26.7.21

Why Not You / Hochwald

 kritika objavljena na XXZ



2020.

scenario i režija: Evi Romen

uloge: Thomas Prenn, Noah Saavedra, Helmuth Häusler, Ursula Ofner, Katja Lechthaler, Walter Sachers, Josef Mohamed, Kida Khodr Ramadan, Claudia Kottal, Elisabeth Kanettis


Život u maloj i zatvorenoj sredini može biti ubitačan za onoga ko se ne uklapa u vrlo striktne i jasno definisane standarde. U takvoj sredini percepcija traume se povećava eksponencijalno, baš kao i (auto-)destruktivno ponašanje kao reakcija na istu. U svom rediteljskom prvencu, montažerka Evi Romen studira upravo te mehanizme u skoro pa laboratorijskim uslovima malog sela u Južnom Tirolu, odnosno pokrajini Alto Adige u Italiji koja je naseljena uglavnom austrijskim stanovništvom. Film je trijumfovao već na svojoj premijeri na Zurich Film Festivalu, a kolekciju trofeja je upotpunio i na festivalu Diagonale u Grazu. Regionalnu premijeru je imao sinoć u međunarodnom programu Pule.


Mario (debitant Thomas Prenn) je po svemu crna ovca u svom selu koje je zapravo i originalni, nemački naslov filma. Gej je, otpadnik od crkve, zaljubljenik u ples i rekreativni narkoman. Njegov najbolji prijatelj i možda višegodišnja simpatija Lenz (Saavedra) je praktično isto to, uz jednu ključnu razliku. Mario dolazi iz rasturene radničke familije, pa mora da se izdržava povremenim poslovima umesto da ganja umetničku karijeru, a Lenz je sin lokalnih bogataša i vlasnika vinarije, pa su mu audicije u Beču i Rimu dostupnije. Obojica, pak, vole da se ekscentrično oblače i sitnim glupostima sablažnjavaju lokalne seljane, ali nijedan od njih nije spreman da zapravo »izađe iz ormana«.


Situacija za Marija se menja kada se njih dvojica nađu na meti islamističkih terorista u gej klubu u Rimu. U tom napadu Lenz gine, a Mario ostaje sam i pod lupom svojih suseljana spremnih da ga osude za bilo šta, što ga nagoni ka ne baš zdravim obrascima ponašanja koji uključuju konzumaciju heroina i eskapade na javnim mestima u selu i obližnjem gradu Bolzanu. Jedini koji bi možda mogao da mu pomogne je nekadašnji školski drug Nadim (Mohamed) koji je u međuvremenu pronašao smisao života u veri pod paskom mudrog i dobronamernog imama (Ramadan). Može li Mario prevladati traumu dodatno pojačanu inherentno rasističkim i islamofobnim stavovima koji su mu ugrađivani tokom odrastanja?


Međunarodni naslov na engleskom jeziku Why Not You svoje poreklo vodi od jedne od replika koju Lenzova majka (Lechthaler) uputi Mariju nakon što sazna za njegovu smrt i ta replika je zapravo ključni mehanizam psihološkog fenomena zvanog krivica preživelog. Nemački naslov koji poreklo vuče od centralnog mesta radnje sjajno funkcioniše kao nadopuna internacionalnom, ukazujući na to da je zatvorena i zatrovana sredina odgovorna za potenciranje te krivice, ali i za destruktivne mehanizme pomoću kojih Mario pokušava da se nosi s time.


Ta bi krivica i reakcija na nju mogle biti centralne, ako ne i jedine teme filma, ali Evi Romen otvara još nekoliko specifičnih uglova koje možda ne zna kako ili ne može da razradi i zatvori, dakle odnose u porodici, klasne odnose, motiv prijateljstva i pripadnosti, narkomaniju, napete odnose među religijama i kulturama, kao i gej aspekt. Prosto i jednostavno, ona nije scenaristkinja po obrazovanju i afinitetima, pa u tom pogledu Hochwald deluje pretrpano motivima po kojima se tek zagrebalo.


