The New Mutants

 kritika objavljena na XXZ

2020.

režija: Josh Boone

scenario: Josh Boone, Knate Lee

uloge: Blu Hunt, Anya Taylor-Joy, Maisie Williams, Alice Braga, Charlie Heaton, Henry Zaga

Super-herojski filmovi svakako imaju potencijal za provlačenje antropoloških i socijalnih metafora kroz priče o svojim nadljudskim likovima, vanzemaljcima, mutantima, mitološkim bićima ili jednostavno super-natreniranim ljudima. U godini u kojoj (još uvek) nismo imali premijeru visokoprofilnog Marvel filma, moramo se zadovoljiti sa novim filmom iz X-Men franšize, odnosno pokušajem »re-boota«, mutacije ili makar proširenja iste, kako je The New Mutants u početku bio zamišljen. Uostalom, ako malo prekopamo po istoriji franšize, ona je već pokazivala potencijal za jaku socijalnu metaforu (Singerov X-Men: First Class je zapravo preslikao svetonazorske razlike Martina Luthera Kinga i Malcoma X na stripovske junake Professora X i Magneta), kao i za mutaciju franšize prema ozbiljnoj i potentnoj drami o starenju i gubljenju moći (Logan Jamesa Mangolda).

The New Mutants je, međutim, bio problematičan projekat od samog početka. Zamišljen je kao nešto što bi usledilo odmah posle Logana i otvorilo manevarski prostor za preoblikovanje franšize koja je patila od zamora materijala. Međutim, studijske prepravke rezultirala su pomeranjima premijere u rasponu od dve godine, što zbog samih prepravki, što zbog traženja idealnog mesta u pretrpanom rasporedu, na kraju i zbog korone, tako da su Mutanti uleteli u kasno-letnji i rano-jesenji bioskopski termin ove čudne godine. Usput su se dogodile i tektonske promene u studijskom sistemu, preuzimanje i kasnija likvidacija 20th Century Fox studija (vlasnika prava na ekranizaciju Marvelovih X-Men stripova) od strane Disneya koji, očito, nema baš jasnu ideju šta bi sa nasleđenim pravima i projektima radio...

Na prvi pogled, The New Mutants se uklapa u koncept »origins story« pogodan za »restart« poznatih likova u novim verzijama. Protagonistkinja je Danielle Moonstar (Hunt), tinejdžerka iz plemena Čejena, koja nakon katastrofe koja pogodi njen rezervat kao jedina preživela završi u instituciji zatvorenog tipa pod paskom doktorke Reyes (Braga). Institucija sama po sebi deluje kao mešavina internata, popravnog doma i ludnice, obavija je polje sile i beg je nemoguć. Jedini izlaz je napredovanje u terapijskom programu o kojem doktorka raportira svojim nikad viđenim i nikad određenim nadređenima.

Dani u tom sosu nije sama, ali je jedina od svojih kolega tinejdž-mutanata koja još nije svesna svoje mutantske super-moći. Dvojica momaka su Sam (Heaton), sirotan sa američkog Juga koji se može lansirati kao topovsko đule, i Roberto (Zaga), brazilski bogati naslednik i navodno zavodnik čija je super-moć da se užari. Sa jednom od devojaka, Rahne (Williams), dobrom curom koja ima vukodlačke sklonosti, Dani odmah »klikne« na prijateljskom, kasnije i na romantičnom nivou, dok je Ruskinja Illyana Rasputin (Zašto filmski Rusi po pravilu imaju kretenska imena?) u interpretaciji odlične Anye Taylor-Joy, dežurna ludača koja razgovara sa svojom lutkom-rukavicom i pretvara se u magijsku princezu-ratnicu. Do kraja filma, zapakovanog u neobično kompaktan format od oko sat i po, Dani i društvo će naučiti da kontrolišu svoje moći i možda saznati svoju sudbinu koju su im namenili autoriteti iz senke...

Po zamisli ko-scenariste i reditelja Josha Boonea, The New Mutants bi pre svega mogao biti tinejdžerska drama o (pubertetskom) buđenju, promenama, moćima, nošenja sa istima i kontroli, te o sudbinskoj povezanosti buđenja sa traumom. Boone je inače najpoznatiji po režiji mega-hitičnog tinejdžerskog »festivala suza« The Fault in Our Stars, tako da su mu tinejdžeri i koncept sudbine tematski bliski. U toj osnovnoj ideji, lokacija zatvorene lokacije kao što je to dotična ludnica / popravni dom, pruža začin horora pojačan vizuelnim manifestacijama trauma iz prošlosti njegovih štićenika. Nakon intervencija, što onih prvih, Foxovih, što Disneyevih, sve ostaje podređeno tipičnoj CGI orgiji u trećem činu i otvaranju vrata za direktni franšizni nastavak.

