbolje zna i ume: svojom uređenošću, uređenošću prostora, kuhinjom, striptizom pa i seksom. Ali nije zgoreg i potencijalnu žrtvu pomalo napiti ljubavnim napitkom. Sve osim poslednjeg dela će zdušno ispričati svojoj novoj stanodavki (Waddell) i to, gle čuda, pre nego što njen muž uđe u žensku viktorijansku čajdžinicu gde njih dve razgovaraju. Jadnik i ne sluti koliko može da se uplete...
Začkoljica je, međutim, u tome što muškarac mora biti onaj pravi, a ne neki pizdun koji će se “navući od jednog fiksa”, pa onda cmoljiti i plakati za još sve dok ne padne u depresiju i crkne. Depresije i crkavanja će našu vešticu dovesti pod lupu policije i naročito detektiva (Keys), komično četvrtaste vilice koja ide uz ne tako komičnu nedotupavnost i ničim opravdani frajerski stav. Možda je on baš onaj pravi...

Naravno, glavni zaplet će se preplitati sa pozadinskim u kojem upoznajemo kult čiji je Elaine član, a tim kultom, gle čuda, upravlja muškarac (Sanford) verovatno sa zadnjim namerama. Poruka je prilično jasna: kada je reč o jednakosti i borbi za istu, stvari nisu crno-bele i nije lako odmah razlučiti pristalice i protivnike. Siva zona između, taj neki feminizam pod muškom kontrolom i ženskom auto-cenzurom, retko je predmet filmova, a zapažanja Anne Biller usled mentalne gimnastike oko postavke priče su ingeniozna, pronicljiva i sveža.
Zaplet i ideje kojima se Anna Biller u filmu bavi svoju punu snagu dobijaju tek kada ih se amplificira stilom koji evocira period kontra-kulturnih filmova iz druge polovine 60-ih, sa sve namernim greškama u kontinuitetu i šlampavom pozadinskom projekcijom. Žanrovski, tu ima i melodrame i horora i komedije i fantazije (uostalom Elaine je muška fantazija, toliko je nestvarna), i trilera i trasha i okultizma i aktivizma i burleske i lake erotike, dakle svega čudnog i kultnog, od Rogera Cormana do Russa Meyera. Sve to je snimljeno u paleti živih, visoko saturiranih boja i raskadrirano na statične ili blago pomične kadrove koji se ritmično smenjuju.

Da godina proizvodnje nije navedena u naslovu i da autorica ne ostavlja namerno neke štrčeće detalje sadašnjeg vremena (recimo savremene automobile) u drugim-trećim planovima kadrova u eksterijeru, The Love Witch bi mogao proći kao jedna od onih izgubljenih pa pronađenih filmskih relikvija. Ovako više deluje kao elaborirani fetiš na tragu “50’s household” u koji su likovi nekako usisani. To u suštini ne treba da čudi imajući u vidu da je tokom cele svoje stvaralačke karijere kao kompletna autorica (ili nešto najbliže tome u današnjoj kinematografiji) Anna Biller imala fiksaciju upravo na period. Njen dugometražni prvenac Viva (2007) svojom se tematikom otkrivanja boemije, slobodne ljubavi i svingeraja u vreme vrhunca hippie pokreta još više slaže sa stilom, ali The Love Witch stavom podiže uloge. Filmu se može zameriti da je za nijansu predug i da neke od scena ne udaraju onoliko jako koliko bi morale, ali radi se tu o jednom vrlo smišljenom i dorađenom umetničkom delu.

20.4.17

Little Men

2016.
režija: Ira Sachs
scenario: Ira Sachs, Mauricio Zacharias
uloge: Theo Taplitz, Michael Barbieri, Greg Kinnear, Paulina Garcia, Jennifer Ehle, Alfred Molina, Talia Balsam, Mauricio Bustamante

Little Men dolazi kao treći neformalne, tematski ovlaš povezane trilogije Ire Sachsa i ko-scenariste mu Mauricia Zachariasa, nakon gay romanse Keep the Lights On (2012) i dramedije starijeg gay para u potrazi za stanom Love Is Strange (2014). Iskrenost, odnosno skrovitost u vezama i odnosima, okruženje New Yorka i diskretniji ili očitiji gay kontekst jesu odlike većine Sachsovog opusa, ali u poslednja tri filma sve veću pažnju zaokupljaju one životne, čak i banalne teme poput novca ili stanovanja koje služe kao pokretači cele situacije.

Odmah moram priznati da mi se Love Is Strange više svideo po detaljima, nego u celini i da sam ostao razočaran što sam umesto filma o specifičnoj temi podivljalog tržišta nekretnina dobio u suštini standardni gorko-slatki indie. Jednako tako, nisam puno očekivao ni od Little Men koji se u nešto izmenjenom obliku oslanja na najslavniji izmišljeni tragični par, odnosno na Romea i Juliju.

Dakle, opet imamo klince, samo su još mlađi i obojica su muškarci. Takođe, ono što se odvija između njih je više prijateljstvo nego čak i platonska ljubav, premda postoje naznake da se barem kod jednog od njih dešava “buđenje”. A njihove familije nisu klasično zavađene i u nekakvom ratu, već imaju sasvim običan poslovni spor oko najamnine za lokal u kući. A to nas opet dovodi do nekretnina, džentrifikacije i klasnih razlika, što je sve tema itekako vredna pažnje filmskih autora.

Sachs se jako dobro snalazi sa glumcima, a naročito ima žicu da pronađe prave face za ulogu. To se naročito vidi na primeru klinaca, povučenog Jakea (Taplitz) koji je očito umetnički tip i njegovog novog (verovatno prvog) najboljeg druga Tonyja (Barbieri) koji je komunikativan i prodoran, pa želi da postane glumac i čini se da ide u pravom smeru. (Scena sa vežbom ponavljanja koja se pretvara u duel u vikanju između njega i stvarnog instruktora Mauricia Bustamantea je genijalna.) Sjajan je izbor i Grega Kinneara, jednog od onih glumaca koje znamo odnekud, ali ne znamo tačno otkud, za ulogu upravo sredovečnog glumca koji se nije probio dalje od off-off-Broadwaya, pa u suštini živi na ženin (Ehle) račun. Meni do sada nepoznata Talia Balsam odigrala je vrhunsku ulogu u suštini bezosećajne glumčeve sestre koja jednostavno hoće svoj deo nasledstva. A sjajna čileanska glumica Paulina Garcia (nagrađena Srebrnim Medvedom za naslovnu ulogu u filmu Gloria 2013. godine) briljira kao imigrantkinja koja misli da je povlaštena renta njeno pravo zbog prijateljskog odnosa koji je imala sa prethodnim, pokojnim vlasnikom.


