Couture

 kritika objavljena u dodatku Objektiv dnevnog lista Pobjeda

Razloga da pratimo filmove Alis Vinokur ima više. Jedan od njih je da je tokom svoje karijere ona, kao saradnica za scenario Vuka Perišića ostavila traga i kod nas u regiji s filmovima Obični ljudi i Izgubljena država. Drugi je da ona, kada sama režira svoje scenarije, po pravilu stvara duboke, psihološki dorađene i dobre filmove.

Možda je debi Augustine, kostimirani biopik o ocu medicinske hipnoze Šarkou i njegovoj naslovnoj pacijentkinji, bio tek solidan, ali je zato Disorder (na nekim tržištima Maryland) bio sasvim blizu remek-dela na tragu najboljih filmova Ketrin Bigelou. Vrlo dobra je bila i Proxima, o ženi-majci-astrunautkinji i silama koje je, fizički i metaforički, vuku gore ili dole. Blizu odličnog dobacio je i njen idući film, Paris Memories, uredno prikazan i pohvaljen na ovim stranicama.

Alis Vinokur, dakle, ima novi film naziva Couture, premijerno prikazan u Torontu, pa onda u San Sebastijanu i Talinu gde je i nama pao pod lupu. Imajući u vidu njenu impresivnu karijeru, očekivanja su bila podignuta, ali možda je izbor Anđeline Džoli za glavnu ulogu „ofirao“ i izvesne komercijalne ambicije. Međutim, koliko je uopšte uputno snimati filmove locirane u svetu mode nakon Altmanove Visoke mode, a koliko tek ima smisla nadograđivati i osavremenjivati ga.

U pitanju je „hiperlink“ film u kojem se putevi triju žena različitih godina i statusa ukrštaju tokom „Fešn Vik“ manifestacije u Parizu. Maksin Voker (Džoli) dolazi kao neka vrsta zvezde i artističkog eksperimenta, budući da je inače režiserka horor-filmova, a njen posao bi bio da režira kratki film na vampirsku temu za otvaranje manifestacije, kao i režija prve revije. Ada (Anjier Anei, inače zaista manekenka) je angažovana da bude glavna zvezda revije i novo zaštitno lice modne kuće, ali pritisak koji to podrazumeva možda nije nešto što ova mlada i naivna devojka iz Najrobija želi za sebe. Sa treće strane, tu imamo i šminkerku Anžel (Ela Rumf) koja svoju prekarnu poziciju „od tezge do tezge“ pokušava da nadvlada koristeći je kao inspiraciju za pisanje priča. Pola priče dobija i šnajderka Kristin koja po prvi puta samostalno šije haljinu koju će glavna zvezda nositi na reviji.

Od svih priča, naravno da najviše prostora zauzima i najviše pažnje dobija ona s Maksin u centru pažnje, a Anđelina Džoli je u njoj uparena sa još dvojicom francuskih glumaca s jakom reputacijom. S Vensanom Lindonom kao hirurgom američka zvezda mora da verbalno i intelektualno „sparinguje“, dok joj Luj Garel koji joj igra direktora fotografije u nekom trenutku služi i kao partner jedne druge vrste. Holivudska glumica ovde traži i dobija šansu da glumi na svom drugom jeziku koji je naučila kod kuće i u okruženju iz kojeg je došla njena majka, oberučke je prihvata, pa ne bi smelo da začudi ako bi se u kampanji za film predstavljala kao Anželina Žoli i govorila na tečnom francuskom s jedva primetnim američkim akcentom.

Druga stvar je, međutim, poveznica između zapleta filma i privatnog života glumice. Maksin, naime, dok je sveže razvedena (ček), sa smanjenim prilivom novca zbog čega ne odbija tezge, te dok se s bivšim mužem svađa oko dobrobiti svoje kćeri (to valjda svi razvedeni rade, tako da – ček), a dok se takođe sprema i za svoj novi film, baš u Parizu dobija dijagnozu raka dojke (ne baš tako direktno, ali generalno – ček), pa postaje opsednuta svojim grudima kao ogledalom svoje ženstvenosti (dupli ček). Da nije par detalja koje ukazuju, recimo, na karijerni tok režiserke, neko bi pomislio da je Endži napisala sama sebi ulogu za potrebu terapije koju ni nakon 11 godina od Maleficent (koji se u psihoanalitičkom ključu može tumačiti baš na taj način) nije završila.

To što ta priča dominira u smislu razgranotsti, vremena na ekranu i pažnje koju joj autorka posvećuje znači da će možda druge dve patiti. Za priču o šminkerki Anžel je šteta i zbog Ele Rumf koja nema toliko prilike da dođe do izražaja i zbog teme prekarnog rada u glamuroznoj industriji o čemu treba progovoriti. Priča o Adi je, pak, suviše zasnovana na opštim mestima, pa Alis Vinokur tu ne dodaje ništa posebno novo. Srećom, Anđelina Džoli je zapravo vrlo dobra glumica i, još više od toga, sposobna je da fiksira gledalačku pažnju svojom (pre)naglašenom ženstvenošću, pa Couture nikako nije kazna za oči, uši, mozak, intelekt i psihu.

Međutim, pitanje je koliko nam je još jedan film o svetu visoke mode za koji se podrazumeva da je stresan skoro isto kao svet ratova i vojski bio potreban. Jer svakako ne ide u veće zvezdane visine i veće širine od Altmanovog, a ne ponire zaista ni u psihološke dubine kao što je to bio slučaj s ranijim radovima ekstremno talentovane i precizne Alis Vinokur. Opet, to što je njen najslabiji nikako ne znači da je Couture loš film. Nije, naprotiv. Ali nešto mnogo bolji od pristojnog teško može da bude.

A House of Dynamite

 kritika objavljena u dodatku Objektiv dnevnog lista Pobjeda

Alfonso Kuaron. Martin Skorseze. Dejvid Finčer. Ketrin Bigelou. Za Netfliks, to su imena koja znače prestiž. Zbog toga se angažuju i zato je za produkciju njihovih filmova opravdano izdvojiti pozamašna finansijska sredstva koja verovatno ne bi dobili od konvencionalnih, starih filmskih studija, a kamoli od nezavisnih.

Ove godine Bigelou donosi prestiž Netfliksu novim filmom „A House of Dynamite“, čija je striming premijera tempirana za rani start sezone nagrada. 

Dosadašnja trajektorija to potvrđuje: premijera u Veneciji (doduše, bez osvojenih nagrada), vrlo limitirana bioskopska distribucija i konačno dolazak u domove svih nas putem globalne mreže. Mada, već s uvodnom karticom čini se da je ovo film koji nam i te kako može presesti.

Na kartici piše da je na kraju Hladnog rata došlo do sporazuma da bi količine nuklearnog oružja po svetu trebalo smanjiti radi sigurnosti, ali da je to vreme sada prošlo. Tačan i precizan kontekst nije teško pogoditi – za to je dovoljno pogledati vesti iz sveta.

Elem, premisa je ta da je nepoznata strana sila ispalila interkontinentalnu balističku raketu sa nuklearnom bojevom glavom u pravcu nekog od centralnih gradova u Sjedinjenim Američkim Državama. Ne zna se ni ko, ni odakle tačno jer su sateliti za osmatranje izgleda bili ometani. Sumnja se na Severnu Koreju koja za to, kako verujemo, nije još razvila tehnologiju; na Rusiju koja sve negira, ali je spremna da situaciju iskoristi - ili čak na Kinu. 

Trebalo bi utvrditi činjenice, pa na pretnju odgovoriti. Kada pokušaj presretanja projektila u letu ne uspe, na snazi je moralna dilema. Treba doneti odluku da li pokrenuti scenario odmazde i lansirati projektile i, ako da, koliko jak odgovor mora da bude.

Situaciju prvo posmatramo iz takozvane „Situacione sobe“ u Beloj kući, te iz ugla kvalifikovane službenice Olivije Voker (Rebeka Ferguson). Ona je tog jutra ostavila kući muža i bolesnog sina misleći da će tog petka samo izvoditi simulaciju nuklearne pretnje i odgovora na nju. Ipak, pretnja je stvarna. 

Olivija pokušava da ostvari kontakt sa drugim vojnim i političkim službama dok se panika polako uvlači u redove njenih kolega koji su za ovakve situacije obučavani u teoriji, ali ne i u praksi. Paralelno, odvija se neuspeli pokušaj presretanja koje treba da izvede major Danijel Gozales (Entoni Ramos). Kada ne uspe, stiže naređenje za evakuaciju ključnih profesionalaca u supertajni bunker. 