Ono što manjka u scenariju, Evi Romen uspeva da pokrije dobrim rediteljskim instinktima za postavljanje scene, čak i kada one u dramaturškom smislu u formi repeticije »udaraju na isto mesto«. Pojedinačne scene su atraktivne, posebno kada su propraćene eklektično izabranom muzikom, scenografija i kostim su na nivou, kamera i montaža takođe, a Evi Romen svime time diriguje bez ikakvih problema. Izvrstan je i njen rad s glumcima, posebno sa Thomasom Prennom koji je izuzetno talentovan i kojem ona pomaže da tu divlju energiju kanalizira. Hochwald tako postaje i ostaje sasvim solidan film i prilično dobar debi.

25.7.21

A Film a Week - The Fourth Window

 previously published on Cineuropa


There is no doubt that Amos Oz was one of the key figures of Israeli literature and also the country’s political life, not just because of his impressive output of literary works and newspaper columns, but also because of their quality in the sense of touching the young nation’s heart and asking all the right questions. Oz was already the subject of a documentary, Masha and Yonathan Zur’s Amos Oz: The Nature of Dreams (2009), and his works also got their own film adaptations (Natalie Portman’s 2015 directorial debut, A Tale of Love and Darkness, based on Oz’s memoir, being the best-known one). This time, Israeli documentarian Yair Qedar, who has considerable experience of directing biographical documentaries about literary figures, as demonstrated in his 2015 works The Awakening and Zelda: A Simple Woman, takes on the task of telling the complete story with The Fourth Window. The film premiered almost simultaneously internationally in the official selection of the Thessaloniki Documentary Festival and on home turf in the national competition of Docaviv.

As stated near the start of the film, Oz’s life was influenced by two tragedies. One happened early on: his mother committed suicide when he was just 12. But the other one occurred just before his death, when his daughter Galia accused him of physical, emotional and mental abuse. The first tragedy is properly explained and leads to a conclusion: that it eventually turned a rebellious Jerusalem boy who did not fit in with the crowd into a writer whose topics revolved around families. Meanwhile, the second one is somehow under-explained, which could be seen as one of the film’s flaws, but given that Galia’s book Something Disguised as Love was published earlier this year, Qedar’s decision to avoid entering a tabloid conflict either for or against Oz was probably a smart choice.

In the meantime, we get to see and hear about the transformation of a boy into a man, a writer and a political activist, and about the social consciousness of Israel. We learn about his moving into a kibbutz, his life and literary beginnings there, his marriage to Nili, his political views evolving along the lines of left-wing Zionism and the application of these ideals in light of the conflicts with the neighbouring Arab nations. We also get to see a temporary fall from grace in the eyes of the public and his comeback, while his friend and biographer Nurith Gertz serves as our guide.

Granted, the phone conversations between Gertz and Oz accompanied by the visuals of a particular Tel Aviv street are the backbone of the film, but we also get to see the interviews with Gertz and other Israeli and global powerhouses in the domains of literature, publishing, journalism and culture, such as David Grossman, Etgar Keret, Nicole Krauss and Natalie Portman, among others. We hear the excerpts from his books read aloud by Dror Keren and set against the various archival footage, with Chris Marker’s Description of a Struggle (1960) being the most recognisable material.

Shot by a small army of cinematographers, with one single dynamic shot near the end of the film, and edited by Nili Feller, The Fourth Window is a well-crafted, respectful and highly informative film that better serves the existing fans of Oz’s literature and politics, while potential new ones might need more time to process the amount of the material they are presented with here.

23.7.21

Till Death

 kritika objavljena na XXZ



2021.

