A Film a Week - Electing Ms Santa

 previously published on Cineuropa

In a democracy, especially in a country where its roots are still fragile, voters often have to choose between sincere, well-meaning amateurs without proper knowledge or funding, and master manipulators. This kind of electoral process, or the simulation of it, can result in the triumph of those candidates whose intentions are not necessarily good, but who know best how to operate the system.

With her debut feature-length documentary, Electing Ms Santa, Raisa Răzmeriţă takes us to her country, Moldova, to tell us one such story. The film has already enjoyed solid exposure on the festival circuit, reaping a few awards in the process – such as the Special Jury Prize after its premiere at last year’s Tallinn Black Nights Film Festival, in the Documentary Competition, and the Central Europe Initiative Award in Trieste. It is now competing at the Sarajevo Film Festival, in the Documentary Competition.

Our main protagonist here is an energetic and driven woman named Elena, who lives in a small, clearly underdeveloped Moldovan village and is effectively the heart of the community, organising clean-up actions together with volunteers she brings in, visiting and supporting lonely elderly people, and serving as the local Santa Claus every New Year’s Day to cheer up the children. Her activism is noble and heartfelt, yet she is fully aware that on its own, it could never change the village enough to propel it into the 21st century.

In fact, Elena has loftier ambitions: running for mayor, as she seems to have the proper support system for this kind of endeavour, as well as the drive to overcome whatever obstacles she may face on the road to success. Also, she is clever and wilful enough to learn how politics, electoral campaigns and marketing work, and how to communicate with the electorate. Which is not to say that she won’t have to confront certain challenges, both on the political battlefield – against slier candidates – and at home, where her family does not entirely condone her project and where the situation is not exactly idyllic.

Electing Ms Santa, reportedly filmed over a period of seven years, does not merely follow its main character’s political journey, but it also exposes the flaws of the society surrounding her. The picture it paints is not necessarily pretty, but at least Raisa Răzmeriţă and her team do not fall into the trap of exploiting the misery in which these villagers live for sentimental effect. Indeed, in this area, poverty is rampant, but it also unites the community, and Elena’s energy is often enough to stir her fellow citizens into taking action and doing something for themselves and for the village, besides having the proper dose of magnetic appeal for the viewer to remain interested in her struggles and to root for her.

The strictly observational approach chosen by Răzmeriţă does, however, strongly rely on Ion Gnatiuc’s cinematography, the technical quality of which is rather uneven – the poorly lit night shots serving as the “worst offenders” in this respect. Thankfully, Mircea Olteanu’s editing work makes the whole thing clear and easy to follow, while the soundtrack, consisting of local pop-folk music, nicely complements the scenery. When all is said and done, Electing Ms Santa may not be groundbreaking stuff, either in terms of content or on the technical front, but it does feel unquestionably earnest.

Nobody's Violence / Violence du corps de l'autre

 kritika objavljena u dodatku Objektiv dnevnog lista Pobjeda

Možda mi nismo naš posao, ali ono što radimo itekako ostavlja traga na nama. Ponekad fizičkog, a gotovo uvek psihičkog. Nekada su te profesionalne deformacije skoro benigne: filmski kritičar više nije sposoban da gleda filmove kao „normalan“ gledalac. Nekada, posebno kada se radi o pitanjima života i smrti, posledice naših akcija ostaju trajne. Primera radi, lekari u hitnim službama često gledaju kako im pacijenti umiru, a vojnici su često prinuđeni da ubijaju druge ljude čak i kada samo brane svoju zemlju.

Dodajmo sad u raspravu kompleksno pitanje eutanazije. Čak i kada se slažemo da osoba pri čistoj svesti i zdravoj pameti sme da izabere vreme, mesto i način svoje smrti, tu uvek postoji NEKO ko to mora da uradi, legalno ili ilegalno. Osoba koja taj čin izvršava mora da živi s njime. U većinu rasprava ulazimo iz vizure umirućeg i njegovih prava, a retko kada se bavimo obavezama, teretom i posledicama izvršioca.