Istini za volju, Sachs vuče ekspoziciju i upoznaje nas sa likovima skoro do polovine filma, pa tek onda dolazi do zapleta, što je znak za uzbunu. Ali ispostavlja se da to i nije problem jer nam gotovo usput uspeva izložiti situaciju, pozicije odraslih i svu divotu dečijeg prijateljstva. Argument stoji da je priča u suštini tipska i tanka, te da je poruka kako se odrasli vode svojim interesima i u tome zanemaruju interes dece koja usput stradaju pomalo očigledna, ali Little Men je film koji je urađen kako treba.

19.4.17

Henry Gamble’s Birthday Party

2015.
scenario i režija: Stephen Cone
uloge: Cole Doman, Joe Keery, Pat Healy, Elizabeth Laidlow, Daniel Kyri, Meg Thalken, Patrick Andrews, Francis Guinnan, Kelly O’Sullivan, Mia Hulen

Scena kojom Stephen Cone, sin evangelističkog pastora, indie reditelj i humanista, otvara film je za pamćenje jednom kada prevladate čuđenje. Nakon prvih par kadrova pod uglom od 90 stepeni daju nam dvojicu mladića koji razgovaraju o ženskama, svojim školskim drugaricama. Kada Cone raširi plan, otkrivamo da njih dvojica leže u istom krevetu i pod istim pokrivačem. Kako priča o ženskama postaje sve seksualnija, njih dvojica se bacaju na masturbaciju. Svako svoj, ali opet scena zrači homoerotikom.


U nekom drugom svetu, obojica bi mogli poslati pismo sadržine “Moj najbolji drug i ja zajedno drkamo ispod pokrivača, doduše razmišljajući o curama. Jesmo li svejedno pederi?” i za barem jednog od njih bi to moglo biti spasonosno u smislu otkrivanja i još više od toga mirenja sa vlastitom seksualnošću. Ali u svetu u kojem su naslovni junak i slavljenik (Doman) je pastorov sin, a Gabe (Keery) je njegov najbolji drug iz crkve, pa će incident prećutati, sići zajedno na doručak i sa ostatkom Henryjeve porodice, ocem Bobom (Healy), majkom Kat (Laidlow) i sestrom Autumn, svi se uhvatiti za ruke i pomoliti pre obroka.
Ostatak radnje odvijaće se u toku dana i večeri i u slavljeničkom okruženju. Dolazi društvo iz škole i iz crkve i između njih se uspostavlja skoro striktna segregacija. Posebnu ulogu u toj podeli zauzima crni dečko Logan (Kyri), “sumnjiv” i zbog svoje rase i zbog svog držanja iz kojeg se može pročitati seksualna orijentacija. Dolazi društvo odraslih iz kongregacije, udovica i njen manično-depresivni sin, tip koji izgleda kao nadzornik u hrišćanskom kampu i njegova lagano trudna žena. Dolazi familija, žovijalni deda, takođe sveštenik, baba koja mrači prepričavajući vesti sa televizije i mlada tetka koja bi drage volje išla sa mladima u bazen, ali kao zakovana sedi sa strcima. Autumn dovodi svoju drugaricu koja baca farove na Gabea, ali se nepozvan pojavljuje i njen bivši dečko.

Mladi se zabavljaju, stari čavrljaju, hrana se smenjuje kao na tekućoj traci. Čak se i vino toči u šoljice za čaj i kafu. Kada baba zgranuto shvati šta je unutra, svima upućuje prekorne poglede. Deda lakonski odgovara da je i Isus pio. Majka očito pati zbog nečega, ali pred masom ljudi namešta svoje najbolje lice... Zabava, opet, nije lakomislena i besmislena, veselje se ritmično smenjuje sa melanholijom i nedoumicama, a sve ostaje u granicama relativne pristojnosti: i sreća i tuga i spetljavanje i razmimoilaženje.

Henry je na pragu da otkrije nešto o sebi što će iz temelja poljuljati njegov svet u kome se mrzi greh, a voli grešnika. Iako je to “njegov” film, ni ta spoznaja nije propraćena izjavom, već prolazi u relativnoj tišini, zbunjenosti i kontemplaciji. To važi i za ostale brojne pod-zaplete koji češće otvaraju pitanja nego što daju odgovore koji, opet, i kad ih ima, nisu baš konkluzivni. Svaki lik je tretiran dostojanstveno, svaki je kompleksan i svaki će dobiti svoj par minuta krupnih kadrova.
Stephen Cone ima osećaja za detalje. Tako ćemo videti znak krsta na vrlo otkrivajućem bikiniju jedne “crkvene” curice, a među poklonima koje Henry dobija će se naći i hrišćanski priručnik za život i ploča Duran Durana kao softiciranog pop-sastava sa hiper-seksualiziranim tekstovima, pa i DVD sa filmom Gregga Arakija. Henry Gamble’s Birthday Party bi mogao biti uparen sa nekim filmovima iz opusa ovog autora, najviše sa Kaboom, što zbog miljea, što zbog perceptivnosti autora.

Samo što im je filozofska perspektiva drugačija, pa umesto Arakijevog nihilizma imamo Coneov humanizam. To nema veze toliko sa religijskom orijentacijom filma, koliko sa temom koja zaokuplja Conea kroz karijeru: odnos dogme, Biblije i propovedanja o moralu kao teorije i karnalnih želja kao prakse. To čak nema toliko veze ni sa seksualnom orijentacijom pojedinačnih likova, jer je telesnost (pa kakva god) na udaru dogme. Sa time se, videli smo, muče po filmovima, pa kako neće klinci.

Sve u svemu, Henry Gamble’s Birthday Party je film koji poteže zanimljive teme i tretira sa posvećenošću. Što se samog filmskog jezika tiče, to je već stvar ukusa. Odsustvo velike teme će nekome smetati, ali nije ništa neobično za indie kinematografiju da filmovi budu “slice of life”. Preporuka.

18.4.17

Too Late

2015.
scenario i režija: Dennis Hauck
uloge: John Hawkes, Dichen Lachman, Crystal Reed, Brett Jacobsen, Rider Strong, Dash Mihok, Vail Bloom, Robert Forster, Jeff Fahey, Natalie Zea, Joanna Cassidy

Nemoguće je otkriti tajnu uspeha nečega tako revolucionarnog kao što je to bio film Pulp Fiction Quentina Tarantina koji je otvorio novo poglavlje i u filmskoj umetnosti kao takvoj i u postmodernizmu uopšte. Jer teško je nabrojati šta je sve taj jedan film inovirao, razorio, uspostavio ili iz korena promenio. Od klasične dramske strukture u tri čina i hronološkog izlaganja, do unikatnog uličnog rečnika, heroin chica koji iz sveta visoke mode prelazi u stvarni život i stila kojim dominiraju dugi kadrovi izuzetno pokretne, a opet savršeno kontrolirane kamere, sve se u Pulp Fiction činilo novim i svežim, čak i kad to istorijski nije bio slučaj. Kombinacija je jedinstvena i zato film za 22 godine nije ostario ni dana.