Režija: S.K. Dale

Scenario: Jason Carvey

Uloge: Megan Fox, Eoin Macken, Callan Mulvey, Jack Roth, Aml Ameen



Šta se dogodilo sa Megan Fox? Počela je sa sapunicama i sitcomima, trenutak slave doživela sa prva dva Transformers filma, odigrala ulogu u inicijalno loše primljenom, a kasnije nešto cenjenijem teen-hororu Jennifer’s Body i utopila se u bezbrojnim epizodnim ulogama i B produkciji. Nakratko je „vaskrskla“ kao April O’Neil u dva Ninja Turtles filma i ponovo iščezla. Po spisku uloga, neko bi rekao da ona nikad i nije bila neka glumica, te da je bila tražena koliko je tražen i taj specifičan tip lepote koju ona poseduje. Sa Till Death ima priliku da to demantuje i tu priliku delimično koristi.

Relativno anonimni scenarista Jason Carvey i reditelj kratkih filmova S.K. Dale kojem je ovo prvenac iskovali su jednu budžetski jeftinu, a relativno efektnu kros-žanrovsku varijantu i u njen centar postavili baš Megan Fox, pritom se dotičući pitanja braka, vernosti i zloupotrebe u takvom društvenom okviru. Film je uglavnom snimljen u Bugarskoj za relativno sitne novce i zapravo je čudo da ga uopšte imamo priliku pogledati u bioskopima jer se VOD tržište čini kao prirodnija platforma za njega.

Film počinje prisnim razgovorom dvoje ljudi koji nekako sluti na prekid veze. Emma (Fox) i Tom (Ameen) se rastaju jer prosto tako mora biti. Ubrzo otkrivamo da je ona „trofejna žena“ newyorškog advokata Marka (Macken) koji uglavnom ima kriminalce za klijentelu, a da je Tom njegov zaposlenik u firmi, a raskid se dešava baš na Emminu i Markovu godišnjicu braka. Mark je tip čoveka čija je pasivna agresija zapravo vrlo preteća, i tip koji nekako uvek istera svoje u maniru elementarno uglađenijeg patrijarhalnog despota. Emmin brak s njim zapravo je nešto luksuzniji kavez u kojem on bira šta će ona obući, šta će se naručiti u restoranu i kako će njih dvoje provoditi vreme.

Isprva se možda čini da on ne zna nužno za njenu prevaru, ali to ne znači da je njoj išta prijatnije u njegovom društvu i da je ne drma paranoja, naročito kada je zavezanih očiju muž odvede na tajnu lokaciju, zapravo njegovu izolovanu vikendicu na zaleđenom jezeru, gde je sačeka suviše elaborirano pripremljeno veče romantike. Sutradan se Emma budi vezana lisicama za Marka koji njoj pred očima izvršava samoubistvo, optužujući je za nezahvalnost. Da stvar bude gora, on je osigurao da ona ostane vezana za njega i zarobljena u kući tako što joj je uništio mobilni telefon, ispraznio rezervoar u autu i sklonio svako upotrebljivo oruđe osim praznog pištolja.

Na licu mesta se pojavljuje i unezvereni Tom, ali dvojica navodno majstora i navodno provalnika, psihotični zlikovac Bobby (vrlo efikasan zlikovac i večiti epizodista Callan Mulvey) i njegov smotaniji brat Jimmy (Roth). Markovo samoubistvo i pojavljivanje dvojice kriminalaca na licu mesta ima veze i sa Markovim poslom, ali i sa okolnostima njegovog upoznavanja sa Emmom jedanaest godina ranije dok je još radio kao tužilac. U svakom slučaju, njoj predstoji dovijanje i borba kako bi se oslobodila i preživela.

Glavni štos na koji se u svom scenariju oslanja Jason Carvey jeste ekscentričan, ali ne i naročito originalan jer je na njemu izgrađen jedan od slabijih romana Stephena Kinga, Gerald’s Game čiju filmsku adaptaciju iz 2016. godine potpisuje Mike Flanagan. Ovde se, doduše, metafora braka bez ljubavi kao lešine za koju je osoba zavezana cilja direktnije i žanrovski preciznije, bez plitke psihologizacije. Druga polovina filma hoda po kanalima „home invasion“ trilera, što Dale režira precizno, izvlačeći maksimum iz vrlo ograničene lokacije sa vrhunskim smislom za lokalnu topografiju.