Vojni „jastreb“ general Entoni Brejdi (Trejsi Lets) traži snažan nuklearni odgovor, ali mlađi savetnik za nacionalnu bezbednosti Džejk Berington (Gabrijel Baso) pokušava da proveri obaveštajne podatke i, s odobrenjem predsednika, direktno upita strane državnike. Njih dvojica nose drugi „krug“ priče smeštene u isti vremenski okvir od dvadesetak minuta, ali rastegnute na po 35 u svakoj „repeticiji“. 

U trećem krugu konačno vidimo i predsednika (Idris Elba), kojeg smo do sada samo čuli, te koji se savetuje sa ministrom odbrane (Džered Haris) i vojnim pomoćnikom Rivsom (Džona Hauer-King) pre nego što donese sudbonosnu odluku.

Prva asocijacija bi mogla da bude „Dr. Strangelove“ (Stenli Kjubrik, 1964), samo što u „A House of Dynamite“ nemamo parodiju u kojoj su vojna lica sa visokim činovima zapravo seksualno frustrirane kukavice i siledžije. To nas onda dovodi do jednog drugog filma iz iste godine – „Fail Safe“ Sidnija Lumeta, čiji je ton ozbiljan i iskren u obradi teme nuklearne pretnje Americi i moralne dileme po pitanju odgovora na opasnost.

Oba navedena filma su, međutim, bila zasnovana na prepostavci da je lansiranje nuklearke prema Americi nekakva greška, što kod Bigelou nije slučaj. To nas dovodi i do jednog drugog, malo mlađeg žanrovskog kalupa kojeg dobro poznajemo: filma katastrofe. 

Ovaj žanr popularan devedesetih i dvehiljaditih (ovde su najočitije reference filmovi „Deep Impact“ [1998] i „The Peacemaker“ [1997] Mimi Lader) sada se smatra pomalo trivijalnim. Međutim, Bigelou i njen scenarista Noa Openhajm, inače generalni direktor televizije NBC, primarno producent i povremeno scenarista nekoliko distopijskih filmova, kao i psihološke biografske drame „Jackie“ (Pablo Larain, 2016), to maskiraju na nekoliko načina.

Prvi je svakako detaljistički ulazak u procedure i vojni, politički i bezbednjački žargon. Bigelou je to već radila u filmovima čija se radnja odvijala u okviru miljea vojnih procedura - oskarovskom „The Hurt Locker“ (2009) i doku-drami „Zero Dark Thirty“ (2012) o akciji lova na Osamu Bin Ladena. U tome se očigledno odlično snalazi, ali teret hipotetičke situacije u sadašnjosti ipak je malo teži od dokumentovanih postupaka, procedura i prosedea iz bliže prošlosti.

Druga pogođena stvar je izbor glumaca. Idris Elba, koji je ranije ove godine odigrao britanskog premijera u „Heads of State“ Ilje Najšulera, sada na spisak dodaje i američkog predsednika, čime odaje signale u kojem bi smeru voleo da mu karijera krene dalje, ali i potvrđuje da je njegovo prisustvo na ekranu jedinstveno i nezamenjivo. 

Rebeka Ferguson je očekivano dobra; Greta Li ima upečatljivu minijaturu kao stručnjakinja za pitanja Koreje; Gabrijel Baso dokazuje se kao glumac na kojeg se može računati u velikim i ozbiljnim produkcijama, dok Džered Haris demonstrira sigurnost jednog prekaljenog veterana. Međutim, svojevrsni „MVP“ filma je Trejsi Lets, glumac koji se u pozorištu snalazi još bolje nego na filmu i kojem leže izuzetno dramatične uloge.

Konačno, tu je i uvođenje „hiperlink“ strukture sa kojom Bigelou takođe ima iskustva, makar kada je reč o filmu „Detroit“ (2017) u kojem se pozabavila stvarnim događajima nereda u naslovnoj prestonici američke auto-industrije 1967. godine iz više uglova i prateći nekoliko (grupa) protagonista. Ovde je na to dodala i krugove, odnosno repeticije istih događaja i komunikacija iz uglova više nadležnih službi i osoba. 

Ovakvim pristupom ciljala je, pretpostavljamo, da pojača utisak o ozbiljnosti situacije i šmek filmova-simulacija koji se u poslednje vreme pojavljuju u dokumentarnom rodu (recimo, „War Game“ [2024] Džesija Mosa i Tonija Gerbera). Međutim, taj štos nije baš uspeo, budući da se repeticije osećaju, a da i te kako fali akcije po kojoj je režiserka najpoznatija.

To posebno stoji za medij „malog ekrana“ i kućne uslove gledanja kako će većina gledalaca i pogledati film. Ipak, „A House of Dynamite“ nije film za „drugi ekran“ i nešto što se gleda dok se slaže veš, kuva ručak i/li „fejsbuči“. Naprosto, zahteva angažman koji, pak, ište bioskopsku salu i socijalni momenat grupe ljudi u kojoj ne poznaje svako svakog da bi efekat bio maksimalan.

Iako je Bigelou i ranije sarađivala sa strimerima: „Detroit“ je najviše ljudi i videlo preko Hulua, s tim što je bila u pitanju samo distribucija, ne i celokupna produkcija. No, čini se da to nije pravi medij za njen detaljni, precizni pristup. Takođe je fakat da publika od nje uvek očekuje akciju i kroz nju provučenu psihologiju profesionalaca, najčešće muškaraca, na ivici nervnog sloma u igri na život i smrt. U njenom poslednjem filmu, pak, dobila ju je tek na kašičicu.

„A House of Dynamite“ ne doseže visine njenih najboljih naslova kao što su „Point Break“ (1991) i „Strange Days“ (1995), kao ni njenih nagrađivanih filmova iz ovog milenijuma. To, naravno, ne znači da je ovo loš film, naprotiv. Uostalom, biti u donjoj polovini opusa autorke njenog kalibra i dalje može da znači biti u gornjoj kvalitativnoj polovini kinematografije, ili čak pri vrhu „letine“.

Americana

 

2023.

scenario i režija: Tony Tost

uloge: Sydney Sweeney, Paul Walter Hauser, Halsey, Eric Dane, Gavin Maddox Bergman, Zahn McClarnon, Derek Hunkey, Simon Rex, Christopher Kriesa, Toby Huss, Joe Adler

Zašto volimo ili makar poštujemo Ameriku, svim sranjima koja se tamo dešavaju na dnevnom nivou uprkos? Razlog tome nije sama Amerika, zemlja teških kontradikcija koje mogu rezultirati i građanskim ratom u predvidljivoj budućnosti, već „Amerikana“.

Šta je, dovraga, Amerikana, na generalnom planu? Na nekim od pojedinačnih planova to nije teško definisati – u muzici, recimo, to je spoj country, folk i rock žanrova u specifičnu mešavinu. Na vizuelnom planu, to je upotreba artefakata svakodnevnog, običnog života u umetnosti: prizori iz zalogajnica na filmu, pop-art umetnost bazirana na reciklaži dizajna i ikoničnih likova i prizora... U arhitekturi možda spoj klasicizma i modernizma usmeren ka monumentalnosti jednako kao i funkcionalnosti.

Ali šta god bila, Amerikana odnosi prevagu nad realnošću. Tako je western kao žanr u literaturi, drami i na filmu postao sinonim za određeni, verovatno izmaštani moralni kodeks dokumentovanim kolonijalističkim, ekspanzionističkim i anarhističkim korenima uprkos. Tako nešto će izreći i jedan od ljigavijih i antipatičnijih likova filma Americana, dugometražnog prvenca Tonyja Tosta koji se do sada kalio uglavnom na televiziji. Taj lik, blazirani bogati kolekcionar američkih umetnina negde u dubokoj provinciji Južna Dakote Pendleton Duvall (Huss) fenomen velike koncentracije „umetničkih genija“ na tlu Amerike će objasniti time da je u Americi mašta („Amerikana“) jača od same stvarnosti (Amerike). Dobro, zaboravio je arogantni gospodin realnost marketinga za koji su Amerikanci ipak doktori – genija ipak treba proglasiti, a onaj koji proglašava ima moć.