Međutim, problem sa filmovima koji tako glasno odjeknu i u stvaralčkim krugovima i u pop-kulturi je taj da će se za njima pojaviti klonovi koje po pravilu rade autori koji nisu ni blizu Tarantinovog nivoa pa ne shvataju da je tajna uspeha upravo u neponovljivosti formule. Drugi, posebno drski, pokušaće da viđeno dignu na novi nivo i ljosnuti sa visine dupetom o zemlju. Jedan od takvih je i Dennis Hauck, a njegovom dugometražnom prvencu Too Late se mora priznati hrabrost koja je, na moju veliku žalost, sama sebi cilj.

On od Tarantina preuzima vizuelni stil koji emulira eksploatacijske filmove 70-ih, snimanje na 35 mm traci, generalno noir zaplet o “izgubljenom” detektivu (Hawkes) koji pokušava da pomogne izgubljenoj devojci (Reed) koja je, pak, videla nešto što nije smela i konstrukciju koja se ne drži klasične strukture niti hronološkog sleda događaja. Međutim, u dvema stvarima pokušava da ga prevaziđe: svih pet činova koliko ih ima su zapravo manje ili više neprekinute kadar-sekvence, a dijalog, iako ne toliko “edgy” pokušava da učini još sočnijim.

To ne radi na nekoliko nivoa, a razlog tome je artificijelnost. Prvo, replike su toliko duge i pseudo-dubokoumne da više podsećaju na monologe namenjene publici, a ne na razgovor između likova. Utisak koji takvo pisanje ostavlja je da je autor klinac sa akademije fasciniran filmom i teatrom, ali nesposoban razlučiti izražajna sredstva jednog i drugog medija. Kao konačna žrtva tu padaju glumci koji te “kobasice” teksta teško savladavaju, posebno u kadar-sekvencama. John Hawkes se još drži odlično, a njegov tempo uspevaju da isprate još Crystal Reed i Dichen Lachman koja igra klišeiziranu striptizetu sa zlatnim srcem i “no bullshit” stavom, te donekle veteranka Joanna Cassidy čija je uloga neznatno mala, dok se ostali muče i ne snalaze.

Uopšte ne ulazeći u razvijenost priče i njenu nemogućnost da parira Pulp Fictionu, tamošnjim obratima i promenama perspektive, drugi ograničavajući faktor koji vezuje i potapa film su upravo neprekinute kadar-sekvence koje su same sebi svrha. Da bi njih ispoštovao, autor će, recimo, uvesti lika koji sedi na drvetu bez ikakvog razloga ili će raditi nemoguće zoomove i švenkove koji bi možda bolje izgledali na digitalnom formatu, dok ovde ostaju skoro amaterski prljavi, ili će posegnuti za deljenjem ekrana umesto da napravi rez tamo gde scenario koji je sam napisao od njega to traži.


Ne kažem, ima to svojih momenata. Na trenutke sve deluje jako kinetično i aktivno iako likovi uglavnom samo govore i govore, a vrlo malo delaju. Može se tu pronaći i nešto poetičnosti, nostalgije za vremenom “drive-in” bioskopa i amaterskih boks-mečeva na otvorenom, pa čak i posveta klasičnim filmovima iz zlatnog doba Hollywooda. Takođe, scena golotinje Vail Bloom od struka naniže po minutaži prevazilazi onu čuvenu scenu sa Julianne Moore u Short Cuts. Ali konačni rezultat obeležava višak predvidljivosti uz, paradoksalno, manjak koherentnosti, pa Too Late postaje i ostaje više ne baš uspela stilska vežba nego konkretno filmsko delo.

17.4.17

Ghost in the Shell

kritika originalno objavljena na Monitoru
2017.
režija: Rupert Sanders
scenario: Ehren Kruger, Jamie Moss, William Wheeler (prema mangi Shirowa Masamunea)
uloge: Scarlett Johansson, Pilou Asbaek, Juliette Binoche, Takeshi Kitano, Michael Pitt, Peter Ferdinando, Anamaria Marinca, Danusia Samal, Chin Han

Ghost in the Shell je deo globalnog kulturnog nasleđa. Čim se pojavio u Japanu krajem 80-ih, strip je postigao kultni status koji je podignut na nivo globalnog fenomena 1995. godine sa animiranim filmom u režiji Mamorua Oshiija. Ključan pojam za razumevanje je cyberpunk žanr na čijoj je razmeđi Ghost in the Shell stajao: pre toga smo imali Terminatora, Blade Runner i Total Recall, kao i gomilu B filmova, da bi nakon toga usledio fenomen zvani Matrix na koji je Ghost in the Shell itekako uticao.

Ne smemo zaboraviti ni generalnu paradigmu 90-ih u kojima je distopija zamišljana kao trenutak kada se korporacije uzdignu iznad zakona i država, a mašine dostignu ili prestignu ljude koji su ih stvorili u koju se Ghost in the Shell i Matrix savršeno uklapaju. Globalni svet, post-rasni i post-nacionalni, već tada je bio zamisliv, a Ghost in the Shell je svemu dao distinktivno japanski šmek.

Zato je već sama najava hollywoodske igrane verzije dočekana sa skepsom od strane fanova mange i animiranog filma. Dug period priprema, scenaristi koji su se izmenjivali kao na pokretnoj traci da bi konačna brojka došla do tri imena i izbor Ruperta Sandersa za reditelja čija je najzvučnija karijerna referenca pre toga bila hollywoodska tezga Snowhite and the Huntsman tu su skepsu dodatno pojačali. Ali izbor Scarlett Johansson za glavnu glumicu fanove je, ni manje ni više, nego razjario. Povele su se, ne bez veze, rasprave o “izbeljivanju”, odnosno namernom dodeljivanju uloga ne-belaca belim glumcima radi očekivano većeg komercijalnog uspeha, a drugi su pod sumnju doveli i glumičine sposobnosti kao takve.

Dok raspravu o rasi treba ostaviti po strani jer, fanovi ne bi to smeli zaboraviti, tu se radi o kiborgu, dakle ne o u prirodi egzistirajućem biću, a i animirana cura je bila ne-japanski visoka i plavooka, o glumi Scarlett Johansson se da raspravljati. Njen lep izgled i sračunato prijatnu, a opet nekako distanciranu personu su sjajno usmeravali i koristili indie i arthouse reditelji, između ostalih i Sofia Coppola i Woody Allen, ali to nije umanjilo špekulacije o Scarlett Johansson kao glumici koja najviše glumi svojim telom, odnosno izgledom. Glumica se u poslednje vreme odlučila za radikalnu strategiju, a to je da skoro uopšte ne igra ljudska bića. U Her je glasom odigrala kompjuterski operativni sistem, u Under the Skin skoro bez reči vanzemaljku koja prvo “konzumira” ljude, da bi kasnije shvatila i doživela ljudske emocije koje nije imala, u Lucy naslovnu junakinju čije se super-moći neverovatno brzo razvijaju, a na to treba dodati i ulogu Black Widow u Marvelovom univerzumu. Dakle, kada se radi o akciji i entitetima koji nisu standardno ljudski, što sve u teoriji Ghost in the Shell je, sa Scarlett Johansson smo u sigurnim rukama.
Problem, dakle, nije u glavnoj zvezdi filma. Uglavnom nije ni u ostatku glumačke ekipe. Danski glumac Pilou Asbaek sasvim je efikasan kao “hard-boiled” snagator, Michael Pitt je vrlo efektan kao negativac, odnosno cyber-terorista, a sa Takeshijem Kitanom Sanders odaje počast ne samo glumačkoj i redateljskoj vedeti, već i celom japanskom žanrovskom filmu. Juliette Binoche igra taman toliko da naplati honorar, ali svejedno izgleda kao da je zalutala iz filma drugog profila, dok Peter Ferdinando nije dovoljno jak glumački da odigra korporativnog ljigavca za pamćenje, ali je ipak dobacio do nivoa probavljivog.