To samo po sebi i ne bi bilo tako problematično da je izvedeno kako treba, ali na svakom, pa i tom polju, The New Mutants deluje sklepano i jeftino. CGI je neuverljiv, suviše šaren i zapravo nedovoljno strašan. Dramaturgija pada žrtvom brojnih »korekcija«, pa su likovi nerazvijeni i prazni, negativci nakalemljeni i ne-strašni, a promena strane doktorice kao potencijalno najzanimljivijeg lika je telefonirana. Dodajmo na tome haotične trendove u fotografiji i montaži kojih se studijske glavešine drže i eto recepta za katastrofu.

Glumci čine svoje onoliko koliko im je prostora ostavljeno. Akcenat Alice Brage vrluda, ali makar su pojedinačne emocije njenog lika odigrane uverljivo od scene do scene. Što se mlađe generacije tiče, barem u slučaju troje njih, reč je o interesantnim nadolazećim glumcima željnim dokazivanja, a Josh Boone, kojem je rad sa glumcima i inače jača strana, ume da ih usmeri. Maisie Williams, najpoznatija po ulozi u seriji Game of Thrones, pokazuje da je spremna za transfer na veliko platno, a slično važi i za Charlieja Heatona iz serije Stranger Things. Anya Taylor-Joy (The Witch) je rođena filmska zvezda još i većeg kalibra nego njih dvoje, što ovde dokazuje na način na koji se zabavlja sa inače blesavo osmišljenim i loše napisanim likom. Henry Zaga zapravo ima premalo materijala kojim bi se pokazao, a Blu Hunt, glumica sa najmanje iskustva od svih navedenih, profitira od striktnijeg okvira za svoj lik i direktnijeg rediteljskog vođenja.

Kada se crta podvuče, The New Mutants se najbolje može opisati kao propuštena šansa i nerealizovani potencijal u smislu davanja novog života staroj franšizi. Međutim, na širem planu filmske industrije i stripovskog filma u okviru nje, funkcioniše najpre kao dokaz da je zamor materijala sveopšti, a da odgovorni baš i nisu sigurni kojim će se tokovima komercijalni repertoarski film za široku publiku kretati u bliskoj budućnosti.

The War with Grandpa

 kritika objavljena na XXZ

2020.

režija: Tim Hill

scenario: Tom J. Astle, Matt Ember (prema knjizi Roberta Kimmela Smitha)

uloge: Robert De Niro, Oakes Fegley, Uma Thurman, Rob Riggle, Christopher Walken, Cheech Marin, Jane Seymour, Laura Marano, Poppy Gagnon

Ako se nekom glumcu karijera strmoglavila u novom milenijumu, onda se to dogodilo Robertu De Niru. Jedini krivac za to je on sam, čak i da nije sam birao svoje uloge i filmove u kojima će se pojaviti (uglavnom generičke akcije, nedokuvane trilere i ćorave komedije), mogao je da promeni agenta. Bivalo je, naravno, i izuzetaka u kojima je De Niro opet bio »onaj stari« (recimo dve uloge kod Davida O. Russella u Silver Linings Playbook i American Hustle, o filmu The Irishman Martina Scorsesea da i ne govorimo), a bivalo je i dopadljivih komičnih uloga koje su postale ikonične (Meet the Parents pre pretvaranja istog u serijal o familiji Focker, Analyze This) u novoj etapi glumčeve karijere, ali se na De Nira uglavnom nije ozbiljno računalo.

Ono što je uspelo Timu Hillu, inače najpoznatijem po svom radu na dečijim animiranim filmovima i animiranoj seriji Sponge Bob Square Pants, je to da složi komediju »za celu porodicu« oko zapravo dramske uloge Roberta De Nira. The War with Grandpa možda oscilira generalno (što nekako dolazi sa teritorijom porodičnih komedija), ali je De Niro makar uvek na mestu u portretu namćorastog deke koji itekako ima razloga za svoj stav.

Film, međutim, počinje sa Peterom (Fegley) u najstresnijem periodu svog dosadašnjeg života. On polazi u šesti razred, što u Americi znači da prelazi u drugu školu, gde su on i njegovi buđavi ortaci na meti starijih buđavih nasilnika – pubertetlija. Da stvar bude gora, momčić je upravo izgubio svoju sobu kada se u kuću uselio deka Ed (De Niro) nakon što je usled svoje tehnofobije napravio glupost i »opljačkao« supermarket u kojem su obične kase zamenjene automatskim. Peter koji je isteran na tavan po svaku cenu želi svoju sobu nazad i zbog toga će svom dedi, inače vijetnamskom veteranu, objaviti rat.

Dok je ostatak ukućana zabavljen svojim problemima: mama Sally pokušava da održi familiju na okupu, smušeni tata Arthur (Riggle) ima problema na poslu, starija kći Mia (Marano) je po prvi put u vezi, a mlađa Jennifer (Gagnon) je opsednuta Božićem preko svake mere, Peter i Ed ratuju spačkama koje po pravilu izmiču kontroli i stvaraju nezgode ostalima. Njih dvojica za svoj rat imaju i pomoćnike, Peter svoje društvo, a Ed Jerryja (Christopher Walken u blesavoj ulozi), Dannyja (veteran komedije Cheech Marin) i Diane (Jane Seymour). I mulci i starci će, prema pravilima žanra, na kraju naučiti jednu Važnu Životnu Lekciju...