Glumci uposleni na filmu svakako dolaze iz nižih ešalona, ali Dale vrlo vešto izvlači maksimum od njih u zadatim okvirima. Macken je efikasan kao jezivi muž Mark, a Mulvey kao negativac poganjan pohlepom i osvetom. Junakinja ove priče je ipak Megan Fox koja ipak nije samo „telo“ i koja uz lepotu može nositi i dozu sete, ali i volje za preživljavanjem i oslobođenjem. Ne bi bilo neočekivano da joj baš Till Death prelomi karijeru i usmeri je prema kvalitetnijim projektima i karakternijim likovima.

19.7.21

The Ice Road

 kritika objavljena na XXZ



2021.

Scenario i režija: Jonathan Hensleigh

Uloge: Liam Neeson, Marcus Thomas, Laurence Fishburne, Amber Midthunder, Benjamin Walker, Martin Sensmeier, Holt McCallany, Matt McCoy, Chad Bruce, Matt Salinger



Liam Neeson očito nema nameru da stane sa svojim akcijanjem na pragu sedamdesete godine života, već, štaviše, ubrzava i podiže tempo. The Ice Road je već treća „neesonijada“ u godinu dana i druga u šest meseci. Krajem prošle godine nam se ukazao The Honest Thief, početkom ove The Marksman. Ono što The Ice Road čini različitim od običnog akcionog filma u kojem se Liam Neeson sveti nekome ko je povredio njegovu čast ili nekoga njemu dragog, njegovo je okruženje (Neeson spisku akcionih veština pridodaje i vožnju kamiona po ledenim cestama), te žanrovsko ukrštanje s filmom katastrofe i preživljavanja. Opet, ne očekujte da će The Ice Road biti Wages of Fear (ili njegov „remake“ Sorcerer) ili makar The Convoy na ledu, ali za to ne treba kriviti Liama Neesona.

Njegov lik ovde je kamiondžija Mike McCann, dobar vozač i pristojan čovek obremenjen brigom o svom hendikepiranom bratu Gurtyju (Thomas) koji se iz rata u Iraku vratio s afazijama i teškim PTSP-om. Gurty je vrstan mehaničar, ali je kognitivnu sposobnost za bilo šta drugo skoro potpuno izgubio. Kako mora da vuče brata svuda sa sobom, tako Mike upada u nevolje s kolegama i šefovima i redovno fasuje otkaze što ga stavlja u nezavidnu situaciju da mora da prihvati i očajničke poslove.

Jedan takav se upravo nudi u Kanadi. Naime, dogodila se nesreća u rudniku u Manitobi, eksplodirao je metan, okno se urušilo i grupa od 26 rudara je ostala zatrpana. Da bi se spasili, potrebno je dopremiti opremu. Problem je u tome što je april mesec, ekipa „ledenih“ kamiondžija je na odmoru, a ceste preko zaleđenih jezera su još opasnije jer se sneg topi, a led stanjuje. Plan je poslati grupu od tri vozila s identičnim tovarom, uz optimističnu procenu da će makar jedan uspeti da savlada sleđeno jezero, planinske puteve i stari most koji se pod teretom može srušiti.

Mike i Gurty će tako dobiti jedan kamion, uz solidnu novčanu motivaciju koja im obećava učešće za kredit za vlastito vozilo da ne moraju da zavise od šefova i kolega. Drugi kamion će voziti šef firme Jim Goldenrod (Fishburne, vrlo simpatičan), dok će u trećem biti još jedna očajnica, Indijanka Tantoo (Midthunder) sveže pokupljena iz zatvora zbog prekršaja čiji je brat Cody (Sensmeier) jedan od zarobljenih rudara, a sa njom i procenjivač rizika iz osiguravajuće kuće, kukavni Varnay (Walker).