Napadom na njegovu kuću možda ne počinje Tostov film, namerno složen kao hyperlink slagalica u pet poglavlja koja nisu hronološki poređana, ali počinje njegova radnja. Dvojica kriminalaca, Dillon (Dane) i Dave (Adler) napadaju kuću usred Duvallovog izlaganja u nameri da iz nje ukradu jedan specifični artefakt, „košulju duhova“ plemena Lakota za račun drugog, kriminogenijeg i preduzetnijeg dilera umetnina Roya Lee Deana (Rex). Kako su zatekli gužvu u kući, stvar su rešili ubijanjem svih prisutnih, tek saznavši da je artefakt dosta vredniji od sume koju im je Dean obećao.

Drugi rukavac radnje uključuje mucavu konobaricu Penny Jo (Sweeney) sa željom da se dokaže kao country pevačica u Nashvilleu koja je dogovor između trojice muškaraca načula u zalogajnici u kojoj radi, kao i njenog partnera u zločinu, dobrog i naivnog ratnog veterana oštećenog mozga i slomljenog srca Leftyja (Hauser). Treći, pak, Dillonovu devojku Mandy (pop-pevačica Halsey, viđena u finalu X-trilogije, MaXXXine čiju režiju potpisuje Ti West) koja je rešena da svog nasilnog partnera zezne i svoju sreću potraži sama. Konačno, tu je i njen sin Cal (Bergman) koji zbog masovne konzumacije kaubojaca na televiziji duboko veruje da je reinkarnacija Duha Koji Sedi i koji ima želju da pomogne „svom narodu“, čak i kad je taj „narod“ oličen u šatro-revolucionarima i gerilcima, a zapravo mafiozima kao što su Duhovo Oko (McClarnon) i Hank (Hinkey). Potera za „blagom“ vodi likove u susednu državu Wyoming gde će se dogoditi i konačni obračun, baš na pragu kuće Mandyinog oca (Kriesa), inače vrlo mračnog lika koji vodi kombinaciju kulta i mafijaškog ringa.

Film kao film zapravo i nije toliko originalan jer Tost u njemu zapravo reciklira recepte Tarantina i braće Coen s vrhunaca karijera, pa zapravo imamo Pulp Fiction klon (s razlikom da znamo koji je predmet u igri) smešten u svet Farga. Duhoviti, sarkastični i pomalo cinični dijalozi se podrazumevaju, i solidno su napisani i razrađeni, ali ne možemo reći da ih nismo već čuli u brojnim filmovima i serijama slične sorte. I naravno da će Tost zeznuti kraj, odnosno ubaciti desetak minuta antiklimaksa i epiloga nakon obračuna, ali i to nekako ide s filmovima ovog tipa.

Opet, glumačka podela je interesantna, iako ne nužno intuitivna. U „hyperlink“-filmu ove vrste retko kad ima prostora za pravu glavnu ulogu, pa nosioci pet-šest njih imaju minutažu „tu negde“. Možda je očekivano da pop-zvezda dobije ulogu koja je nekako najviše „cool“, a koja je zapravo najlakša, i možda nije loš štos veći deo ostatka popuniti glumcima iz drugih i trećih ešalona nezavisne kinematografije i televizije, ali šta činiti s dvoje prvopotpisanih koji su i najveće glumačke zvezde u postavi? Oni su dobili zadatak da budu nosioci komedije što je „debelom“ Hauseru koji je za ovaj film čak malo i smršao prirodno okruženje, ali za Sydney Sweeney nije. Ona, pak, to koristi kao test svojih glumačkih sposobnosti i raspona i uspeva u onom glavnom – da izbegne karikaturu za podsmeh, iako joj neki drugi tipovi uloga i dalje bolje leže.

Ostaje na kraju pitanje šta se čekalo s distribucijom filma dve i po godine od festivalske premijere. Ostaje nam da nagađamo je li neko „tvrdio pazar“ s distributerima ili su oni, pak, čekali odgovarajući trenutak u komercijalnom ili političkom smislu. Za ono prvo su, čini se, izvisili, a za drugo – čemu sve to, posebno kad Americana nije otvoreno političan film, a otrovne strelice te vrste su vrlo diskretno izmešane s nekim drugim otrovnim strelicama i zajedljivim komentarima. U svakom slučaju, ovde nije reč o obaveznoj filmskoj lektiri, ali se makar neke pejzaže isplati pogledati, a neke fazone ispratiti – ne znam da li bi mnogi skupili petlju da u svom filmu indijansku mafiju ili gerilu opreme sportskim lukovima i strelama i ukrste je s belcima naoružanim puškama i pištoljima. I čak iako nije ulitmativni „Amerikana“ film, Americana je verna svom naslovu.

A Film a Week - Comatogen

 previoulsy published on Cineuropa

It would seem that a mosaic structure driven by the perspectives of multiple characters is something of a trend in contemporary Romanian cinema. Recently, it served to portray the historical moment of the 1989 Revolution from different points of view, like in Tudor Giurgiu’s Freedom (2023), or the prologue to it, like in Bogdan Mureşanu’s The New Year That Never Came (2024). Igor Cobileanski’s Comatogen stands slightly apart since the Moldavia-born Romanian filmmaker aims to capture a piece of ordinary, contemporary life. The film premiered at the Transylvania International Film Festival and was screened recently at the European Film Festival Palić in its Parallels and Encounters section.

Forty-something-year-old nurse Alina (Daniela Nane, glimpsed in Ana Maria Comanescu’s Horia) gets a job offer she cannot refuse: she will take extra care for the comatose patient Klaus (veteran actor Gheorghe Visu) for the extra money paid by his daughter Mihaela (Ada Lupu, in her second collaboration with Cobileanski). On the home front, she still supports her twenty-something-year-old son Radu (Theodor Soptelea) who seems to be down on his luck regarding job opportunities. Novelty comes on the level of her private life, as she reconnects with her high school friend Pavel (Andrei Aradits) and starts a relationship with him. That also serves as an opportunity to take care of Radu, as Pavel has a real estate agency that might need a new recruit and Radu seems fit for the job. However, a case of stolen envelope reveals a not-so-carefully kept secret and leads to more and more grave ethical dilemmas, as we learn that the world, after, revolves around money as well as personal agendas powered by “the things people want to hear” – in other words, lies.

In the first and longest part which serves as exposition, we see events from Alina’s perspective. Those of others – Radu, Pavel and Mihaela – come in the subsequent, shorter chapters. Whatever information the viewers glean constantly gets challenged and updated by new findings and revelations. The result is a perpetually shifting perspective, requiring the viewer's attention and an investment that keeps the ethical apparatus ready to pass and overturn judgements. This approach might recall Akira Kurosawa’s classic Rashomon (1950), but in the script written by the filmmaker together with Alin Boeru, and in Cobileanski’s interpretation of it, it turns out to be more akin to Quentin Tarantino’s Jackie Brown (1997), flavoured with some specifically Romanian social realism and the Romanian New Wave poetics of long takes that are either static or executed in a hand-held mode by cinematographer Cristian Gugu.

In the end, although Comatogen might not be as groundbreaking or deep as its synopsis suggested, it certainly packs a punch. Its main strength remains the filmmaker’s finely calibrated work with his actors who are, depending on the chapter, pulled into the spotlight or sent to the background, having to play their characters differently in different sections of the movie. With this approach, Cobileanski achieves an “everyman” effect for each of the key characters and creates the feeling that we recognise them and can identify with them and the situations they get into. If catching and keeping our attention and engagement were Igor Cobileanski’s primary goals with Comatogen, he certainly reached them.

A Film a Week - South Wind / Južina

 previously published on Cineuropa

In Dalmatia, especially in the winter time, one’s moods, feelings and therefore actions are controlled by the winds. The bura, or internationally "bora", usually brings dry air and clarity, but also the cold. On the other hand, the jugo (or more commonly "sirocco") brings warmth, but also humidity, rain and a chance of unexpected, erratic behaviour by some people. Effectively, in the everyday mythology of the Croatian Adriatic, the jugo and the weather it brings, južina, play the role usually reserved for the full moon in other parts of the world. This kind of weather serves as the starting point and the mood board for Marin Ante’s exceptionally ambitious and deftly crafted feature debut South Wind, which has opened the 72nd Pula Film Festival.

The story is set in and around a four-storey, eight-apartment building in the city of Split, during one day of južina weather. It opens with a sequence outside where two thugs (Franko Jakovčević and Đorđe Marković) wait for the signal from a third person to start an action aimed against somebody. Most of the rest of the film plays through a flashback in which we get to know the building's tenants, and which sets up a mystery around which one of them got onto the thugs’ radar.