Problem nije ni u efektima koji jesu CGI, ali su urađeni sa stilom i stavom. Utisak upotpunjuju simpatično japanski, odnosno manga / anime detalji vrlo vešto istaknuti Sandersovom režijom, poput robo-gejši, pauka-tenka i robo-pauka koji se u jednom trenutku uplašeno povlače uza zid. Vizuelni identitet prepun je referenci i asocijacija na druge filmove, od cyberpunk klasika Blade Runner koji ide dotle da se namerno u kadru vidi neonska reklama za ugašenu avio-kompaniju Pan-Am, preko Matrixa, pa do art-filma maskiranog u blockbuster, Inception, i ekstravagance Lost in Translation (takođe sa Scarlett Johansson u jednoj od glavnih uloga).

Primetili ste da nisam napisao ni slova o radnji, i neka tako i ostane. Oni koji znaju radnju – znaju, a oni koji je ne znaju – i bolje da je ne znaju zbog ugođaja jednom kad film počne. Poznata priča je ispričana korektno, sa akcentom na vizuelnu komponentu i na akciju do te mere da se čini da je svaka priča između akcionih scena tu samo kako bi ih nekako povezala. U prve dve trećine filma je akcija toliko napeta da to čak i ne smeta.
Zasmetaće, međutim, tek u poslednjoj trećini i tako otkriti svojevrsnu prazninu u centru ovog zanatski više nego korektnog filma. Ghost in the Shell je od početka do kraja komercijalni projekat do te mere da mu je i logika takva, franšizna. Nema tu neke velikog otkrića ili velike istine, a i ono što ima je tu više reda radi, pa se čini da su se scenaristi zapletom i njegovim rasplitanjem bavili više u smeru ostavljanja prostora za nastavke (dalje dešavanje sa našom protagonistkinjom nakon što je saznala svoj pravu prošlost) i pred-nastavke (odnos sa majkom i dečkom), odnosno za novu franšizu koja može i ne mora imati veze sa izvornim stripovskim materijalom.

Za nauk može poslužiti i ne baš slavna sudbina animiranog nastavka, kao i pravilo da su franšize uspešnije ako nastaju spontano, nego ako se po svaku cenu forsiraju. Ghost in the Shell bi bio bolji film da se o franšizi mislilo kasnije, a da su pisci i reditelj našli makar minimum prostora za iskrenu emociju koja se mogla iščitati u originalnom animiranom filmu. Ovako je reč o korektnom filmu, zabavnom za jedno gledanje, ali ne boljem od toga.

16.4.17

A Film a Week - Things to Come / L'avenir

It is fair to say that Isabelle Huppert is one of the best living actresses in the world and 2016 was her year. She had not one, but two impeccable roles in critically acclaimed films. Paul Verhoeven’s Elle got her Golden Globe and Oscar nomination, but her work in Mia Hansen-Løve’s Things to Come is as good. It is a masterclass in acting. And too bad Things to Come is not a better film.

Still, most of the film critics simply loved it, praising its sense of time passing, all the right questions asked, subtlety and gentle touches, which all cemented the status of Mia Hansen-Løve (Eden) as the golden girl of new French cinema. Maybe it is just my problem with Hansen-Løve and her story-telling consisting mostly of everyday, mundane events almost without any kind of accents that would highlight the importance. Or it is just the lack of dramatic structure, except the flat storyline, that rubbed me the wrong way. And considering subtlety, can a film be too subtle for its own good?

On paper, it sounds interesting, though. Our protagonist is a middle aged philosophy teacher and textbook editor Nathalie, played by Huppert with her trademark mix of expressiveness, distance and sense of humour. And we get to see her in the year her comfortable, somewhat bourgeois life takes a turn in a series of bad luck moments. She has to deal with her demanding mother (veteran Edith Scob) almost on daily basis, first her depression and then her death. With all the changes and the imperative of simplification, her editorial work is also at stake and Nathalie is a bit of a dinosaur for not accepting to dumb down the philosophy so it could be more attractive to the masses. On top of that, her husband’s (Andre Marcon) midlife crisis results in him moving out with his new girlfriend, but on a more positive side, her favourite student Fabien (Roman Kolinka) gets back to her life.

The only good thing Hansen-Løve does is refusing to take the story in the trendy offbeat-artsy direction. The “passion” Nathalie and Fabien share is for philosophy and wisdom, their relationship is respectfull and strictly cerebral. The age difference between them is evident in their conversations about books they read, radicalism and action, and that is one of the highlights of the film.

The problem is that, on any other level, Things to Come packs absolutely no punch and that is a deliberate decision. We have a great actress playing a woman whose life comes crashing around her, but we get no sense of it. Her existence or even her lifestyle is never an issue. She feels sorry she will never come to her husband’s summer house on the seaside. She feels stuck with her mother’s cat. She suddenly got some freedom she doesn’t know what to do with, and that is all of her trouble. She is not even sure if she wants “someone” in her life. It feels like a walk in the park but we know it is not all that simple. We are waiting for something to happen, to converge to something, for things to come somewhere, but...


There are some nice touches, though. Camera-work is great, feeling fluid and drifting to nice little details. The selection of books shown or talked about is great. Name-dropping from Žižek (whom Nathalie describes as “fishy”) to Unabomber is astonishing. And Isabelle Huppert is brilliant as always, she is enjoying playing her character and we are enjoying watching her doing so. But is it enough? Things to Come pretty much comes to nothing.

15.4.17

Middle School: The Worst Years of My Life

2016.
režija: Steve Carr
scenario: Chris Bowman, Kara Holden, Hubbel Palmer (prema romanu Jamesa Pattersona i Chrisa Tebbettsa)
uloge: Griffin Gluck, Lauren Graham, Alexa Nisenson, Thomas Barbusca, Andy Daly, Adam Pally, Isabella Moner, Efren Ramirez, Retta, Rob Riggle

Ono što Amerikanci zovu “middle school”, a što bi kod nas bili viši razredi osnovne škole, često su zaista najgore godine u odrastanju neke individue. Sa jedne strane, tu je sistem koji je rigidniji nego u nižim razredima i klinci su na akademskom nivou prepušteniji sami sebi i svojim sposobnostima. Sa druge, počinje da se formira pritisak grupe i uniformnost izgleda, ponašanja i stavova postaje vrlo važan faktor. Sa treće, imamo pubertet i psiho-fizičke promene nad kojima imamo vrlo malo ili nimalo kontrole.