Sranja se dešavaju, Jimov kamion je verovatno sabotiran, pa on relativno brzo gine, odnosno utapa se u sleđenom jezeru dok ostali moraju da pojure da spasu živu glavu u jednoj od impresivnih sekvenci inspirisanih „reality“ serijom Ice Road Truckers. Sumnja pada na Tantoo koja je sklona temperamentnim ispadima, krađi i avanturama za velike novce, ali zapravo Varnay je tip sa skrivenom agendom koja doseže sve do uprave rudnika koji ne eksploatiše samo prirodu, nego i svoje vlastite radnike. Ono što predstoji je grčevita borba...

Jonathan Hensleigh ni u kom slučaju nije novajlija u akcionom žanru, nego se u svojstvu ko-scenariste oprobao i na serijalu o mladom Indiani Jonesu i u filmovima kao što su treći Die Hard, Jumanji, The Saint i Armageddon. U režijske vode se bacio s ekranizacijom stripa The Punisher (2004) koju je kritika dočekala na nož. Ali je svejedno drugu priliku dobio s gangsterskom dramom Kill The Irishman (2011) koja nije bila naročito zapažena. Posle 10 godina se „vratio u sedlo“, ali pitanje je, nepreglednom video-tržištu zvanom Netflix uprkos, koliko će u njemu ostati. Oslanjajući se na Neesona koji više ni ne mora da se trudi da bi prošao kao akcioni junak pokupljen iz penzije, Hensleigh demonstrira to da zna da razradi i režira pojedinu scenu ili sekvencu, kao i to da ume da ekonomično započne priču i pošalje je putem po žanrovskoj špranci.

Problem je, međutim, što ne zna kada treba da je završi, odnosno kad „muža“ lakih akcionih poena uzima danak ne samo u smislu, logici, fizici i mogućnosti repeticije, već i po pitanju gledalačke pažnje. Da je Hensleigh film priveo kraju s trajanjem od 85 ili 90 minuta, za šta je imao savršenu priliku, opet bi „rekao“ sve što je trebalo da se kaže. Film se, međutim, protegao na čitavih 110 minuta, sve dodatno vreme je potrošeno za sekvence šoferske akcije i obračuna s likom koji naprosto odbija da umre, pa stalno ustaje iz mrtvih. Te akcione scene imaju kvalitet sam za sebe, ali ipak ne toliki da bi u potpunosti opravdale svoje postojanje, a o skliznuću u melodramu kao poslednje utočište tankih stvaralaca koji bi da naprave očekivanu poentu ne vredi ni trošiti reči. Na kraju, The Ice Road je film koji će protutnjati bioskopima i Netflixom u letnje ne-doba i odvesti se pravo u zaborav.

18.7.21

A Film a Week - Night in Paradise / Nak won eui bam

 previously published on Asian Movie Pulse


Tradition is just an empty word in the world of gangsters, and the same could be said also for the world of film distribution. One might expect that a genre fare with an elite festival premiere (last year’s Venice, out of competition) should end up on the regular repertoire in movie theatres, regionally if not worldwide, but Park Hoon-jung’s Night in Paradise landed on Netflix instead earlier this year. We might blame it on the pandemic, but the fact is that the streaming services are expanding regardless of it.

As a screenwriter, Park is best known for his work with Kim Jee-won on the iconic serial killer flick I Saw the Devil (2010), but as a director, his most breakthrough work would be his second feature, New World (2013). The latter was a crime drama with a dash of action and gangster epic, so it is somewhat expected for the filmmaker to go back to the familiar territory after more or less successful excursions to other genres, like historical adventure (Daeho), spy flick (V.I.P.) and supernatural mystery action (The Witch: Part 1 – The Subversion whose sequel is already announced.

Our protagonist Park Tae-gu (Eom Tae-goo, glimpsed in I Saw the Devil and The Age of Shadows) is a mid-level gangster in the clan lead by the old and weary Mr Yang (Park Ho-san). His sister urges him to consider a change in career before it is too late, but Tae-gu thinks that there is still job that needs to be done. After his sister and the cute niece are killed in an assassination masked as a car accident, Tae-gu and his boss are quick to blame the rival clan lead by Chairman Doh (Son Byung-ho) and Mr Yang greenlights his employee’s idea to assassinate the rival boss.