In one flat on the first floor, history teacher Toma (Donat Zeko) has moved back in with his father, an avid Venezia FC fan called Mićo (Stojan Matavulj) after earning a suspension from work for pushing the Ancient Roman narrative regarding Christianity. In another, Anka (Snježana Sinovčić Šiškov) asks tough guy Stipe (Mijo Kevo) to do something about the hooligan brothers on the top floor. On the next two floors, two apartments are for short-term rent, while the other two are occupied by one family each. The religious Dumanić family has to face their daughter’s (Petra Krolo) teenage rebellion, while the other family uses their daughter’s birthday for the father (Paško Vukasović) to pitch his rhymes to a famous rapper (Grgo Šipek Grše playing a version of his persona).

Finally, in one apartment on the top floor, we have brothers Ronaldo (Stipe Jelaska) and Adriano (Zdravko Vukelić), who are the talk of the building. The other apartment at that level, however, is occupied by a young woman named Dijana (Ana Franić), who has an affair with her landlord and is about to spill the beans to his fiancée (Katarina Romac) who has come to collect the rent.

Judging by the inspired, breezy script written by the filmmaker himself, South Wind seems to be a passion project that has been simmering for a long time. There are certainly a few mistakes, but they are soon forgotten thanks to the sheer charm of the dialogues that discreetly open a path for well-placed puns and carefully picked pop-culture and sports references, while keeping the audience intrigued. 

All the actors in the cast, no matter how small their roles, are the ones who profited most from Marin’s writing and directing, as he keeps them in the most playful of modes. On the technical side, the mosaic structure of the film, which recalls the classical American “Suite” films, the works of Robert Altman and Quentin Tarantino’s Four Rooms, might have presented a challenge for the editor, but Ivor Šonje did his part with clarity, cutting the film down to an ideal 82 minutes. The cinematography by Krešimir Štulina captures the unique Split spirit, while the inclusion of Toma Bebić’s “schlagers” on the soundtrack serves both as a complicated-to-explain reference, and its purpose. In the end, South Wind is not just an inspired and sure-handed debut, but also a proper showcase of talent and a crowd-pleaser.

A Film a Week - Kick and Scream / Baci se na pod

 previously published on Cineuropa

Divorce is one of the most common topics in cinema, all over the world. The storytelling approach of presenting the same events from different angles and points of view is not new either: ever since Akira Kurosawa’s Rashomon, many filmmakers have employed it in their works. The question with Kick and Scream, the feature-length directorial debut by Croatian actress Nina Violić, who has already written and directed a couple of shorts, is: does the approach serve the topic well?

Kick and Scream world-premiered at the recently concluded Festival of Mediterranean Film in Split, where it won the Hook Award in the feature-length competition, and is also competing for the Golden Barge at the Vukovar Film Festival. In between the two gatherings, it was released theatrically in Croatia. Given that its topic is quite universal, and that the film is artistically accomplished, further festival bookings should not come as a surprise.

What we see are the last few hours in the marriage of an unnamed couple, separated into three equally long chapters that are told from the perspectives of both of the spouses and their young son, Igor (newcomer Bruno Frketić Bajić). The first part is told from the child’s perspective, and here, the verbal confrontations between the parents remain largely in the background, since Igor is more interested in playing with the “dusties”, his imaginary friends made of the dust he collects, than in listening to the adults quarrelling. The visit from his father’s American aunt, Maggie (Lee Delong), interrupts his playtime, but also serves to show the audience that the kid is well aware of what is going on.

The other two chapters are told from the parents’ perspectives – first the father’s (Goran Bogdan, globally recognised for his role in the series Fargo and Srdan Golubović’s film Father), and then the mother’s (Nina Violić herself). We do not get to learn the reasons for their separation, but only their very different standpoints and takes on things at that very moment.

Each of the chapters would work well as a separate short film, but when welded together, they make a standout feature. Violić’s approach demanded a great deal of fine-tuning in every department, from the scriptwriting and directing to the acting and cinematography, because everything here is a matter of perspective, and the key is how to code it. From her clear, rigorous and finely honed sense of coding, it is clear that Violić has put a lot of effort and thought into it as both the screenwriter and the director.

Things are also impressive in the acting department. While child actor Bruno Frketić Bajić seems natural and relaxed all the way through, and Lee Delong provides a jovial note to her character, the performers playing the spouses are actually tasked with multiple roles each, because they both see themselves and the others differently, depending on the perspective. Goran Bogdan is as reliable as ever, both as a confused (as his character sees himself) and an abusive man (as the wife sees him), while Violić channels the feeling of being fed up (from the perspective of her character) and neuroticism (as the husband sees it) in an emotionally compelling way.

Kick and Scream was also demanding on a technical level, from the stop-motion animation sequence involving Igor’s “dusties” to the camerawork by seasoned DoP Vanja Černjul, where angles play a key part, plus the smooth editing of Vladimir Gojun. This all makes it one of the best thought-out and most innovative divorce dramas of recent years.

Orchestra / Orkester

 kritika objavljena na XXZ

2021.

scenario i režija: Matevž Luzar

uloge: Gregor Zorc, Gregor Čušin, Jernej Kogovšek, Alexander Mitterer, Marie Hofstätter, Lovro Ležič, Gaber K. Treseglav, Vesna Pernarčič, Ana Facchini, Mateja Pucko, Mojca Funkl, Marinka Štern, Ela Murko, Ines Pavlič

Uvreženo je mišljenje da jednom kada je ono materijalno osigurano, sve drugo dolazi na svoje mesto. Međutim, puzajući besmisao života zna biti nemilosrdan, a njega je možda najlakše uočiti u provincijalnoj sredini neke zemlje koju možemo nazvati uređenom. Besmisao uzrokuje prazninu koja zahteva popunjavanje. Sve je dobro dokle god je to popunjavanje društveno prihvaćeno kao konstruktivno. Ali šta se dešava kada mehanizmi nošenja sa svakodnevicom i/ili begovi od iste postanu (auto-)destruktivni?

O tome nam govori drugi dugometražni film slovenačkog autora Matevža Luzara pod nazivom Orchestra. Luzar je već zagrejao srca domaće publike svojim prvencem Good to Go (2012) u kojem se dotakao apsurda toga da čovek može početi da zapravo živi i kada se već u svojoj glavi oprostio od života i „prijavio se u čekaonicu smrti“, a režirao je i prvu sezonu serije The Lake koja se kači na talas regionalnih krimića. Orchestra je premijerno prikazan na istočnoevropskom festivalu u nemačkom gradu Cottbusu prošle godine, a ove je godine zaigrao i na festivalu u Trstu, i kod nas na Festu, dok se domaća premijera iščekuje.

U filmu pratimo limeni orkestar (ono, vojna muzika za marševe i parade) iz Zagorja ob Savi (gradić ne toliko daleko od Ljubljane) na vikend-gostovanju u jednom austrijskom gradiću gde je zakazan nastup na smotri takvih sastava. Dešavanja tokom tog vikenda pratimo u pet različitih (i različito dugačkih) poglavlja ispripovedanih iz pet različitih perspektiva. Tačke gledišta pripadaju dvojici vozača unajmljenog turističkog autobusa, žena koje su ostale kod kuće dok su muškarci otišli na put, tinejdžerima u orkestru čiji će prvi impuls biti da naprave neko sranje, nepoverljivih austrijskih domaćina i konačno celog orkestra jednom kada se suoče s poslednjom preprekom na povratku kući.

Pripovedački metod kao da pomalo simulira „hyperlink“ pristup u stilu potpisnih filmova Atoma Egoyana u kojem se autor vraća na iste scene i situacije iz različitih uglova. Poente su, doduše, uglavnom očekivani truizmi: kolegijalnost postaje prva žrtva borbe za opstanak u kapitalizmu (ili je posredi ipak ljudsko pokvarenjaštvo prisutno u svakom sistemu), u orkestru je muzika sekundarna u odnosu na pijanstvo gde svi cugaju, a neki baš preteruju, bračna neverstva nisu problem dok se ne otkriju, a onda pokreću lance događaja, „provod“ se slično otrže kontroli i kod kuće i na strani, pod pretpostavkom da bračni drugovi konačno imaju vreme svako za sebe, ekonomska zavisnost u braku nije mit, egalitarnoj legislativi uprkos, tinejdžerima među matorcima je dosadno, Slovenija je za Austriju onaj mitski „Divlji Jug“, odnosno Balkan, baš kao što je to ostatak bivše Jugoslavije za Sloveniju, a „gosti“ i došljaci odatle se očekuju s nepoverenjem, a na koncu je svako kolektivno iskustvo – kolektivno.