U Hillovim pokušajima da akcentuje blesavost u Astleovom i Amberovom scenariju nastalom prema dečijoj knjizi iz 80-ih, The War with Grandpa u početku vrlo teško uspostavlja ton. Humor deluje usiljeno, sa dosta nepristojnih štoseva, a Peter ispada izuzetno antipatičan (njegovo društvo još i više od njega, ali to je drugi par rukava). Na stranu tek neuverljivost premise da bi savremeni roditelji oterali sina na tavan koji vrlo često posećuju ptice i miševi, što je i uzrok za taj famozni rat u kući.

Stvari se, na sreću, popravljaju kako rat odmiče i kako deda u De Nirovoj vrlo kontrolisanoj interpretaciji preuzima primat kao protagonista. Njegova škvadra koju igraju iskusni glumci dolazi do izražaja u kratkim epizodama, a kulminacija na Jenniferinom rođendanu koji se pretvara u lančanu reakciju nezgoda je efektna i pritom povezuje nekoliko pod-zapleta od kojih nisu svi jednako razvijeni i zastupljeni. Neki glumci su, pak, pomalo i zakinuti, pre svega Uma Thurman koja manjak »mesa« na liku Sally pokušava da nadoknadi šmiranjem i Rob Riggle koji je u još većoj nevolji sa još tanjim likom Arthura i koji ne uspeva da uhvati komičarski »tajming«.

Na kraju, The War with Grandpa dobacuje do nivoa korektnog filma, univerzalne zabave za celu porodicu bez trunke rizika koja bi ga učinila boljim ili slabijim delom. Za odrasle, ne nužno porodično orijentisane filmofile, mnogo je važnija vest da je Robert De Niro ponovo u glumačkoj formi i da nije zaboravio sve štoseve i tajne zanata.

A Film a Week - Family Romance, LLC.

 previously published on Asian Movie Pulse

Werner Herzog has reportedly once said that his documentary and fiction protagonists are, if not same persons, than at least closely related and inhabiting the same world. The brilliant German filmmaker has done his best to blur the lines between the two worlds, focusing on the documentary side lately in his career, but with his newest, Japan-set American-produced film “Family Romance, LLC” he has taken the most determined step in that direction. The film premiered as a special screening at the last year’s edition of Cannes before the festival tour, some niche theatrical distribution and finally hitting the streaming service Mubi this summer.

The film opens with Ishii Yuichi sitting and waiting for someone on a bench in the park before he approaches the 12-year old girl Mahiro, admitting to her that he is her long-absent father. As he says, he had left Mahiro and her mother while Mahiro was still a baby and regretted it ever since. As we learn later on, Ishii is an actor of sorts, hired by Mahiro’s mother (Miki Fujimaki) to impersonate the absent father the girl misses greatly and to report his insights to her.

It can go only weirder as Ishii, for the sake of his work, has to pose as the father of the bride at a wedding (the real father is an unreliable drunkard) or to take the blame for a professional mistake and get reprimanded by the harsh boss instead of a railroad worker. On the level of the Mahiro situation, Ishii is worried that he grows fond of her, breaking the strict rules of the trade, while he also goes on exploring the world of the completely automated establishment, like a hotel where he is attended to by several androids.

It might feel like some unnecessary exoticism that could be attributed to the so-called “Westerner’s gaze”, but all the things portrayed are actually real. More to it, Ishii Yuichi is a real-life owner of a real-life “family rental” company actually called Family Romance. The phenomenon of family-members-renting business in Japan was already exposed by the Western media and Herzog uses it as an opener for his permanent obsessions with the world of hi-tech, automatization and the need for an actual human touch. Japan, being regarded as the highly efficient, pioneering society in that aspect is just a perfect setting.

The documentary feeling of a story that is fictional in its roots is highlighted by the filmmaker’s approach in the script department: there were no fixed dialogues to be simply recited by the actors, they all had the freedom to improvise around the plot points. Herzog also assumed the position of the cinematographer, shooting in the naturalistic fashion of a keen observer.

There are imperfections throughout the film, beginning with the “LLC” part of its title, making the corporate-cultural aspect of the story a bit under-explored. Also, some scenes feel a bit stretched with their weirder moments left hanging in the air, but there is a certain poignancy in them too. Nevertheless, “Family Romance, LLC” is a film worth seeing as a comprehensive addition to the filmography of a legendary prolific filmmaker, connected to his earlier works as well as the later ones.