In the aftermath of the assassination, Tae-gu has to run and hide on Jeju Island until Yang joins him and the two get away to Vladivostok. The hiding place is at the house the former gangster Kuto (Lee Gi-yeong) whose schtick is packing the arms he sells in smelly fish. Kuto’s niece Jae Yeon (the up-and-coming actress Jeon Yeo-bin) who is dying of a mystery disease also lives there and, after the initial mistrust, the two outcasts forge an unlikely alliance to survive, to die or to kill for each other. Meanwhile, in Seoul, Yang’s war does not go as planned, especially after Doh is succeeded by an even more ruthless Director Ma (Cha Seung-won), and the police captain Park (Lee Mun-shik) has to interfere and set up negotiations where some pawns have to be sacrificed.

There is a lot of stuff to be enjoyed in Night in Paradise, like the nihilistic attitude about the honour among the gangsters, occasionally clever plotting, masterful shot framing and action set pieces directing by Park Hoon-jung, laced with some unashamed melodrama and operatic tone. Park also proves to be a clever visual storyteller and a master user of metaphors, such as the rotating tray on the negotiations table that signals how luck quickly turns.

The trouble with the screenplay is, however, that some of the sharper turns and plot twists needed some deeper motivation and Park did not make an effort to develop it. For instance, the friendship/romance angle between Tae-gu and Jae Yeon feels completely unexplored, and her disease is used as a generic movie excuse to make her desperate enough to lean on another soon-to-be-dead “loser”. Probably the biggest flaw of the film would be its unnecessary long runtime of over two hours that is mostly felt at the beginning of the film while the plot still slaloms through the expected checkpoints.

On the other hand, there is a lot of craft involved in making Night in Paradise (which is, by the way, an awfully generic title) from all the parties involved. The characters from the gangster milieu are interesting and unique, with their own perfectly defendable angles, which helps the actors to make their portraits quite compelling. Played by Park Ho-san and Cha Seung-won, Yang and Ma could reach the status of the iconic movie gangsters. On the other hand, the leads Eom Tae-gu and Jeon Yeo-bin seemingly have less work to do and less things to show with their characters, but the calibration of the acting performances on their side is good enough for a viewer to buy them completely. Coolly lensed by the veteran cinematographer Kim Young-ho that subtly highlights the differences between the busy city and the “paradise” island under the building threat of touristic gentrification, Night in Paradise is also an eye-candy and a film worth seeing even at home.

15.7.21

Censor

 kritika objavljena na XXZ


2021.

režija: Prano Bailey-Bond

scenario: Prano Bailey Bond, Anthony Fletcher

uloge: Niamh Algar, Michael Smiley, Nicholas Burns, Vincent Franklin, Sophia La Porta, Adam Schiller, Clare Perkins, Beau Gadson, Amelie Child Villiers, Clare Holman, Andrew Havill


Kao pojam, cenzura se obično konotira usko politički i vezuje se za nedemokratske, diktatorske režima kojima je ona uvrežena praksa. Postoji, međutim, šire shvatanje pojma cenzure, i tu nije reč o političkoj kontroli, nego o forsiranju određenih privatnih i društvenih vrednosti. Ta šire shvaćena cenzura itekako je bila praksa pluralističkih, demokratskih društava koja su itekako blokirala »nepoćudan« sadržaj, odnosno gurala ga u ilegalu. Ako smo mislili da će takva praksa sa internetom postati prevaziđena i besmislena, prevarili smo se, cenzura nam je danas verovatno življa nego ikad, i u formi »cancel culture« za taj širi smisao, a i ona politička i informativna.


Film Censor, dugometražni prvenac britanske autorice Prano Bailey-Bond, ipak nije film o cenzuri i cenzurisanju. Zapravo, više od svega je posveta jednom vremenu kada se cenzura radila na stari način, ali je takođe i posveta materijalu koji je pod cenzorskim makazama završio: kultnim nasilnim filmovima, skandaloznim videima koji su se posuđivali ispod pulta po video-klubovima i generalno britanskom izrazu modernog horora koji se naslanja na retro-stil. Nakon premijere u noćnom programu Sundance Festivala, sada je dostupan na »streaming« platformama.