Luzarov pristup sa sobom vuče neke od očekivanih nedostataka, pre svega na dramaturškom planu, jer razvoj likova mora biti ubrzan, pa se oni međusobno razlikuju po jednoj do dve crte ličnosti, a to takođe dovodi i do toga da glumci nemaju dovoljno vremena da se u njih udube. Srećom, pa je to u priličnoj meri „ispeglano“ jasnim konceptom filma i estetsko-stilskim pakovanjem u evokativnu crno-belu fotografiju Simona Tanšeka, dok montaža Jelene Maksimović savršeno održava kontinuitet u priči koja itekako može da se rasprši. U svemu tome jedini potencijalni nedostatak, odnosno višak, su povremena iskliznuća u estetiku društvenih mreža i vertikalnih snimaka mobilnim telefonom koji se nekako „ne rimuju“ najbolje s crno-belom fotografijom u nijansama sive.

Opet, Orchestra je pre svega emocionalno iskustvo od filma, jedno od one vrste koja sjajno komunicira s globalnom publikom, a nijednog trenutka ne deluje generično. Sastavni elementi su možda standardni, na momente njihova običnost graniči s banalnošću, ali na koncu je Luzarov film daleko više od prostog zbira svojih delova. Gledanje ovakvog filmskog dela u sećanje priziva najuspelije filmove iz perioda Praške Škole u kojima se naizgled običnost podiže do nivoa univerzalnosti i sija punim sjajem.

A Film a Week - Me, We

 previously published on Cineuropa

Five years ago, Paraguay-born, Viennese-based filmmaker David Clay Diaz made his feature debut, a one-of-a-kind, suspenseful mix of genres teetering between crime-drama and psychological thriller called Agonie, which caught the attention of certain film critics. His second feature, the refugee crisis-themed drama Me, We, is at least equally ambitious, but somewhat more typical in terms of its artistic approach. It premiered recently at the Diagonale, while its national theatrical distribution should follow in the middle of the summer.

The action is set in the summer of 2020 in a parallel universe, where the COVID-19 pandemic never happened and did not drive away the ongoing refugee crisis from the media spotlight. It is time for the European Football Championship, which is hogging all the news headlines in Austria. Well, except when an asylum seeker does something to land himself on the front page. The plot of the film follows four Austrian people who all have different points of view on the ongoing crisis.

Marie (Verena Altenberger, from The Best of All Worlds) goes to Greece to take on some volunteer work in a transitional camp for the refugees. She expects to do some good and save some lives, but ends up a little disappointed when she realises that her hands are tied due to the hypocritical EU policies concerning the refugees. Marcel (one of Agonie’s leads, Alexander Srtschin) is a right-leaning young man who cannot stand it when young women are harrassed by foreign people, so he and his buddies organise an escort/protection operation that will help young women in need.

Petra (Barbara Romaner) takes teenage refugee Mohammed (Mehdi Meskar) into her home so she can help him be integrated into society, get asylum and stay in Austria. But when it turns out that Syrian teenager Mohammed is actually a 22-year-old Moroccan economic migrant named Manssur, Petra’s fantasy of being a motherly saviour is put to the test. Or are her intentions actually more sinister? Finally, Gerald (Lukas Miko, scooping the Award for Best Actor at the Diagonale) runs a shelter for asylum seekers and is actually quite devoted to his work and to the cause. But a conflict with one of the residents, the rough and rebellious Aba (Wonderful Idowu), could turn in him into the hard-nosed, vengeful and scheming man he never thought he could become.

The four stories are laid out simultaneously in a mosaic-like structure, so they do not intersect with each other anywhere in the plot, but they do offer a chance for Diaz and his co-screenwriter Senad Halibašić to explore the different angles, which they do in a way that is more didactic and polemic than intriguing, per se. The actors are well cast in their roles, but even during the two-hour running time, they do not have enough leeway to explore their characters and make them more lifelike. As such, they are functional and serve as mere tools to lay out the political and ethical points of the situation. Nor does Diaz get a proper chance to show off his directing talent, so he relies on rather classical solutions. However, the editing by Lisa Zoe Geretschläger is commendable, making Me, We (the title is taken from the shortest poem in the world, credited to boxer Muhammad Ali) easy to follow.

A Film a Week - Come & Go

 

Lim Kah Wai is a Malaysia-born Japan-based filmmaker best known for his drama movies that frequently revolve around people living in a country and in a city which is not of their own. With “Come & Go”, he has completed his “Osaka Trilogy” that he started almost ten years earlier with “New World” (2011) and continued with “Fly Me to Minami” (2013). In “Come & Go”, which premiered last autumn at Tokyo International Film Festival, he uses the so-called hyperlink plotting to paint the complex texture of a big city that is not always kind on its inhabitants and visitors. The film also played at Tallinn Black Nights, in the non-competitive programme called Current Waves.

A body of a dead woman is found in the Osaka’s neighbourhood of Nakazaki-Cho, but the police investigation about how she died and ended up there is just a small part of the film’s plot, while the neighbourhood itself, its inhabitants and visitors and their lives are the things Lim is interested the most. The victim’s neighbour lists himself in the adds as a “middle-aged man to rent” for any one who needs an odd job to be done. A Burmese student is about to be expelled from the university because she cannot make enough money for the tuition fee despite working on two jobs and withstanding her boss’ sexual advances on one of them. A girl new to the town almost ends up in the pornography ring, before deciding to try her luck as a nightclub hostess. A bi-racial Japanese-American feels under pressure from his colleagues at the parking lot job. A Vietnamese worker gets in trouble with his bosses and the law for insisting that, despite his contract, he should be allowed to take a break and visit his mother. A Nepalese immigrant has a dream of success in the restaurant falls for his Japanese teacher who also happens to be the wife of the police investigator. On the other side of the spectre, we also have a Malaysian businessman who came to give a lecture about the possibilities for the tourism sector, a lonely Chinese man dissatisfied with the shopping-based guided tour he came with, a Taiwanese pornography enthusiast who visits the shops and cafés specialized in certain kind of goods and services and a Korean pimp and his squad of girls posing as Japanese AV actresses in order to swindle some shady Chinese business people…

The sheer number of subplots and characters involved (who might have or have not met one another until the end of the film’s over 150-minute runtime) is a dead giveaway that Lim is not interested to go in depth with any of them. However, he goes quite wide with his script, followed by the functional directing style, in painting the complex landscape of the second-largest Japanese city and a hub of sorts for people from all over the Asia-Pacific region. The variety of languages and dialects spoken pretty much defies the traditional vision of Japan as a mono-cultural country, reveals a number of social issues and personal consequences in a highly globalized world.

The series of switches between the vignettes does not do much favour to the actors who can hardly leave a mark playing their under-developed characters in the circumstances of inflation of both characters and events, but at least on the technical level “Come & Go” is a decently done film. The ever-present funk-rock soundtrack by Takashi Watanabe goes quieter and more down-tempo as the film goes on, following the general mood. The cinematography handled by Kiochi Furuya exposes the glamour and the skid row of a big city neighbourhood and Lim’s own editing makes this mosaic story at least followable if not particularly involving and borderline exhausting due to its runtime and entanglement.

Some streamlining in the writing process would make “Come & Go” a more efficient film, but even convoluted as it is, it has a considerable informational value as a landscape painting of the city and the people and their destinies in it.

Bad Tales / Favolacce

kritika objavljena u dodatku Objektiv dnevnog lista Pobjeda

Kako uopšte početi kritički prikaz filma kakav je "Bad Tales" ("Favolacce"), čiji scenario i režiju potpisuju braća Damiano i Fabio D'Inoćenco, nove nade italijanske kinematografije? Šta otkriti u ovoj komplikovanoj studiji života (i smrti) u rimskom predgrađu, a da to ima smisla? Šta sakriti da poštovani budući gledaoci ne bi izgubili interes za film koji je svakako vredan gledanja?

"Bad Tales" je čudna ptica i retka zverka. U pitanju je veoma rizičan film, skoro savršena alhemijska mešavina stila i supstance, film o deci i odraslima, o čoveku i svetu, film paradoksa koji naizgled ne govori ni o čemu, a zapravo se dodiruje svega i svačega, važnog i životnog.

Mogu se povući paralele sa drugim naslovima, posebno američkim nezavisnim koji se vrte oko neimenovanih predgrađa i tinejdžera. Eho prvenca Sofije Kopole "The Virgin Suicides" (1999) žestoko odzvanja, a cinizam Toda Solonca probija iz svake pore filma, ali je "Bad Tales" od početka do kraja sasvim originalan.