Međutim, Middle School: The Worst Years of My Life, film štancera gluposti Stevea Carra po motivima “young adult” romana iz serijala koji zajednički potpisuju autor krimića James Patterson i Chris Tebbetts, ne bavi se skoro ničim od navedenih problema. Zapravo, šteta je da takvu šansu propušta imajući u vidu vrlo specifične godine protagoniste i u suštini retko prikazano “prirodno” okruženje škole u kojoj on provodi dobar deo dana. Čak je i u naslovu prevara: niti vidimo da je baš taj period života posebno loš, niti lošost dolazi kao posledica godina, već sasvim drugih stvari, niti su u pitanju baš godine, već period od možda dva meseca.

Film prati dečaka Rafea (Gluck) koji je nadaren za crtanje i posvećen svojim stripovima toliko da ne spava noću, ali je takođe i sklon ekscesima i u večitom problemu sa autoritetima u novoj školi. Tamo železnom rukom vlada direktor Dwight (Daly) koji se u svakom trenutku poziva na set pravila iz knjige koju učenici moraju znati napamet. Kada mu direktor oduzme i uništi svesku sa skicama, Rafe priprema osvetu tako što će prekršiti svako pravilo iz knjige. U tome mu direktno pomaže jedini drugar Leo (Barbusca), a indirektno prva simpatija (Moner) i jedini nastavnik koji nije opsednut pravilima i standardizovanim testovima (Pally).

Stanje nije ništa veselije ni kod kuće. Familija još uvek žali za gubitkom srednjeg brata. Sestra (Nisenson) je u redu (koliko mlađa sestra može biti), ali njen interes gravitira oko psa. Prezaposlena majka (Graham) ima dovoljno ljubavi, nežnosti i razumevanja za Rafea, ali pored toga što nema uvek vremena, ima i novog dečka kojeg deca zovu Medved (Riggle), a koji je samoljubiv, glasan, nepristojan, u njenom prisustvu ljigav, a u odsustvu otvoreno neprijateljski nastrojen prema klincima. Dakle, u svakom slučaju sranja ne manjka.

Ako obuzdamo nevericu glede tehnikalija i uopšte izvedivosti tih akcija, moramo priznati da su spačke kreativne i zabavne. Teško je poverovati da bi jedan ili dvoje klinaca za noć oblepili celu školu šarenim papirićima, ili namestili da zvono prdi, ili sagradili akvarijum oko vitrine za trofeje, ili šta god već, ali zamišljati tako nešto je svakako zabavno. Pritom je protivnik atraktivan, Andy Daly ga igra sa žarom, a zamenicu mu igra komičarka Retta. Takođe, Efren Ramirez (Pedro iz Napoleo Dynamite) je neprocenjiv kao domar.

U kućnim scenama Medved uglavnom podiže dinamiku, ali to čini udarajući po jednim te istim štosevima. Nasuprot njemu, majka je dosta potrošena kao lik, sestra do odsudnog trenutka prilično statična i ograničena klišeima, a ni pas nije zabavan kao što bi se očekivalo od filmskog ljubimca. Scena uništavanja automobila se može čitati kao zgodna posveta klasiku Ferris Bueller’s Day Off na koji Middle School... u teoriji liči.


Na kraju, ostaju stripovi, odnosno animacije koje se pojavljuju uvek u pravo vreme kao nešto što ćemo pamtiti kod ovog filma. One su savršeno zabavne i, ma kako štos bio isfuran, razmrdavaju film baš kada je to najpotrebnije. Inače opterećen klišeima, od obaveznog siledžije, pa do obrata na kraju, te često karikaturalnim likovima, Middle School... je plitak i predvidljiv film, premda pitak i pratljiv. Ali dobro odglumljen i školski režiran, ne samo da je verovatno najbolje Carrovo ostvarenje, nego je i prilično pristojna zabava.

14.4.17

Trespass Against Us

2016.
režija: Adam Smith
scenario: Alastair Siddons
uloge: Michael Fassbender, Brendan Gleeson, Lyndsay Marshall, Rory Kinnear, Killian Scott, Sean Harris

Kao i njegov protagonist svojoj ženi, tako je i celi film maher kada su u pitanju obećanja. Zamislite samo, dva trenutno najveća irska glumca u ulozi posvađanih oca i sina u okruženju naselja sa prikolicama i sa kriminalom kao sredstvom privređivanja. Sin Chad (Fassbender) bi se sa ženom (Marshall) i dvoje dece odselio na neku stalniju adresu, iako je duboko u sebi svestan da kao takav, nepismen i neobrazovan, zapravo ne poseduje veštine koje bi mu osigurale pošten život, a otac Colby Cutler (Gleeson) po svaku cenu želi da očuva status quo jer je on gazda, otac, šef klana, majstor bezobrazluka, a ponekad čak i samoprozvani sveštenik koji slučajno ili namerno iskrivljuje Bibliju kako bi bio u pravu.

Potencijal se vidi već u prvoj sceni u kojoj Chadov vidno maloletni sin Tyson vozi ekipu odraslih zgubidana sedeći u očevom krilu po livadi jureći zeca, valjda da ga pregazi. Ekipa vrišti, klinac se zabavlja, otac još i više strašeći ih i odatle se da iščitati da je to verovatno ne samo jedina zabava za te ljude, već i jedina veština koju će dečak naučiti od oca. Međutim, neće nam dugo trebati da otkrijemo kako je ta scena sama sebi cilj i kako je film, kao i takav vid zabave, bespoentno glavinjanje.

Scenario autora dokumentarnih filmova i jednog od producenata Alastaira Siddonsa toliko meandrira da je centralni zaplet koji tematizira Chadov sukob sa ocem i njegove slabo promišljene i potkrepljene želje za normalnim zapravo mlak, dok je druga priča koja prati kriminalne aktivnosti Chada i kompanije konfuzna do granice slučajnosti. Ne znamo koga i zašto pljačkaju, to možda, ali samo možda zna Colby, te kakvu izjavu i sa kojim ciljem daju ludačkim vožnjama i zezanjem policije. Vožnje su doduše atraktivno koncipirane i jednako tako snimljene, ali je generalni utisak da služe da u pravo vreme razmrdaju film i dignu dinamiku kada priča ide predvidljivim tokom ili čak ne vodi nikamo.