U svom najnovijem filmu, Nobody‘s Violence, frankofoni kanadski autor Deni Kote radi upravo to, ali u pitanju je daleko zagonetniji, kompleksniji i filozofski dublji film nego što je to, na primer, bio Miele (Valeria Golino, 2013). Zapravo, može se reći da Nobody‘s Violence dotiče samu bit tema života i smrti. Film je premieru imao upravo na filmskom festivalu u Lokarnu, u glavnoj takmičarskoj konkurenciji koja često gosti Kotea.

Mira (Koteova česta saradnica Larisa Korivo) živi usamljeničkim životom u šumi i pruža usluge eutanazije svojim klijentima. Ona je u tome profesionalna, ali nije distancirana, već empatična. Primera radi, nastaviće da se brine o ljubimcima svojih klijenata. Svejedno, ona je svojim poslom vidno uzdrmana, pa je pitanje koliko će još biti u stanju da ga obavlja.

Dva događaja će je još dodatno uzdrmati i ubaciti u vrzino kolo emocija i sumnji. Prvo je poznanstvo i kratka veza s naizgled veselim momkom punim života, Pjerikom (Gzavije Beržeron), kojeg je upoznala na zimskom festivalu negde u nedođiji. Iako je i on pomalo čudan i to ne sakriva, ipak će u njoj pobuditi ideju da je drugačiji život moguć.

Drugi je višednevna zabava u kući njenog šefa Ludoa (Filip Rebo) koji živi hedonističkim životom okružen suprugom, prijateljima i saradnicima. Mira se na toj zabavi drži suzdržano i pokislo, što primećuju i domaćini i drugi gosti koji postaju svesni da će ona možda prouzročiti neki problem na poslu u budućnosti. Oni joj zato dele savete kako se distancirati od posla, a to su poslednje stvari koje ona želi da čuje.

Deni Kote je autor poznat po minimalističkom pristupu kada su u pitanju fabula i dijalozi. Potonje ovde krši, ali samo naizgled: likovi puno međusobno razgovaraju, ali ta razgovori često ne vode nikuda i ne propeliraju radnju, zbog čega Nobody‘s Violence možemo da opišemo kao film stanja, atmosfere i Mirinog unutrašnjeg previranja. U tom pogledu, interpretacija Larise Korivo koja je u (skoro) svakoj sceni filma je izvrsna i jedinstvena u pronalaženju balansa između empatije i distance, ali bez poštapalica glumljene hladnoće ili ekspresivnosti.

Ti neki dualiteti i mešanje u jedinstven amalgam zapravo vrede za ceo film: tema je možda filozofska i može joj se pristupati samo s distance (niko od nas zapravo nema neposrednog iskustva s vlastitom, a većina ni sa tuđom smrću), ali Kote nije ni kliničan, ni teoretičan. Umesto toga, on film puni gotovo opipljivom teksturom za koju su ključne analogna fotografija Vensana Birona i na momente gruba montaža Terensa Šotara. U tu teksturu, pored likova, ulazi i on sam, a poziva i nas da mu se pridružimo na neprijatnom putovanju kroz mračne hodnike ljudskog uma. Rezultat je pomalo zatvoren i nedostupan, ali svakako film koji poziva na razmišljanje i ostavlja utisak.

Minions & Monsters

 kritika objavljena u dodatku Objektiv dnevnog lista Pobjeda

Minioni. I to bez Grua?! I bez Stjuarta, Kevina i ostalih malaca oko čijih su spački i ludiranja konstruisani zapleti prethodnih filmova u franšizi... Kako li će to ispasti?

Minioni su nastali kao „spin-of“ serijala Despicable Me koji je uspešno poslužio da redefiniše pojmova zla i haosa na deci (i njihovim roditeljima) prihvatljiv način. Mada, možemo li govoriti o „spin-ofu“ ako su pomoćnici u svojoj masi zapravo upečatljiviji od samog anti-junaka? Bilo kako bilo, svi prethodni filmovi iz oba serijala bili su međusobno uvezani po principu nastavaka i „prikvela“.

Zato se možda kreator cele franšize Pjer Kofan odlučio da ovu priču odvoji i žanrovski uglavi u meta-film u kojem mali žuti monstrumi prave svoj film s čudovištima i tako pišu istoriju Holivuda. Jeste li spremni za priču o Henriju i Džejmsu (evo prve od guste šume referenci)?