Zapravo, na Berlinalu nagrađeni scenario ujedno je i najhrabriji i potencijalno najproblematičniji deo filma, ne samo zbog meandriranja između tri ovlaš i gotovo slučajno povezane porodice. Problematična je i uloga naratora (Masimiliano Tortora), nikad viđenog na ekranu, koji ovu istinitu priču, sa ili bez navodnika, čita iz slučajno pronađenog dnevnika nepoznate devojčice. Jednom kada se dnevnik naprasno prekine, narator se pita „da li je ona našla bolji dnevnik ili bolji život“ i oseća potrebu da dovrši priču sam.

Priča sama po sebi skakuće između tri (ili četiri) familije koje žive u istom predgrađu, sa fokusom na decu na pragu puberteta (i jednu trudnu tinejdžerku), uz manje ili više neprijatno, čak i preteće prisustvo roditelja, njihovih toksičnih stavova i sitnih ljudskih zameranja. Vremenski okvir je ono poslovično "jedno leto koje će promeniti sve", a tragedija epskih razmera visi u vazduhu kao crveni karton u derbiju italijanske fudbalske lige.

Prva familija su Plasidovi. Otac Bruno (Elio Đermano) je ona vrsta patrijarhalnog despota koji svoju decu, Denisa (Tomazo di Kola) i Alesiju (Đulijeta Rebeđani) tera da čitaju ocene iz svedočanstva na večeri kako bi impresionirao prijatelje. Majka Dalija (Barbara Ćićareli) pruža mu tupu i nasmejanu podršku. Jedna kasnija scena u kojoj se Bruno potrese i iznervira kada mu sin Denis gušenjem "pokvari večeru" spada među najneprijatnije viđene na ovogodišnjem, jubilarnom izdanju Berlinala.

U međuvremenu, Denis, inače pametan i povučen momčić, gleda kako da preživi leto kada su čak i odlasci na more zamenjeni bazenom u dvorištu (Bruno će ga zbog gužve komšijske dece probušiti i za to okriviti "migrante i Cigane"). S jedne strane, tu je bizaran dogovor sa školskom drugaricom Adom (Laura Borđoli) o zajedničkom gubljenju nevinosti koji odlazi k vragu. S druge, tu je tinjajući plamen koji se razvija između njega i koketne, trudne, malo starije cure Vilme (Ileana D'Ambra) koja ga više zadirkuje nego što ga zavodi, pa makar mlekom iz sopstvenih grudi zalivala keksove koje jedu.

Jasno, Vilmina trudnoća, odnos sa dečkom, pa i život trasirani su prema tragediji, pitanje je samo brzoj ili sporoj, celoživotnoj, ali Denis smisao pronalazi u tajnovitom školskom projektu na kojem, pod patronatom malo čudnog profesora fizike (Lino Muzela) radi sa drugarima.

Među njima ističe se komšijska cura Viola (Đulija Meliljo), frustrirana time što ju je otac-tiranin Pjetro (Maks Malatesta) ošišao do glave zbog boravka na ušljivom, zaraženom bazenu. Ona će kroz ostatak filma nositi periku koja će je činiti jednako lepom, samo nekako starijom i stiliziranijom.

Još jedan neizostavni član družine je dečko čija je klasna pripadnost drugačija od ostatka klike. Đeremija (Justin Kervokian) se uklapa u profil psihopate u nastajanju, sa samohranim ocem Ameliom (Gabriel Montezi) živi u baraci, trpi svakodnevne traume (poput jedne od ranih scena „eutanazije“ njihovog psa) i na njih ne reaguje, ali se čini da "kuva" u sebi.

Za razliku od oca koji ne zaklapa i stalno smišlja kombinacije, bilo da je reč o lovi i preživljavanju ili brzom seksu sa boljestojećim komšinicama, Đeremija govori vrlo malo, ali je inteligentniji i senzibilniji nego što se čini na prvi pogled. To se najbolje vidi u sekvenci "sastanka" sa Violom, pod patronatom njegovog oca i njene majke, kako bi je zarazio boginjama koje ona još nije preležala.

Možda činjenica da je radnji potrebno toliko vremena, skoro ceo film, da konvergira nečemu, deluje frustrirajuće na gledaoca, ali to je svakako svesna autorska odluka braće D'Inoćenco. Jednom kada se sve rasprsne, shvatamo da ono što je tome prethodilo nije samo prolongirana ekspozicija, već i tema filma: ljudska gadost koja dolazi u sasvim običnom "pakovanju", koju ćemo teško prepoznati i izbeći i koja nam ne ostavlja mnogo mogućnosti za izlaz.

Poslednja četvrtina takođe u velikoj meri obesmišljava zamerke zbog kršenja dramaturških zakonitosti, poput ostavljanja "repova" događaja bez posledica, sečenja linija podzapleta i naglog izbacivanja likova iz priče. Te stvari se obično ne rade, čak ni kada se traži balans između šire i konkretnijih priča, pa ni kada je potreban balans između pripovedanja o događajima i studija karaktera pojedinaca.

Da bi se izvelo tako nešto, potrebni su vizija, ali i plan i sigurnost u sopstvenu sposobnost. Braća su možda još mlada i sigurno će imati tek šta da kažu na globalnoj kinematografskoj pozornici (u pripremi je njihov internacionalni debi na engleskom jeziku radnog naziva "Travel Well, Kamikaze"), ali nisu neiskusni autori bez dobre ideje.

Njihov smisao za humor, osećaj za luzerski milje i istinitu priču već je koristio Mateo Garone kada ih je uzeo kao koscenariste na pretposlednjem filmu "Dogman" (2018), a njihov prvenac, tinejdžerska mafijaška drama "Boys Cry" (2018), već je imao premijeru na Berlinalu (sekcija Panorama) i tamo pokupio dobre kritike. Budućnost je pred njima, a spoj humora, morbidnosti i empatije filma "Bad Tales" jeste signal u tom smeru.

Mamonga

kritika objavljena u dodatku Objektiv dnevnog lista Pobjeda i portalu Analitika

Jedini makar delimično crnogorski predstavnik na ovogodišnjem izdanju festivala u Karlovim Varima bio je film „Mamonga“. Reč je o dugometražnom igranom prvencu Stefana Maleševića, beogradskog režisera sa sarajevskom diplomom i to, ni manje ni više, nego u klasi Bele Tara. 

Nakon nekoliko zapaženih kratkih filmova i dugometražnog dokumentarca „Gora“ (2016) Malešević je predstavio asimetrični triptih koji ostaje prilično tajnovit u smislu toga koliko su i kako priče povezane. 

„Mamonga“ je snimljena u srpsko-crnogorsko-bosanskohercegovačkoj koprodukciji na lokacijama u sve tri zemlje u kojima se odvija radnja ovih priča o porodičnoj disfunkcionalnosti, ponekad nepodnošljivom pritisku društva, nedostatku iskrene komunikacije i - kamionima. Film je prikazan u festivalskoj „East of West“ konkurenciji namenjenoj uglavnom mladim i nadolazećim autorima iz Istočne Evrope.

U prvoj priči komunikacija je čak formalno moguća, ali do nje ne dolazi jer pojedini likovi uglavnom sami govore, a retko slušaju druge. Priča prati dvoje skoro pa očajnih ljudi.

Jovana (Marta Bjelica) je zaposlena u pekari i pomaže ocu na farmi sa ovcama, a jedini užitak su joj izlasci sa najboljom prijateljicom Milicom. Marko (Dražen Pavlović) je, pak, deo familije Denić koja polako, ali sigurno razvija špeditersku imperiju. 

Otac ga gura u biznis, iako bi on verovatnije radije studirao ili se bavio elektronikom. Prilikom jednog izlaska Jovanu će napasti i silovati Markov drug i kolega, a on će tome svedočiti nemoćan da uradi išta da ga zaustavi...

Prva priča završava se Markovim prvom samostalnom kamionskom turom, a druga počinje kamionom. Nakon nesreće u planinama, povređena devojka azijskog porekla (Nabi Tang) pokušava da nađe pomoć u nepoznatom kraju. U obližnjem selu žive samo tri muškarca, Mitar (Momo Pićurić), Bogdan (Dejan Ivanić) i mladi sveštenik (ponovo Pavlović) koji se zakleo na ćutanje, pa ne možemo sa sigurnošću da tvrdimo da li je to Marko iz prethodne priče. 