Cuties / Mignonnes

 kritika objavljena na XXZ

2020.

scenario i režija: Maimouna Doucouré

uloge: Fathia Youssouf Abdillahi, Medina El Aidi, Esther Gohourou, Ilanah Cami-Goursolas, Myriam Hamma, Maimouna Gueye, Mbissine Thérese Diop, Demba Diaw

Još jednom su se publika i kritika grdno razišli oko percepcije jednog filma. To se u poslednje vreme dosta često događa, ali u slučaju francuskog Netflix-hita Cuties, razlog je barem jasan. Krivac za to je distributer, »streaming« gigant koji je lansirao u suštini groznu i potpuno pogrešnu »provokativnu« kampanju na osnovu čijih je elemenata (poster i foršpan) publika bila navedena da je reč o pedofilskom porno-filmu. Rezultat je konfuzija i neargumentovana pljuvačina onih koji dalje od reklamnog materijala nisu otišli, a ipak su formirali i u doba internetske »demokratije« iskazali svoje mišljenje.

Cuties je svakako film o (dobrovoljnoj) hiper-seksualizaciji koju su prigrlile devojčice iz određenih socijalnih grupacija na ulasku u pubertet, ali je zapravo film o tim devojčicama, pubertetu i različitim međusobno suprotstavljenim destruktivnim silama koje na njih deluju. Naravno, u filmu ima momenata koji testiraju granice dobrog ukusa, i to sa dobrim razlogom, ali je krajnje površno samo se za njih hvatati.

Junakinja filma iz čije perspektive sve vidimo je Amy (Youssouf Abdillahi), jedanaestogodišnja devojčica koja odrasta u getu pariskog predgrađa. Ona dolazi iz familije senegalskih imigranata, vrlo tradicionalnih i religioznih, tako da je za nju, njenog hiperaktivnog mlađeg brata (Diaw), požrtvovanu, ali strogu majku (Gueye) i majčinu konzervativu tetku (Diop) jedini oblik socijalnog života poseta džamiji u kojoj ih imam uči da se po Kuranu žene moraju potčinjavati svojim muževima, braći i očevima. Dodatni pritisak na nju stvara i to da se njen otac sprema u domaćinstvo (mali, nagužvani stan) dovesti svoju novu, drugu ženu, uz potčinjavanje i sasluživanje Amyne majke. Devojčica u tome vidi nepravdu u kojoj nije dovoljno samo ne učestvovati, već joj se treba odupreti.

Sasvim novi svet, pak, otkriva u školi gde su četiri devojčice njenih godina, njena komšinica Angelica (El Aidi) i njene tri prijateljice Coumba (Gohourou), Jess (Cami-Goursolas) i Yasmine (Hamma), oformile naslovnu plesnu trupu. Tip plesa je visoko-seksualizirano mrdanje zadnjicom poznato kao »twerking« i sprema se veliko takmičenje na nivou celog grada na kojem Angelica i kompanija žele pobediti svoje arhi-rivalke. Amy im želi prići i pridružiti se, uprkos inicijalnom otporu i kameraderiji, pa stoga vežba plesne pokrete, sprijateljuje se sa Angelicom (posebno nakon što Yasmine ispadne iz trupe) i otkriva novi svet mobilnih telefona, društvenih mreža i materijalizma.

Ona tako biva razapeta između opresivnog sveta koji ima kod kuće i naoko emancipatorskog sa svojim prijateljicama. U svemu tome, pak, potrebno je naći balans, jer i taj materijalistički svet ponuđen kao lažna alternativa putem televizije i interneta ima neka svoja stroga pravila. Kako biti devojka a ne devojčica? Kako biti slobodna žena, a ne biti »drolja«? Kako spoznati i održati prijateljstvo u okruženju u kojem emocije pod normalno »ubrzavaju od nula do sto« u sekundi?

Ako ništa drugo, Maimouna Doucouré, francuska glumica i filmska autorica afričkog porekla, vrlo dobro poznaje svet koji portretira, kako u socijalnom, tako i u etničkom i kulturološkom smislu. Poznaje pritisak i mehanizme po kojima on deluje, posebno u okruženju geta. Jasno joj je da se neke stvari, poput volatilnih odnosa među drugaricama u starijim razredima osnovne škole, nikada ne menjaju, a da se neke druge, poput upliva neke »strane« kulture menjaju samo pojavno. Pre »twerkinga« kao plesa i »trapa« kao muzike je tu bio hip hop, a pre toga nešto drugo. Ono što se, međutim, nikako ne menja je činjenica da površne, sub-kulturne identifikacije nisu pravi put oslobođenja, nalaženja samog sebe i svog mesta u svetu, ma koliko se svojom instantnošću činile kao dobar izbor.