Takođe, socijalna komponenta anglo-irskih nomada koji žive u prikolicama na margini britanskog društva ni u jednom trenutku ne ide u dubinu dalje od očekivanog i već viđenog. Iako se celi film kreće u tom miljeu, nikada ne odlazi dalje od onoga što smo videli u Snatchu godinama ranije, ni na personalnom nivou Chadovog unutarnjeg konflikta, ni u nekom širem aspektu, a “payoff” je toliko očekivan da je prosto nedovoljan. Primera radi, lokalni ludak kojeg igra Sean Harris nema skoro nikakvu ulogu u zapletu, osim da ponekad postane tačka sukoba između Chada i Colbyja, a ostatak naselja ima i još manje prostora od toga.

Neki verziraniji reditelj od Adama Smitha bi možda pronašao još nešto u scenariju, nekakvu simboliku ili skriveno značenje, preradio ga i na tome insistirao. Smith, međutim, brine isključivo da se scenario ne raspadne, a da nas dešavanja na ekranu drže zabavljenim taman toliko da ne primetimo da je tačka pucanja blizu. Naravno, jednom kada je film gotov, upitaćemo se šta smo zapravo gledali, ali tada je već kasno.


Jednu stvar, međutim, reditelj radi kako treba: dvojicu glumaca pušta u sukob i ostavlja im prostora da to izvedu prema vlastitom nahođenju. I to je dobra odluka. Fassbender i Gleeson su obojica jaki glumci i zaista uživaju u “oštrenju rogova”. Zbog njih dvojice i njihovih zajedničkih scena se i isplati film koji nije nikada dosadan, ali odaje utisak nedovršenosti od koncepta do realizacije.

13.4.17

Equity

2016.
režija: Meera Menon
scenario: Amy Fox, Alysia Reiner, Sarah Megan Thomas
uloge: Anna Gunn, Alysia Reiner, Sarah Megan Thomas, James Purefoy, Samuel Roukin

Za Wall Street znamo da je to leglo pohlepe i korupcije, da finansijske firme drže političare u džepu, te da su ga zbog toga neki mladi ljudi hteli okupirati prilikom poslednje krize. O tome su govorili brojni filmovi, od nepravedno zaboravljenog pomalo vizionarskog Pakulinog Rollovera (1981), preko ne baš suptilnog Stoneovog Wall Streeta (1987) i njegovog “na silu” nastavka sa podnaslovom Money Never Sleeps (2010), pa do post-kriznih Margin Call (2011), The Wolf of Wall Street (2013) i iznimno duhovitog The Big Short (2015).

Jedna druga karakteristika ove institucije se, međutim, retko spominje u filmovima, a i inače. Wall Street je skoro u potpunosti “boys club”, odnosno muško društvo. Zapravo, kad malo bolje pogledamo, žene od karijere vrlo retko viđamo na filmu, a da nisu provučene kroz tretman klišea, bilo da su napravljene u standardnom maniru “kučke” sa nepostojećim privatnim životom, odnosno preterano agresivnog, frustriranog bića koje je na svojoj poziciji svojevrsno strano telo, bilo da je kliše izvrnut na suprotnost, pa su te žene prikazane kao tople, majčinske figure, kako na poslu, tako i kod kuće.

U tom smislu je Equity potpuni novitet, jer u centar priče stavlja poslovnu ženu koja pliva u muškom svetu, dobra je u svom poslu (specijalista za izvođenje visokotehnoloških firmi na berzu), ali ne može napredovati više od svoje trenutne pozicije. Naomi (Gunn) je zbog toga frustrirana, ali ne odustaje od borbe. Zna da je razlog za blokadu upravo to što je žena u muškom društvu, da klijenti od nje očekuju kooperaciju i čak servilnost kakvu se ne bi usudili očekivati od muških poslovnih partnera, te da su u njenom pod povećalom i stvari koje se kod muškaraca ne gledaju, poput fizičkog izgleda i garderobe. Privatno, Naomi je jedna od onih umerenih i inteligentnih osoba koja održava socijalne kontakte na nivou koliko to zahteva posao i koja je dovoljno mudra i etična da svom bivšem kolegi i povremenom partneru Michaelu (Purefoy) ne odaje poslovne tajne i izlaže oboje riziku od ilegalne insajderske trgovine.

Ne samo da film prati Naomi na njenom najnovijem projektu transformacije društvene mreže nabrijane na zaštitu privatnih podataka u profitabilnu kompaniju, nego i druga dva pod-zapleta u centru pažnje imaju žene. Jedan se bavi odnosom između Naomi i njene asistentice Erin (Thomas) koja po svaku cenu želi napredak u karijeri, bilo uz Naominu pomoć, bilo izgurujući i preskačući nju. Drugi se bavi istragom za prevaru usmerenom protiv Michaelove nove firme koju sprovodi Naomina prijateljica iz studentskih dana Samantha (Reiner), koja ide preko Naomi, u kojoj ona nije osumnjičena, ali može postati važan svedok.

Kako je umeren u tretmanu Naomi kao nijansiranog lika sa svojim vrlinama i manama, dobrim i lošim procenama, tako ni berzansko poslovanje nije predstavljeno kao ne-etično i lopovsko samo po sebi, iako nepravilnosti ima. U jednom momentu Naomi na nekom panelu uticajnih gradskih žena kaže da je ono što je ujutro pokreće iz kreveta novac i moć i saznanje da ga ima. Svet se do sada već navikao na ambiciozne žene, a pitanje je može li to isto učiniti i sa bogatim i moćnim. Hoće li se i po tom pitanju žene konačno izjednačiti sa muškarcima. Taj momenat je ujedno i jedna od retkih manifestacija feminizma, koji je u ostatku filma diskretno utkan u tkivo, tako da nam ne bode oči kao parola, ali da smo svesni da su ovaj film napisale i režirale žene.


Dobra i dobro postavljena priča često za film znači više od pola napravljenog posla. Ako je ta priča pretočena u makar koraktan scenario i kroz režiju ispripovedana kako treba, što je ovde slučaj, onda se radi o solidnom, čak i dobrom filmu. Napisan sa određenim dramaturškim poštapalicama, ali sa u realnosti ukorenjenim likovima, više nego kompetentno odglumljen od strane uglavnom televizijskih glumaca, perceptivan i realističan, neapologetski i originalan, Equity dolazi na nivo dobrog i vrednog pažnje.

12.4.17

The Whole Truth

2016.
režija: Courtney Hunt
scenario: Rafael Jackson (alias Nicholas Kazan)
uloge: Keanu Reeves, Gabriel Basso, Renée Zellweger, Gugu Mbatha-Raw, Jim Belushi

Kao neko ko je počeo da manijači sa gledanjem filmova 90-ih godina prošlog stoleća, moram priznati da su mi sudske drame / trileri prirasli srcu. Ono, ekranizacije Grishama i slično. Ne da ću to gledati danju i noću, iako realno imam prilike pošto se format uglavnom preselio na kablovsku televiziju, ali ću tu i tamo pogledati. Pomislite na neko meso i krompir za ručak, neće vam to biti omiljena hrana, ali nećete se ni previše buniti jer to čak i kad je loše nije katastrofalno.