A za početak, malo minionske mitologije koju je Kofan za ovaj film raspisao. Naime, minioni nisu kompaktna masa, već su razdeljeni u plemena. Svakom plemenu je cilj da nađu nekog zlikovca za velikog šefa. Stjuart, Kevin i društvo su našli Grua, a Henri i Džejms, njihov pomoćnik Veliki Ed i poglavica Dik su prvo služili jednog kiklopa za kojeg su izmislili lego-kocke koje su njihovom gospodaru došle glave, pa onda i zlog čarobnjaka od kojeg su iz radoznalosti ukrali knjigu mostruma i čarolija za prizivanje istih. Onda su, misleći da pomažu pljačkašu banke, uleteli na set holivudskog nemog filma.

Tamo su postali velike zvezde, ali njihova slava nije dugo trajala: godine su kasne 20-te i njihov studio prelazi na zvučne filmove, a kako minioni nisu u stanju da govore artikulisano, tako su otpušteni i izbačeni. Ipak, maštoviti Džejms koji sanja o Oskaru koji izgleda kao zlatna banana, kao i njegov verni pratilac Henri i njihov drug Ed nisu odustali od sna o filmu.

Njihov film bio bi o čudovištu koje oni prizovu iz knjige. Naravno, nisu uspeli da prizovu čudovište koje su hteli, a Gumi kojeg su prizvali je manipulativac koji ima planove da sa svojim kompanjonima zavlada svetom dok svi misle da se samo snima film. Druga ekipa miniona na čelu s Dikom potražila je novog gospodara i našla ga u vanzemaljcu Dortu koji takođe ima plan da pokori Zemlju, ali se prethodno zaljubi u sufražetkinju. Dve grupe će se, po oprobanom holivudskom receptu, spojiti...

Fora s filmom Minions & Monsters je što vozi paralelno na dva koloseka za dve odvojene publike, dečiju i filmofilsku, ali se te publike sreću u samo jednoj generalnoj tački: slepstik komediji koja je deci po definiciji smešna, a filmofile podseća na doba Bastera Kitona i Čarlija Čaplina. Na ostalim poljima publike se razmimoilaze: deca neće pokupiti obilje filmsko-istorijskih referenci, dok će odraslima sama radnja biti suviše haotična, slučajna, preglasna i zauzeta, naročito kada se dve grupe miniona razdvoje.

Situaciju, makar za odrasle u publici, dodatno pogoršava i preterano čvrsto oslanjanje na generičke pod-zaplete umesto na haos koji minioni kreiraju, kao i neujednačenost u tonu između odlične prve i prilično slabe druge polovine filma. Kada se na to dodaju i određeni propusti i povremeno bizarne odluke da se animacija ponekad lepi na fotografsku pozadinu koja čak i ne odgovara periodu, konačni utisak o filmu ostaje upadljivo polovičan. Pa opet, ako želite da vaši malci fokusirano gledaju u jedan ekran tokom sat i po vremena, Minions & Monsters je pravi izbor.

The Tigers / Los tigres

 kritika objavljena u dodatku Objektiv dnevnog lista Pobjeda

Ne znam kako vas, ali mene je španski filmski autor Alberto Rodrigez osvojio sa svojim filmom Marshland (2014) u kojem je spojio duboko utemeljenu ljudsku dramu, žanrovski pristup u ključu ruralnog noara i interesantan društveno-politički kontekst. U smislu potonjeg, valja napomenuti poentu da se, s dolaskom demokratije, brže demontiraju strukture bivšeg sistema nego što se menjaju navike ljudi, bilo onih koji upravljaju nekom polugom moći, ili onih koji su samo pasivni recipijenti.

U međuvremenu, Rodrigez je snimio još dva filma i oba su balansirala triler s političkom dramom. Smoke and Mirrors (2017) funkcionisao je kao solidni globalni „špijunac“ centriran oko profesionalnog plaćenika, a Prison 77 (2022) bavio se krajem Frankovog režima iz vizure zatvora. Najnoviji Rodrigezov film, upravo pogledan na Cinehill festivalu, nema izražen politički kontekst, ali su druga dva ključna sastojka, triler kao žanr i drama koja izvire iz detaljno napisanih likova i njihovih odnosa.