I kao film, Cuties je na visokom nivou, pre svega zahvaljujući dobrim instinktima svoje autorice da uloge dodeli redom amaterima i naturščicima koji se odlično uklapaju u pozadinu, odnosno iz nje istupaju taman koliko treba, i svoje likove nose sasvim prirodno. Afektiranje je svakako prisutno, ali, uostalom, ne afektiraju li tinejdžeri i tinejdžerke sami po sebi, i to na dnevnoj bazi? Ima tu i ružnih i etički upitnih momenata, na primer ekstenzivne scene plesa sa jasnom insinuacijom na seksualnost, ali to je sasvim opravdano, ne samo iz razloga realizma, već i kao istinska provokacija publike koja uglavnom okreće glavu od adolescenata i prevrće očima na njihovo ponašanje.

Cuties je svakako iskren film, ali pitanje je koliko je zapravo nov i originalan. Paralele sa filmom Girlhood Céline Sciamme su očite, premda je Sciammin film nešto stilizovaniji i smešten u nešto, etički gledano, sigurnije okruženje starijih tinejdžerki. Sa Cuties, pak, Maimouna Doucouré podiže uloge u svakom smislu i uspeva da nas isprovocira, ponekom sitnijem pripovedačkom i rediteljskom propustu uprkos. Uspeh je još i veći ako uzmemo u obzir da se radi o debitantskom ostvarenju.

Lista - Septembar 2020

 

Ukupno pogledano: 47 (28 dugometražnih, 14 kratkometražnih, 5 srednjemetražnih)

Prvi put pogledano: 47 (28 dugometražnih, 14 kratkometražnih, 5 srednjemetražnih)

Najbolji utisak (prvi put pogledano): I Pledge / Zaklinjem se (dugometražni), The Game / Das Spiel (kratkometražni)

Najlošiji utisak:  Unhinged

*ponovno gledanje
**kratkometražni
***srednjemetažni

objavljene kritike su aktivni linkovi

datum izvor Naslov na Engleskom / Originalni naslov (Reditelj, godina) - ocena

 

01.09. festival Beasts Clawing at Straws / Jipuragirado japgo sipeun jimseungdeul (Kim Yong-hoon, 2020) - 7/10

01.09. festival Relic (Natalie Erika James, 2020) - 9/10

01.09. festival Merry Christmas, Yiwu (Mladen Kovačević, 2020) - 7/10

**01.09. festival Our Lady's Peace / Mir Naše Gospe (Vladimir Perović, 2020) - 7/10

**01.09. festival Let There Be Colour / Neka je šareno (Ado Hasanović, 2020) - 5/10

02.09. kino Unhinged (Derrick Borte, 2020) - 3/10

04.09. video She Dies Tomorrow (Amy Seimetz, 2020) - 7/10

07.09. video Bill & Ted Face the Music (Dean Parisot, 2020) - 5/10

***10.09. festival Invisible City: La materia non conta / Nevidljivi grad: La materia non conta (Pierre Commault, 2020) - 7/10

**10.09. festival Porvenir (Renata Poljak, 2020) - 8/10

10.09. video I'm Thinking of Ending Things (Charlie Kaufman, 2020) - 7/10

**10.09. festival The Game / Das Spiel (Roman Hodel, 2020) - 10/10

**10.09. festival The Return of Tragedy (Bertrand Mandico, 2020) - 8/10

10.09. festival Tereza37 (Danilo Šerbedžija, 2020) - 8/10

**11.09. festival Why Is Mom Always Crying / Zašto mama vazda plače (Karmen Obrdalj, 2019) - 8/10

14.09. festival That Other Village / Ono drugo selo (Jadran Boban, 2020) - 6/10

14.09. video The Personal History of David Copperfiels (Armando Iannucci, 2019) - 7/10

14.09. festival Storkman / Starac i roda, priča o Malenoj i Klepetanu (Tomislav Jelinčić, 2020) - 5/10

**14.09. festival Faceless / Bez lica (David Lušičić, 2020) - 7/10

15.09. festival Marana (Giovanni Benini, Davide Provolo, 2020) - 7/10

**16.09. festival White Christmas / Bijeli Božić (Josip Lukić, 2020) - 7/10

***16.09. festival Come Together / Susret (Marija Strajnić, 2020) - 7/10

***17.09. festival Cornelian Cherries / Drenjine (Nikola Stojanović, 2020) - 6/10

***17.09. festival Belonging / Pripadnost (Tea Lukač, 2020) - 7/10

17.09. kino Mulan (Niki Caro, 2020) - 7/10

**18.09. festival History of Civilization / Istoriya civilizacii (Zhanat Alshanova, 2020) - 7/10

18.09. festival I Pledge / Zaklinjem se (Milutin Petrović, Nikola Dragović, 2020) - 9/10

20.09. video The Outpost (Rod Lurie, 2020) - 6/10

21.09. video The Devil All the Time (Antonio Campos, 2020) - 7/10

21.09. festival Twins Woven from Dreams / Blizanci satkani od sna (Sead Šabotić, Lea Vahrušev, 2020) - 8/10