Usamljena i nekako tunjava Enid (Algar) radi kao cenzorka u komitetu negde sredinom 80-ih u Londonu. Njen posao je da gleda grozne filmove (uglavnom iz horor- ili triler-registra) i da s kolegama određuje mere, odnosno šta se može rešiti etiketiranjem, šta irezivanjem određenih delova, a šta je za bunker. Dok je ona pogođena nasiljem muškaraca nad ženama, njen kolega (Burns) koristi svoje obrazovanje i poznavanje literature kako bi poentirao kako je gadosti u umetnosti uvek bilo, a da je njihov posao zapravo birokratski i besmislen, što potvrđuje i šef (Franklin) kojeg može pogoditi afera nastala zbog toga što su Enid i kolege propustile film koji je, navodno, poslužio kao inspiracija za zločin jednom ubici.


Enid takođe duboko u sebi nosi i jednu tešku traumu: njena sestra Nina je nestala u detinjstvu, od tog slučaja je i policija digla ruke, pa su Enidini roditelji (Homan, Havill) potpisali umrlicu čak i bez tela. Enid se ne miri s time, a prizor iz filma koji je gledala na poslu joj daje možda lažnu nadu da je Nina još uvek živa i da je upravo ona glumica Alice Lee koja se kao muza pojavljuje u eksploatacijskim filmovima reditelja Fredericka Northa. Potežući veze na poslu, ona uspeva da dođe prvo do producenta Douga (Smiley) koji je u prijateljsko-koruptivnom odnosu s njenim šefom, pa onda i do Fredericka (Schiller), sve u nadi da će pronaći Alice (La Porta).


Istini za volju, Censor nije ni izbliza dovoljno krvav film da bi poslužio kao relevantan omaž svim onim krvavim filmovima kojima »skida kapu«, ali to ne znači da na nekim drugim poljima nije izvedbeno elegantan ili čak impresivan. Gluma je vrlo dobra, »casting« perfektan, Niamh Algar možda baš sa ovim filmom podigne karijeru na neki viši nivo. Izuzetna je i režija Prano Bailey-Bond, posebno u smislu isticanja detalja vremenskog perioda i poigravanja s različitim analognim formatima od 16mm i 35mm filma do VHS-a (kapa dole montažeru Marku Townsu takođe), kao i u kreiranju guste i neugodne atmosfere koja ima svoje zasluženo nasilno finale.


Prano Bailey-Bond, međutim, uspeva da nam u tom paketu uvali i jednu veliku istinu na koju dosta često ne obraćamo pažnju. Cenzura i pamćenje su zapravo dva vrlo bliska procesa, iako im je namena, hajdemo reći, suprotna. Ono što ih spaja je selektivnost. Na kraju, svi smo mi cenzori, montažeri, scenaristi i kreatori svojih sećanja jednako kao što je to i junakinja filma. I to nas vrlo često može uvaliti u neprilike ili makar u raskorak s realnim, sivim svetom koji nas okružuje.


14.7.21

Soldier Ahmet / Soldat Ahmet

 kritika objavljena na Dokumentarni.net

"Sretnu se tako negde krokodil i hijena i zapletu u razgovor. Krokodil kaže hijeni:
- Nije meni lako. Kad god zaplačem, drugi me gledaju i kažu: 'Evo ga, opet roni krokodilske suze!', a ne pomisle da sam možda stvarno tužan.
Hijena mu odgovori:
- Misliš li da si jedini kojeg ne razumeju? Dogodi se tako da se nasmejem, a drugi gledaju i kažu: 'Vidi je kako se smeje kao budala!', a ja sam zapravo samo radosna zbog lepote ovog sveta što nas okružuje."