The Whole Truth je, međutim, ekvivalent mesu i krompiru iz menze. Možda nije baš oduran obrok zaliven užeglom mašću, ali je bljutav, nezačinjen i slabo pripremljen. Zato se verovatno scenarista potpisao pseudonimom ne želeći da izlaže svoje pravo i poznato ime. Uostalom, takav scenario je mogao napisati i prilično netalentovani student za vežbu na akademiji, pod uslovom da je pogledao barem jedan sudski film u svom životu.

Sastojci su tu: sposobni, ali malo ljigavi advokat (Reeves), mladi klijent koji iz nekog razloga ne govori (Basso), antipatična žrtva, odnosno klijentov otac (Belushi), mlada saradnica sa moralnom dilemom (Mbatha-Raw), klijentova majka, odnosno žrtvina žena koja možda nešto muti (Zellweger), slučaj ubistva i pitanje je li naš dečko kriv. Dodajmo na to neki obrat na kraju, nema veze što ruši kompletnu dotadašnju logiku i eto nam scenarija.

Mada, jedna verovatno nehotična referenca na početku obećava: radnja se dešava u New Orleansu, što sa Reevesom u ulozi advokata asocira na The Devil’s Advocate, film koji je razbio svaku iluziju da je Keanu Reeves dobar ili makar solidan glumac, naročito kada je uparen sa veličinom kao što je to Al Pacino. Iskreno, čisto sumnjam da su to imali na umu, jer ne poentiraju ni na koji način. Mislim, Reeves je i dalje kesa, ali ni ostali ne blistaju. Renée Zellweger nikada nije bila neka naročita glumica, a ni šestogodišnje odsustvo s ekrana nije pomoglo, ovde deluje kao da glumi pod anestezijom (što možda i faktički jeste tačno kada se baci pogled na botoxirano lice), a Jim Belushi preglumljuje za sve pare. Šteta što je mladi Basso zaglavljen sa tipskom i dosadnom ulogom, kao i Gugu Mbatha-Raw, glumica koja je sposobna za mnogo više od toga.


Međutim, ono što posebno ide na živce, i u skladu je sa filmom u celini, je to da je protagonista ujedno i narator. Ne samo da je to potpuno nesvrsishodno i u svađi sa logikom kada se obrat uzme u obzir, makar je to izvedeno sa pokeraškim licem, za razliku od brojnih advokatskih štoseva u filmu, nego tako propraćen temom na saksofonu deluje kao da dolazi iz nekog drugog filma. Kad gledam advokatski film, nekako želim advokatsku muziku, znači ljigavu gudačku orkestraciju uz završnu reč kako ima pravde u Americi, a ne detektivske momente. Zaključno, The Whole Truth je poprilično sranje.

11.4.17

Being Charlie

2015.
režija: Rob Reiner
scenario: Nick Reiner, Matt Elisofon
uloge: Nick Robinson, Morgan Saylor, Cary Elwes, Susan Misner, Devon Bostick, Ricardo Chavira, Common

Kada sam pročitao naslov filma, poželeo sam da isti bude o nasilno mobiliziranom vijetnamskom vojniku koji nakon pada Saigona beži u Ameriku da bi se tamo suočio sa teškoćama predrasudama koje bi, vođen nesalomivim duhom i željom za slobodom, prevladao i postao prihvaćen član društva. Pusti snovi, Being Charlie je sasvim drugačija životinja, posve odomaćena u američkoj kinematografiji od televizije, preko Hollywooda do Sundance-Tribeca nezavisnog filma, ona u kojoj je naslovni junak privilegirani klinac, deo hollywoodsko-političkog plemstva koji se drogira i svog karikaturalno drvenog oca dovodi u probleme.

Ne kažem, ima tu vickastih momenata, sa nečim takvim film i počinje. Charlie (Robinson) beži iz ko-zna-već-kojeg hrišćanski dosadnog, na molitvu orijentiranog i u tri pizde materine lociranog rehabilitacionog centra po redu tako što, da bi maznuo ključeve, razbija vitraž na crkvenom prozoru, a kada mu neka dobra duša stane, on opljačka njenu bolesnu majku za lekove kako bi se nadrogirao. Potom telefonskim putem probudi drugara (Bostick), upravo zaspalog na toploj guzici neke cure, i iscima ga da dođe po njega. Mali seronja očito ima talenta.

Međutim, stvari u kući nisu tako svilene. Nežna majka (Misner) mora da se skloni pred drvenim ćaletom (Elwes) koji se pritom nalazi na početku kampanje za guvernersku fotelju i u tom poslu više liči na Arnieja nego li na western-epizodistu Reagana. Ćale shvata da mu se više isplati da klinca opet sakrije u neki rehabilitacioni centar nego da ga pusti da klošari i drogira se, pa se Charlie nađe pod striktnom kontrolom onog Meksikanca iz Desperate Housewives. Nakon uvodnog (očekivanog) ludačenja a la One Flew Over the Cuckoo’s Nest, klinac potpomognut vlastitim smislom za humor i poznanstvom sa devojkom Evom (Saylor) uspeva da se domogne “uslovne slobode”, odnosno polu-otvorene institucije gde mu je gazda “premudri” Common.

I tu je jasno da su autori ispucali većinu fora i fazona koje su imali. Takođe je belodano da su ispucali i skoro sve kliše momente, pa čak i struktura odlazi u kurac, a postupci postaju gotovo slučajni i prigodni. Lako za malog seronju koji želi slobodu, pa je spreman da se folira dok i sam ne poveruje. Ali otkud nekome ideja da neko ko se skinuo sa horsa i izdržao toliko dugo prosto želi da se pukne u javnom klozetu i da spava kao klošar na ulici? Pre toga, otkud nekome ideja da bi hors bio izabrana droga klincu koji može sebi da priušti i skuplje stvari? Kome bi palo na pamet da flaša vina vodi nazad u ponor droge? (Ovo je više retoričko pitanje, time su nas plašili autori onih kretenskih brošura i predavanja kojima smo bili zasipani kroz većinu osnovne i srednje škole.)

Usput, priča sa curom ne vodi nikamo, iako gradi očekivanja. A najiritantniji detalj od svih je činjenica da otac i sin Reiner u ključnom trenutku moraju hitno “prodati” obrat koji su “telefonirali” pre bukvalno minut vremena. Tek kada se film završi možemo da odahnemo.


Rob Reiner je nekada bio autor na kojeg se moglo računati. Mislim, Misery, Stand by Me, A Few Good Men, When Harry Met Sally... Čak i kad to nisu bili impresivni filmovi, bili su u najmanju ruku pristojni. Međutim, ostarilo se, pa sad čak i The Bucket List zvuči kao nedostižan domet. Nick Reiner je njegov sin i ova priča (i scenario koji je napisao zajedno sa ortakom sa rehabilitacije i filmskim analfabetom Mattom Elisofonom) je deo njegove autobiografije. Sinak je očito hteo nekakvu terapiju i ćaća mu je to pružio potajno se nadajući da će time svoju karijeru povesti putem oporavka. U redu, bolje je od njegovog prethodnog filma, And So It Goes, ali to i nije neko dostignuće, verujte mi.