***22.09. festival Bulgarian Dream / Bugarski san (Srđan Šarenac, 2019) - 6/10

23.09. video The Social Dilemma (Jeff Orlowski, 2020) - 5/10

24.09. video Murder Death Koreatown (Nepoznati autor, 2020) - ?/10

24.09. video Cuties / Mignonnes (Maimouna Doucouré, 2020) - 7/10

25.09. festival White on White / Blanco en blanco (Théo Court, 2019) - 7/10

26.09. festival Big vs Small (Minna Dufton, 2020) - 6/10

**26.09. festival Haute Cuisine / Nouvelle Saveur (Merryl Roche, 2019) - 8/10

26.09. video Project Power (Henry Joost, Ariel Schulman, 2020) - 5/10

26.09. video Emma. (Autumn de Wilde, 2020) - 7/10

28.09. video The Last Black Man in San Francisco (Joe Talbot, 2019) - 8/10

**28.09. festival Waffle (Carlyn Hudson, 2020) - 8/10

**28.09. festival Attachment / Przywiazanie (Kasia Babicz, 2019) - 7/10

28.09. kino The War with Grandpa (Tim Hill, 2020) - 5/10

29.09. video Greyhound (Aaron Schneider, 2020) - 7/10

**29.09. festival Yandere (William Labouri, 2019) - 7/10

**29.09. festival The Motorist (Ciaran Lyons, 2020) - 7/10

29.09. video Family Romance, LLC. (Werner Herzog, 2019) - 7/10

The Devil All the Time

 kritika objavljena na XXZ

2020.

režija: Antonio Campos

scenario: Antonio Campos, Paulo Campos (prema romanu Donalda Raya Pollocka)

uloge: Tom Holland, Eliza Scanlen, Riley Keogh, Robert Pattinson, Bill Skarsgard, Haley Bennet, Harry Melling, Mia Wasikowska, Sebastian Stan, Jason Clarke, Michael Banks Repeta, Donald Ray Pollock (glas)

Dosta učestala pogreška među filmskim stvaraocima, ali i među filmofilima je analogija koja se, u smislu formata, povlači između romana i celovečernjeg filma. Razlog je zapravo jednostavan, i jedna i druga forma se smatraju krunom stvaralaštva u prozi, odnosno u filmu. Različite su im, međutim, mehanike funkcionisanja: film trpi dosta manje nosećih likova nego roman, pa je po tome bliži drugim, kraćim proznim formama kao što su kratka priča, novela i pripovetka, dok je roman moguće, čak poželjno vizualizovati kao (mini-)seriju u kojoj će biti prostora i vremena da se likovi razviju i „razmašu”.

Upravo je to problem sa Netflixovim filmom The Devil All the Time, adaptacijom istoimenog „southern gothic” romana Donalda Raya Pollocka iz 2011. godine. Naime, i pored skoro pa epskog zamaha (trajanje od 138 minuta će odbiti gledaoca koji nema celo veče da bi po „binge” principu pogledao film) i romanesknih intervencija (sveprisutni i sveznajući narator kojem je svoj duboko-promukli glas posudio sam Pollock), The Devil All the Time nekako ne uspeva da „klikne” kao veliki film, što je reditelju Antoniju Camposu bila namera, već nas ostavlja u razmišljanju kakav bi bio kao raskošna serija od jedne sezone i 4-6 epizoda, bez mogućnosti nastavka. Inače, reč je o filmu koji ni u kojem slučaju nije loš, ali čiji su pojedinačni elementi bolji od celine.

Desetak godina iza rata, veteran Willard Russell (Skarsgard) je i dalje progonjen sećanjima na isti, posebno na sliku svog druga marinca razapetog na krst i ostavljenog da umre. Zbog toga luta ruralnom Apalačijom, od posla do posla i od rođaka do rođaka. Sreća će mu se nakratko osmehnuti kada upozna konobaricu Charlotte (Bennett), sa njom se oženi, dobije sina Alvina (Banks Repeta) i ponovo se počne moliti Bogu. Sreća, međutim, neće biti dugog veka: Charlotte se razboli od raka i umre, Willard se na isti dan ubije, a Alvin završi kod rođaka koji se o njemu staraju.

Tamo se Alvin upoznaje sa svojom polu-sestrom Lenorom, takođe siroticom koja je ostala bez oboje roditelja tako što je njen otac, poludeli lokalni sveštenik Roy (Melling) ubio njenu majku Helen (Wasikowska), da bi i sam završio na meti serijskih ubica, Carla (Clarke) i Sandy Henderson (Keogh) koji su se, kakve li ironije, upoznali u istoj zalogajnici na isti dan kada i Alvinovi roditelji i od tada krenuli na ubilački pohod. Pored toga, u priči je i korumpirani, nasilni šerif Lee Bodecker (Stan) čiju ćemo vezu sa ostatkom likova tek otkriti.