Poruka ove basne, ako je uopšte ima, bila bi da se ne povodimo za stereotipima i predrasudama, već da pokušamo svom sagovorniku pogledati duboko u dušu i probamo shvatiti. Ova se basna pojavljuje dva puta u filmu "Soldat Ahmet" (2021) reditelja Jannisa Lenza, prvi put na samom početku i u ozbiljnom tonu, kao priča junakove majke koju je zapamtio u detinjstvu, a drugi na kraju, nekako šaljivo i na distinktivnom bečkom dijalektu nemačkog jezika, bez jasne poruke, ali sasvim dovoljno za opisivanje nekih od paradoksa Ahmetovog života.

Ahmet je sin turskih imigranata, na prvu čini se savršeno integrisanih u austrijsko društvo, koji ipak drže do nekih tradicija koje su doneli sa sobom. Kako ima tridesetak godina, cela familija na Ahmeta vrši pritisak da se oženi, i to devojkom koju će dovesti iz stare domovine. Njemu to nikako nije privlačna ideja. S druge strane, Ahmet je iskreni austrijski patriota i vojnik, zapravo vojni bolničar s određenim ratnim iskustvom zbog čega je uznapredovao do pozicije vojnog instruktora. Paradoksi tu ne završavaju jer je Ahmet još i amaterski bokser, koji uživa u borbi i koji itekako u sebi nosi dozu agresije. No, naš glavni junak takođe je i amaterski glumac, dakle čovek pun emocija koje želi podeliti sa svetom, a čini se da nije odustao ni od sna o profesionalnoj karijeri u teatru.

Ko je onda pravi Ahmet, a šta tek njegove uloge? Istini za volju, odgovor na postavljeno pitanje ne zna ni sam Ahmet, zato ga i upoznajemo na svojevrsnoj psihoterapeutskoj seansi, koja jednako tako može ličiti i na privatnu rundu razgovora s učiteljicom glume. Istina je, međutim, da ovaj oseća kako mu vreme za odluku prolazi, otud i pritisak zbog kojeg se može slomiti. Tokom 76 minuta trajanja filma, Ahmeta ćemo pratiti u različitim kontekstima i ulogama na putu njegovog samospoznavanja.

Nemački filmaš s austrijskom adresom Jannis Lenz autor je nekoliko kratkih igranih i dokumentarnih filmova od kojih je "Wannabe" (2017) čak bio nominovan za nagradu EFA-e. "Soldat Ahmet" njegov je dugometražni prvenac, u kojem nije samo demonstrirao sposobnost pronalaska prave priče i pravog lika oko kojeg bi ona bila izgrađena ili zanatsku veštinu etički neupitne opservacije svoga subjekta u vreme ponovnog zidanja vlastitog osobnog identiteta, već i izuzetnu dozu empatije i mogućnost savršene komunikacije s gledateljima koje tako uvlači u Ahmetov svet, odnosno u svetove koje ovaj istražuje.

Zahvaljujući montaži koju skupa s Lenzom potpisuju Roland Stöttinger i Nooran Talebi, film je izuzetno dinamičan i savršeno pratljiv. Kamera Jakoba Fuhra ("Democracy, Ltd.") našeg junaka i njegovu interakciju s okruženjem, ma kakva ona bila, prati iz blizine, ali pritom nije invazivna. Ahmet je zbog toga jednako zanimljiv kao (igrano)filmski lik, a opet posve stvaran i životan kao dokumentarni subjekt kojemu samo možemo poželeti sreću. Sreću možemo poželeti i Lenzu budući da je "Soldat Ahmet" tek na početku svoje festivalske turneje. Svetsku premijeru imao je na Visions Du Réelu, ove godine održanom u hibridnom obliku, a nacionalnu na Festivalu austrijskog filma Diagonale koji se od 8. do 13. juna održavao u Grazu, i to pred živom publikom. Nikoga zapravo ne bi smelo da začudi da Lenzov dokumentarac počne sa žetvom nagrada, obzirom da je ovako elegantan spoj univerzalnih i intimnih tema zapravo retkost.