Uprkos grubim spoljašnostima i međusobnim prepucavanjima, sva trojica imaju najbolje namere prema devojci, ali jezik (u slučaju sveštenika i tišina) predstavlja nepremostiv problem što priču propelira od lirski apstraktnog do apsurdno komičnog i nazad.

U trećoj, najkraćoj priči imamo mladu majku (Bjelica), koja bi mogla biti Jovana iz prve pripovesti i njenog sina Luku (izuzetno dopadljivi Vuk Janošević) koji slabo čuje i ne govori. Ona se muči sa nekoliko poslova i živi sa detetom na ivici bede u minimalno opremljenom stanu. 

Skupe terapeutske seanse su im retko priuštive, ali je Luka dobar dečak koji u životu i igri uživa koliko može. S druge strane, kao i mnogi dečaci u tim godinama, fasciniran je kamionima, što miriše na nevolju.

Projekat je imao zanimljivu razvojnu istoriju. Prva priča u produženom obliku bila je zamišljena kao samostalni film, dok su druga i treća napisane kasnije i, prema rečima režisera, inspirisane nagađanjima o tome šta se moglo dogoditi likovima u prošlosti i budućnosti. 

Malešević tu demonstrira zavidnu versatilnost time što priče raspliće u različitim ključevima, od teške, sporovozne socijalne i psihološke drame, preko lirski apstraktne drame sa momentima apsurdne komedije, do socijalne drame koja deluje bajkovito zato što je ispričana iz dečje perspektive. 

Radeći prema scenariju koji je napisao sa još troje saradnika, Malešević vrlo vešto upotrebljava širok dijapazon izražajnih sredstava ne bi li uspostavio određeno raspoloženje, pritom ostajući dosledan i gradeći unikatni stil. On se uglavnom oslanja na duže, po pravilu statične i vrsno komponovane kadrove sa relativne distance snimljene kamerom Bogdana Babovića i meditativnu montažu koju režiser potpisuje sa Jelenom Maksimović. 

Ugođaj je zbog toga ponekad opservaciono-dokumentarni (u prve dve priče, u trećoj se menja rakurs i dodaje više topline), a autor crpi dosta drame i od neoklasičnog soundtracka Džejmsa Stoktona.

„Mamonga“ nije film bez nedostataka. Ponekad je ne bi bilo teško gurnuti u isti koš sa ostatkom istočnoevropskih „misery porn“ festivalskih nastavaka, ali Malešević pronalazi načine da ispričane priče ponovo interpretira na neki novi i autentičan način. Sve u svemu, posebno s obzirom na to da govorimo o dugometražnom igranom prvencu, „Mamongu“ (tajnu naslova otkrićete gledajući film) možemo smatrati vrlo dobrim radom.

A Film a Week - In a New York Minute

previously published on Asian Movie Pulse

Although filmed entirely in New York and in completely US production, Ximan Li’s debut feature “In a New York Minute” qualifies for being considered as an Asian film based on its milieu: the Chinese diaspora in the US. Think of last year’s global hit “Crazy Rich Asians”, but without the “crazy” and “rich” parts and “In a New York Minute” offers its patient viewers a glimpse into the world rarely seen in both Hollywood mainstream and indie movies. However, the film is also quite an American one and its world premiere took place at Newport Beach Film Festival. Some further festival exposure should ensue before the film hits the video-market, but chances for wide theatre distribution are quite slim.

Structured in the manner of “hyperlink cinema” of the 90’s, “In a New York Minute” tells the interconnected stories about the lives of three Chinese-American women of quite different class backgrounds which all connect around some shooting (television, not guns) in a new restaurant and through the plot device of a single pregnancy test. Amy (Amy Chang) is an influential food critic whose recent breakup left her with a specific easting disorder – every bite she takes, she will throw up. While her mother pressures her to date the men she finds for her in order to get married, her boss has a brilliant idea to do a publicity stunt in a show with a famous Chinese actress, with her colleague Peter (Jae Shin) as her partner. Will the flaming love hit them in an unexpected place?

The other story follows the aforementioned actress Angel (Yi Liu) who feels stuck in a loveless marriage with a slightly older, but filthy rich American businessman. While not exactly suffering, she still feels pretty entrapped in that kind of life and she finds some comfort in her work and her passionate relationship with a young writer David (Ludi Lin) who has, however, announced that he will go back to China soon. The third story follows the employee of the restaurant, Nina (Celia Au), who moonlights as an escort in order to earn money for her father’s medical expenses. More than anything, she wants to break free from the family’s firm grip over her and she might find the chance through her relationship with Ian (Roger Yeh), a young and ambitious entrepreneur who does not judge her based on her work.

“New York minute” is an expression for a short period of time (less than minute) that solidifies the stereotype about New Yorkers as extremely busy types whose lives seem uncontrolled and uncontrollable. Having that in mind, it has to be said that those 102 minutes of screen time do not feel like “New York” minutes, but much, much longer, even though Li’s idea to examine the challenges that Chinese-American women are facing (busy and materialistic lives, expectations from themselves and from the others, deeply rooted patriarchy, gerantocracy and conservativism in the community) is undoubtedly noble and her perspective feels genuine although she walks the road walked countless times before and her characters sometimes seem like collections of clichés.

Part of the trouble is the structure relied on three separate acts, each one centred around one of the heroines, followed by an epilogue of sorts that neatly connects them all, which results in reduced viewer’s involvement once the first story is abandoned in the favour of the second one. But the biggest issue is the screenplay itself, written by Li and Yilei Zhou, that pushed hard for too much, almost soap-opera-like melodrama, both in its plot points and especially in its over-explanatory dialogues in which the protagonists are forced to use grand statements and to wear their morality on their sleeves. All of that puts the actors in awkward position, but they try their best (and sometimes succeed) to breathe some life into the characters. On the other hand, the visual side of the film is quite appealing, shot with a sense of poetry by Mego Lin and the New York locations are definitely a valuable asset.

In the end, “In a New York Minute” is a film that works better with very special demographic amongst the audience that can relate to the specific issues that are proposed, but never fully developed in the script. On the global level, however, it gets too drowned in melodrama in order to involve the audience, which is a pity.

Panic Attack / Atak paniki

kritika objavljena na DOP-u:

Zamislite film koji sadrži dve smrti (čak počinje samoubistvom “on air”), venčanje, prvo klinačko duvanje, ljubavni rastanak, ovisnost o virtuelnim igricama koja uništava posao u realnom životu, osećaj sramote zbog karijere “webcam prostituke” i turbulentni let, sve to spakovano u “hyperlinkane” kratke rezove i format od 98 minuta nasuprot Altmanovih i Andersonovih tri sata iz Short Cuts, odnosno Magnolije. Zvuči zabavno i jeste zabavno, može se čak komotno prebaciti u hollywoodski kontekst i postati omanji hit u sezoni jesen-zima, premda nam Panic Attack dolazi iz Poljske. Igrom slučaja, odnosno okrutnom ironijom rasporeda propustili smo ga u Karlovym Varyma gde je imao međunarodnu festivalsku premijeru (na domaćem terenu je festivale obavio još prošle godine, da bi početak ove proveo u redovnoj distribuciji), ali smo ga zato dočekali na “brdu filmova” u Motovunu.

 

Witek (Daniel Guzdek) se ubija uživo u programu o astronomiji (ili je to samo njegov podcast, ne menja na stvari). Milosz (Bartolomiej Kotschedoff) živi sa svojom majkom koja serijski spasava životinje s ceste i radi kao konobar na svadbama. Njegova sestra Kama (Aleksandra Pisula) se pretvara da ima dobar posao, a zapravo zarađuje masturbirajući pred kamerom. Witek je bio njen dečko nekoliko meseci u srednjoj školi, što je izazvalo paniku kod njenih prijateljica koje su je iznenada posetile i dovele u neugodnu situaciju. U međuvremenu se na natrpanom letu iz Egipta dešava slučajna smrt brbljivog debeljka (Nicolas Bro) usred turbulencija, što Andrzeja (Artur Zmijewski) stavlja između čekića i nakovnja, odnosno između žene (Dorota Segda) i šefa (Andrzej Konopka) jer je pristao da se sa istim zameni za sedišta. U posh restoranu večeraju bivši ljubavnici Dawid (Grzegorz Damiecki) i Monika (Magdalena Poplawska), pa Dawid najavljuje svoje venčanje sa Wiktorijom (Julia Wyszynska), što je u biti isto venčanje na kojem će on uglavnom biti odsutan, a visokotrudna nevesta u panici skupa sa svojim prijateljicama (koincidentalno, one se pojavljuju i u Kaminoj priči) i na kojem Milosz konobari i pokušava spasiti svoju virtuelnu imperiju, a troje tinejdžera će pronaći travu brata jednog od njih i neko će tu popušiti više nego što može podneti.