Desetak godina kasnije, u doba 60-ih i rock'n'rolla, sada poodrasli Alvin (Holland) se trudi da čini dobro i zaštiti sebi drage ljude, a naročito Lenoru (Scanlen) na koju je posebno vezan, što će se pokazati težim nego što izgleda, posebno kada ona „padne šaka” novom svešteniku, slatkorečivom ljigavcu i predatoru Prestonu Teagardinu (Pattinson), kicošu koji kombinuje harizmu Elvisa Presleya i bezobrazluk radijskog propovednika. Očito je nemoguće ostati dobar, pošten i nenasilan čovek u nasilnom, dekadentnom i korumpiranom svetu u kojem je čovek čoveku vuk...

Prekomplikovana radnja, pogodna za roman, ali ne i za film, odavno bi se raspala da Antonio Campos i njegov brat Paulo nisu u scenariju ostavili mesta i za naratora koji nas kroz sve to navigira, dovoljno dozirano da ne guši akciju i dijalog, a da opet stvara osećaj sličan čitanju romana. Opet, u održavanju kakvog-takvog tempa bez artificijelno kreirane klasične dramske strukture, dosta je toga moralo biti preskočeno ili skraćeno u adaptaciji, što se odražava i na nedovoljno objašnjene, odnosno nedovoljno čvrste motivacije pojedinih likova za pojedine postupke.

Za te preskoke cenu u principu plaćaju glumci u suštini razapeti između protagonista i epizodista. Tom Holland igra Alvina koji je najbliži protagonisti priče jednom kad se više krakova ekspozicije spoji u jedan tok, i to čini uletanjem u „James Dean” modus glume, što je prilično jednostavno, efikasno, ali prilično predvidljivo rešenje. Za razliku od njega, Lenora nikada nije kao lik dovoljno artikulisana, pa joj čak ni dozirana gluma Elize Scanlen ne pomaže puno da bi se uloga smatrala partnerskom. Ostatak uloga su bliže epizodama, ali ne potpuno: neki likovi su nosili ekspoziciju, što je glumcima napravilo presiju da zablistaju, ali bez dovoljno vremena. U tom smislu je šansu ponajbolje iskoristio Bill Skarsgard kao veteran Willard, dok Mia Wasikowska, nekada velika nada, još uvek luta u potrazi za zrelom ulogom, dok su Hailey Bennet i Harry Melling onemogućeni od starta sporednim statusom, dok kod su u slučaju Mellinga, odnosno lika popa Roya, prisutni i tragovi karikaturalnosti. Svoj jasan status epizode dobro koriste Robert Pattinson i Riley Keogh, oboje izuzetno sposobni glumci kojima i inače treba malo prostora za izvrsnu ulogu, dok kod ostalih ne vidimo niti naznake višedimenzionalnosti.

Vizuelna komponenta filma jako je izražena, toliko da se sredina i milje koje Campos hvata kroz objektiv direktora fotografije Lola Crawleya uzdižu do nivoa ravnopravnog lika, čak punokrvnog antagoniste u filmu. Ostaje pitanje smisla analogne fotografije kada je film već od samog početka zamišljen kao Netflixovo izdanje za internet (možda sa nešto malo bioskopske distribucije, ali – korona...), ali ona svakako izgleda atraktivno i organski. Muzička podloga sastavljena od poznatih i manje poznatih numera iz onih vremena od gospela, preko country muzike do rock'n'rolla, takođe boji milje u kojem se radnja odvija, ponekad malo suviše očito i očekivano.

U konačnici, The Devil All the Time je film vredan gledanja, makar kao dosta ambiciozan i prilično kompetentan pokušaj adaptacije „velikog američkog romana” (to je čak i žanr sam za sebe) u veliki američki film. Veličinu ne dostiže, odnosno za iluzije iste žrtvuje koherentnost i kompaktnost, a ne dostiže ni filmske uzore „southern gothic” drama i „backwoods noir” trilera. Opet, niti je u pitanju loš film, niti potpuni promašaj kakve smo u slučaju slično ambicioznih projekata često imali prilike da vidimo.

Mulan

 kritika objavljena na XXZ

 

2020.

režija: Niki Caro

scenario: Rick Jaffa, Amanda Silver, Elizabeth Martin, Lauren Hynek

uloge: Liu Yifei, Donnie Yen, Gong Li, Jet Li, Jason Scott Lee, An Yoson, Tzi Ma, Rosalind Chao, Cheng Peipei, Tang Xana, Ron Yuan, Jimmy Wong

Nova Disneyeva igrana verzija Mulan živi je spomenik onoj narodnoj mudrosti da se svetu ne može ugoditi. Dok je kritika uglavnom došla do nekakvog konsenzusa šta sa filmom valja, a šta ne (recimo da su akcija i vizuelni identitet svakako čvršće komponente nego scenario), publika ga je napala sa svih strana, često međusobno isključivih. Za proverene Disney fanove, nova Mulan je bila suviše nova, suviše u skladu sa određenim političkim agendama i nedovoljno spektakularna (ili makar spektakularna na način na koji su oni navikli), dok je kineskoj publici film bio suviše zapadnjački, odnosno baziran na zapadnim stereotipima. Kontroverze oko glavne glumice i njene podrške hongkonškoj policiji u obračunu sa demonstrantima, te oko činjenice da je film sniman u kineskoj provinciji Xinjiang poznatoj po državnom teroru nad pripadnicima ujgurske manjine svakako nisu pomogle marketingu filma.