10.4.17

The Edge of Seventeen

kritika originalno objavljena na Monitoru
2016.
scenario i režija: Kelly Fremon Craig
uloge: Hailee Steinfeld, Haley Lou Richardson, Blake Jenner, Woody Harrelson, Kyra Sedgwick, Hayden Szeto, Alexander Calvert

Nepažljivom oku i uhu će možda takav detalj promaći, ali scena u kojoj se naša protagonistkinja, ružnjikava, sociofobna i zbog svoje neprilagođenosti ekstremno nadrkana tinejdžerka Nadine (Steinfeld) upoznaje uživo sa svojom simpatijom, zločestim dečkom Nickom (Calvert) propraćena je pesmom Spandau Balleta, koja je potpuno izvan savremenog konteksta filma. To je nedvosmislena posveta filmu Sixteen Candles Johna Hughesa i njegovom delu na polju teen drama sa komičnim tonovima uopšte. The Edge of Seventeen, rediteljski prvenac Kelly Fremon Craig, zapravo je “update” te Hughesove gorko-slatke formule za vreme sadašnje, obeleženo brzom i šturom komunikacijom, površnim odnosima, egocentrizmom, osećajem neuspeha, solipsizmom i samosažaljenjem.


Jer je Nadine, osoba koja ima jednu jedinu prijateljicu, tek nešto bolje prilagođenu Kristu (Richardson), koja se oblači kao cirkus iz namere ili nemara, koja sluša staru muziku i gleda stare filmove, čvrsto uverena da se ne snalazi u svom vremenu i da bi se u nekom drugom, prošlom, snašla bolje. Što je greška verovatno usled verovanja u formule iz tih istih filmova i muzike po kojem se ružno pače tek tako pretvori u labuda kada samo od sebe shvati kako neke stvari stoje. Nadine zapravo veruje u “hughesovski” kraj, a da ne mora učiniti ništa po tom pitanju, i pritom ne shvata da su svi pritisnuti nekom svojom mukom, te da njena spada u klasičnu tipologiju tinejdžerskog “angsta” nastalog usled previše mozganja oko tako ličnih, a tako banalnih problema.
U kratkom flashbacku sa njom kao naratorkom ćemo shvatiti da ona ima i više nego solidne razloge da se oseća odbačenom i osuđenom na propast. Prvo, tu je majčino (Sedgwick) temeljno nerazumevanje ili prosto pomanjkanje strpljenja za gluposti koje Nadine izvodi još od detinjstva. Zatim, imamo rivalstvo između nje i godinu dana starijeg brata Dariana (Jenner) koji je “rođeni pobednik”, zlatni dečko i popularan u školi. Onda pubertetske nesigurnosti i smrt oca koji je jedini mogao da je uteši i oraspoloži. Na kraju, tu je Kristina “izdaja”, odnosno petljanje sa Darianom, od svih.

Nadine nezainteresovanom profesoru istorije (Harrelson) izlaže da želi da se ubije i debatira način da to prođe najbrže i nabezbolnije. On je hladno otkačinje izmišljanjem svoje oproštajne poruke koja uključuje užasno odevenu curu koja ga gnjavi za vreme pauze za ručak. Sarkazam, svakako. Neosetljivost, verovatno ne, svakako ne više od onoga što ispoljava Nadine. Profesorov odgovor je temeljen na iskustvu: “pas koji laje ne ujeda”, probleme koje ima Nadine se prevazilaze, ni najgluplja ćurka se ne bi zbog toga ubila, a Nadine nije glupava, pa će posle sarkastičnog komentara odskočiti, odgovoriti i nastaviti da živi, pa makar u inat celom svetu. Uostalom, kako kaže njena majka, svima je život sranje, samo se drugi foliraju bolje.

Rešenje možda čeka iza ugla, možda u vidu do ušiju zaljubljenog drugara iz razreda, Erwina (Szeto), jednako čudnog i štreberastog, koji se nalazi u sličnoj nepopularnoj poziciji, samo to bolje prihvata. Samo, kada bi Nadine to znala, tako opsednuta svojom mizerijom...
Tinejdžerska opsednutost samima sobom i njihova anksioznost nije ništa novo i u suštini se čak i pojavno vrlo malo menja kroz vreme. Kelly Fremon Craig to dobro zna, pa izbegava da imenuje gradić / predgrađe u kojem se radnja odvija i na taj način pokušava da priču učini univerzalnom. Problem je što na tom nivou nema baš šta da kaže, “update” glede cinizma, prezaposlenosti i većeg oslanjanja na tehnologiju je u defanzivi pred klišeima iz domena žanra tinejdžerskog filma obogaćenim sa desetak godina starim indie filmovima poput Juno.

Istini za volju, Darianova transformacija ima smisla, ali je do nje on u suštini dosadan lik, kao uostalom i Krista, pa je ceo okidač za priču klimav. A sama Nadine bi, da je sa iskrenošću i žarom ne igra jedna od najboljih dolazećih glumica Hailee Steinfeld (za koju je jasno da nije neka poružnjena prestarela hollywoodska princeza, nego da zaista razume problematiku), bila u suštini iritantan lik prema kojem je teško osetiti empatiju budući da je uglavnom sama kriva što tera ljude od sebe. Čak je i zločesti dečko zapravo dosadan, dok Erwinova nespretnost unosi malo živosti i spontanosti, doduše ne dovoljno da bi se ceo film na tome vozio.
Kelly Fremon Craig, međutim, ima jednu zlata vrednu ideju kako podići materijal na novi nivo. Dok bi većina autora taj tinejdžerski svet potpuno očistila od odraslih ili bi makar njihovo prisustvo u funkciji roditelja ili profesora svela na najmanju moguću meru, ona čini upravo suprotno: koristi ih kao sidro realnosti i od njih pravi nijansirane, slojevite i zapravo zanimljive likove. Tako Kyra Sedgwick briljira kao (pre)zaposlena majka koja ni sama nije još uvek ožalila muža i pohvatala sve konce svog života, pa nema vremena da se bavi klinačkim pizdarijama, a Woody Harrelson, i inače zabavan i versatilan glumac, kao profesor koji od nezainteresovanog odlazi ka opservantnom i na kraju zapravo empatičnom.

Tek u zajedničkim scenama sa njima Nadine kao lik i Hailee Steinfeld kao glumica uspevaju da dostignu svoj potencijal. Tek tu se vidi razlika u perspektivama koje boje mladost ili iskustvo, “hoću” ili “moram”, te različita ograničenja koja sa pozicijom idu. Upravo se na tom polju The Edge of Seventeen izdiže iznad nivoa prosečnog ili možda solidnog i kreće ka nečemu novom i svežem. Nije revolucionaran, ali je svakako vredan pažnje, posebno za ljubitelje filmova o odrastanju.