Ideja vodilja svih tih priča je anksioza savremenog života u principu nevezana za mesto gde se isti odigrava (u tom smislu, nema mnogo razlike između dva najveća poljska grada, Chicaga i Varšave), te da je jedan trenutak dovoljan da se ono što se čini čvrstim i stabilnim nepovratno sruši. Tautološke tvrdnje su i jedna i druga, tako da na tom planu nema nekog naročitog otkrića, pa čak ni relevantnosti u smislu državnog konteksta kao, recimo kod Skolimowskog u 11 Minutes, da se prisetimo još jednog poljskog slično konstruiranog filma. Štos je, međutim, što reditelj Pawel Maslona koji se pre svog debija nekako više izgurao kao scenarista tematici pristupa bez “new age” misticizma ili društvenog autoriteta, već ironično i gotovo zajebantski, po pravilima žanra crne komedije.

 

To, pored pomenutih filmskih referenci, pod reflektor dovodi još dve nove. S jedne strane, tu je Pulp Fiction zbog interne gledaočeve zaintrigiranosti da iseckani narativ posloži u vremenu, čije visine upravo zbog “short cuts” iskrzanosti Panic Attack ne dostiže. Sa druge je, pak, internacionalni arthouse hit Wild Tales, omnibus od 6 priča iz savremenog argentinskog života sa ekstra dodatkom ironije, cinizma, a ponekad i za gledanje zabavnog autorovog sadizma. Sličnost između ova dva filma je umanjena jedino razlikom u strukturi koja i jednom i drugom ide i u prilog i na štetu: mozaik je ambiciozniji od omnibusa i bolje “pegla” kvalitativne razlike u pričama (Maslona je imao nemalu pomoć od strane dvoje svojih glumaca – Pisule i Kotschedoffa, kao i koleginice Anne Gronowske), međutim ta forma ne dozvoljava pojedinim segmentima da odskoče, a ako su rezovi prekratki, prestaje nas biti briga i za “timeline” i sudbinu likova, a i za širu sliku.

U tom smislu je Maslonin film bolji kao pokazatelj ispeglanog rediteljskog zanata i vizuelnog stila (pohvale za krajnju utilizaciju briljantnih Cezaryja Stoleckog na mestu direktora fotografije i Agnieszke Glinske na funkciji montažerke) i kao dobra zabava nego što zapravo govori o kvalitetu njegove ideje i njenoj razradi. U “sitna crevca” poput kvaliteta pojedinih glumačkih ostvarenja ili njihanja u ritmu i tempu nema ni smisla ulaziti. Najveća mana filma je zaista površnost, ali u ovom slučaju ona makar dobro izgleda i atraktivno je zapakovana tako da će autom možda i daleko dogurati.

A Film a Week - Heal the Living / Réparer les vivants

The opening of the film is a celebration of life in its purest form. A number of teens cycle and skateboard to get together in the dead hours of night, and then they take a road-trip to ocean where they enjoy some early-morning surfing. However, the title Heal the Living reminds us that something sinister is about to happen, and so it does when a dream-like shot of the road slowly converting into the ocean ends in a crash. One of the teens, Simon (newcomer Gabin Verdet), was careless enough not to have his seatbelt buckled so he ends up brain-dead on a life support.

Soon enough his parents (Emmanuelle Seigner and a rapper Kool Shen) will have to face the harsh truth about their son being essentially dead, laid out by head neurologist (Boulli Lanners), and a dilemma suggested by organ donation consultant Thomas (Tahar Rahim). The moment might not be right, it rarely is, but Simon is an ideal candidate for donation: young, healthy and unfortunate enough to have no chance of coming back to life. Simultaneously, a musician named Claire (Canadian actress and Xavier Dolan’s muse Anne Dorval) suffers from a heart condition and can die any moment so she moves into an apartment across the street from the hospital and tries to say goodbye to her college-age sons (Finnegan Oldfield and Théo Cholbi), as well as to her former lover (Alice Taglioni).

The two stories in two towns are connected by Simon’s heart and a number of medical personnel, including transplantation specialists, middle-men from a national service, doctors and nurses from Simon’s and Claire’s narrative. It seems as a template for a “hyperlink” melodrama in the style of Crash or some early Inarritu-style “life is death and death is life” New Age truism or even an episode of a doctor soap-opera, but the intentions of the director Katell Quillévéré (Suzanne) could not be more different. Adapting the book by Maylis De Kerangal together with her co-writer, veteran Gilles Taurand (responsible for, among others, Lea Seydoux vehicle Sister), Quillévéré aims to show how a heart transplantation can be a complex process on both levels, physical (it involves a number of highly trained staff, each of them being their own person with their own troubles, and two complicated procedures, here shown in naturalistic fashion) and metaphysical (a life being transferred from person to person, a dead person keeps living through the organs donated to another, unknown person).

It works on both levels thanks to commitment to details and measured approach to emotionally charged material that keeps it from slipping into over the top sentimentality. The details including the daily routine of the doctors, where they sleep during the long hospital hours and what they watch or listen to relax, a nurse new to the job (Monia Chokri of A Taste of Ink) fantasizing about a hot randez-vous in her alone time in elevator and the piano concerto, just to name some, might be taken directly from the book, but Quillévéré handles them with care and discretion. Every person in the film seems deeply human and humane, even though the characters seem to be more sketched than deep.

Quillévéré gets a lot of help here from her regular collaborators editor Thomas Marchand and DoP Tom Harari, making Heal the Living smooth and lyrical experience (especially in the flashback scenes about Simon courting his girlfriend Juliet that are full of life like any young love is), while the piano-heavy score by Alexandre Desplat is sometimes overwhelming and even a bit over the top.

A Film a Week - 3 Women (or Waking Up from My Bosnian Dream)

It might sound exotic, a Bosnian film written and directed by a Mexican filmmaker and produced by “big guns” like Bela Tarr and Michel Franco, but the final product is not that cool, insightful or polished as it seems. It is a Film.factory’s second feature film, after a bunch of shorts (some of them done by 3 Women director Sergio Flores Thorija), and Film.factory as a project between Tarr and Sarajevo Film Academy is coming to an end after several years of training filmmaking students and producing festival “filler” films. 3 Women (or Waking Up from My Bosnian Dream) walks along the same lines, unfortunately.

The film was actually developed from Thorija’s own short Bosnian Dream that is incorporated here as one of the mildly and superficially hyper-linked stories about women of Sarajevo or women in Sarajevo. That story follows Ivana (played by young Ivana Vojinović), her exhausting daily routine of working hard and taking care of her ill mother and her dream of leaving Bosnia, emigrating for a better life.

The second story is situated around Clara (a newcomer Clara Casagrande), a Spanish ex-pat trying to make it as an exotic dancer only to be faced with the prejudice of local community about her way of life. The third one is also about prejudice and shame. Marina has to say goodbye to her best friend Selma (both played by first-timers Marina Komšić and Selma Memović respectively), who is leaving for Sweden and has to deal with her romantic feelings towards her in a homophobic surrounding and gender stereotypes personified by her own family.

The only story that works well and feels genuine in the setting of Sarajveo, Bosnia and Balkans is the first one. The idea of emigrating as a necessity for a normal life is the real issue, especially placed in contrast with very little specific skills that could make that dream come true. The other two stories told that way are more part of the problem and reinforcing the stereotypes of Balkans as the land of sexually repressed, homophobic people with ultra-conservative values then they are the part of solution. The main issue is that they don’t feel grounded in reality of Sarajevo, since the same things can happen pretty much anywhere in the world.

Style-wise, 3 Women looks a bit bland, shot in natural colours on the verge of drab, underlined by hand-held camera, kinda unfiltered sound and amateurish acting, especially problematic in the terms of line delivery. So, Altman’s “bergmanesque” dreamy extravaganza of the same title is just a distant echo here. All of that was probably a product of both low budget and Thorija’s artistic decisions, but in the end, it keeps the film just a notch above student work. It premiered in the competition of New Horizons before hitting the home turf in Sarajevo and will probably continue to fill in the program of various low-to-mid-level film festivals.