Dodajmo u tu jednačinu i nesrećne okolnosi oko višestrukog pomeranja termina za premijeru sve do njenog otkazivanja na teritoriji Severne Amerike (film je izašao direktno na VOD-u), pa nam je jasno da je negativni publicitet rezultirao ničim zasluženom katastrofom u smislu zarade. Mulan je ipak film koji je uspeo u dvema ključnim namerama: da, za razliku od drugih Disneyevih igranih prerada animiranih klasika, izgleda kao punokrvni igrani film, te da u tome deluje autentično (okupljena je ekipa kineskih, hongkonških i azijsko-američkih glumaca) i u skladu sa savremenim tendencijama u tretmanu roda. Za to je u scenariju trebalo žrtvovati par stvari iz animirane verzije, pre svega zmaja-ljubimca koji u kontekstu igranog filma ne bi funkcionisao i romantični pod-zaplet koji se u današnjem kontekstu može smatrati u najmanju ruku retrogradnim, ako ne i uvredljivim.

Osnova priče o Mulan je ista i u animiranoj i u igranoj verziji: reč je o nestašnoj devojci (u odrasloj dobi igra je Liu Yifei, vrlo uverljivo i sa priličnim zvezdanim potencijalom) koja ne prihvata nametnute rodne uloge (»ne zna gde joj je mesto«), pa umesto da bi se udala, ona bira da ratuje. Priliku dobija prilikom mobilizacije, pa skrivećki odlučuje da svome ostarelom ocu (Tzi Ma, izuzetan) uzme mač i pridruži se vojsci umesto njega kada varvari sa severa predvođeni Böri Khanom (Jason Scott Lee) napadnu u nameri da sruše cara (Jet Li).

Mulan mora skrivati svoju polnu, odnosno rodnu pripadnost i od svog komandanta Tunga (Donnie Yen) i od svojih drugova, što je dovodi u nekoliko komičnih neprilika (recimo, kako se ne može kupati s njima, onda oni osećaju njen neprijatan miris). Međutim, kada zagusti, ona postaje ratnica spremna da predvodi vojsku i da se istakne junaštvom. Njena tajna, međutim, neće dugo ostati skrivena jer će je otkriti Khanova pomoćnica, veštica Xianniang (jedna, jedina i nezamenjiva Gong Li), sa kojom Mulan ima više zajedničkog nego što je spremna prihvatiti. Sam film je, konačno, njen »origins story« odnosno put koji je prešla od mladalačke pobunjenice protiv nametnutog odnosa snaga u svetu do zrele ratnice sa inicijativom i liderskim sposobnostima.

U tom smislu, Mulan je inspirativna priča upakovana u »light« varijantu »me too« društvene klime fokusiranu na otvaranje dodatnih mogućnosti za žene u »muškom« svetu. Tu valja napomenuti i da ekipu iza kamere, od kreativne do tehničke, u velikim proporcijama čine žene. Osim rediteljke i tri četvrtine scenarističkog tima, žene su se našle i na pozicijama direktorke fotografije (Mandy Walker), kostimografkinje (Bina Daigeler) i glavne dekoraterke scene (Anne Kuljian), i ta tri tehnička aspekta su među vrhuncima filma.

Iako scenario pati od previše ruku i previše »doctoringa« sa motivacijom koja češće spada u društveno-političku agendu nego što se vodi dramaturškim pravilima dobrog ukusa, Niki Caro se kao rediteljka prekaljena na inspirativnim pričama pokazala kao pravilan izbor. Mulan pati od možda previše praznih hodova i pokušaja da se nešto objasni dijalogom umesto da se pokaže, ali akcija, kada do nje dođe, zaista je spektakularna i sasvim u skladu sa kanonima »wuxia« avantura koje nam dolaze iz Kine, Hong Konga ili Tajvana. Koreografija je impresivna, a efekti upotrebljeni sa stilom. Kao igrani film, Mulan izgleda vrlo dobro već u kućnim uslovima, a u bioskopu taj osećaj spektakla dolazi do punog izražaja, posebno kada grune epski intonirani »soundtrack«.

Kada se crta podvuče, Mulan je veliki korak unapred za konzervativni studio poput Disneya. Sasvim je dovoljno u kanonu kao što je to bila i prethodna, animirana verzija, ali je, sa druge strane, i jedinstven, originalan igrani film. Nije pokušaj da se postigne »još malo istog« pomoću novijih tehnologija i nije orgija ničim izazvanog CGI-ja, već pravi pravcati igrani film.