Tema filma je ronilačka, a u centru zbivanja nalaze se brat i sestra, Antonio zvani Tigar (Antonio de la Tore, Rodrigezov česti saradnik) i Estrelja (Barbara Leni, glumica u strelovitom usponu poslednjih godina). Oboje su deca poznatog i sada već pokojnog ronioca koji ih je odgajao u duhu romana Emilija Salgarija o Sandokanu i njegovim Tigrovima s Mompračema. Antonio je nastavio očev posao i u nekom trenutku čak postao zvezda, dok Estrelja zbog ranije ronilačke nesreće i gubitka sluha koji je usledio ne sme da zaroni dublje od 20-ak metara.

Njih dvoje žive zajedno u aranžmanu koji bi se mogao nazvati sumnjivo bliskim i na momente neprijatnim, ali koji je možda utemeljen u finansijskoj računici. Naime, oboje rade za Debelog (Hoakin Nunjez) koji ih ne plaća baš sjajno, Antonio je svoj zvezdani status, a naročito novac koji s njime ide odavno potrošio, dok se Estrelja privremeno odrekla karijere podmorskog biologa kada je morala da se brine o umirućem ocu.

Osnovni pokretač zapleta je brakorazvodna parnica koju Antonio vodi sa svojom bivšom suprugom Sintom (Silvija Akosta), te bitka za starateljstvo nad kćerkama. Njegov plan je da pribavi određenu sumu novca, isplati zaostale alimentacije i promeni karijeru, odnosno otvori školu ronjenja u kojoj će on biti glavni instruktor, umesto da rizikuje život i sada već načeto srce kao ronilac po pozivu. S obzirom da Antoniju teško ide čuvanje bilo kakvog novca, sam način pribavljanja istog mora biti ilegalan, a prilika se ukazuje kada na svojim zaronima za potrebe naftne industrije, Antonio otkrije da se svake tri sedmice na potopljenom tankeru pojavljuje pošiljka kokaina.

Apolitičnost novog Rodrigezovog filma samo je na površini, a jednom kada se ta površina razgrne, otkriva se nešto dugotrajniji socijalni momenat rastakanja radničke klase i industrijskog društva. Film je, naime, smešten u lučki grad Huelvu i tamo je i snimljen. Kada nije sniman ispod morske površine, to jest. Za obe lokacije snimanja dosta je bitan osećaj dezorijentacije i zamućenosti postignut preko fotografije koju potpisuje Pau Esteve Birba.

Tu dolazimo i do poente filma, odnosno zašto je taj osećaj zamućenosti i nesnađenosti ključan. Naime, ni Antonio, ni Estrelja se ne snalaze najbolje u normalnom svetu. Ona je tu za nijansu praktičnija i čak ima nekakve nade da se od tog sveta makne, dok je Antonio na kopnu doslovno kao riba na suvom. Oboje su, pak, često morali ili da se svesno žrtvuju, ili da se čupaju iz očajnih pozicija. Upravo taj tip iskustva je moguće videti i na licima glumaca.

Naravno, The Tigers nije film bez nedostataka, a kao osnovni će se često apostrofirati predvidljivost i oslanjanje na žanrovske klišee u scenariju koji autor potpisuje s Rafaelom Kobosom. Međutim, ono što Rodrigez radi svojom ekonomičnom, pametnom i sigurnom režijom je da u potpunosti okreće te nedostatke u adute zbog kojih možemo zaključiti da su žanrovski klišei neophodni jer naprosto rade posao. Doduše, ostaje problem pomalo zbrzanog kraja, ali The Tigers svakako figurira kao jedan od efikasnijih i efektnijih trilera ove godine.

Her Private Hell

 kritika objavljena u dodatku Objektiv dnevnog lista Pobjeda

U dva ključna momenta filma Her Private Hell Nikolasa Vindinga Refna pominje se određeni film. Prvi put pri početku, kada protagonistkinja kaže da će taj film biti pakao, i drugi put negde na dve trećine kada se kaže da nas taj film neće spasiti. Film u filmu, kao i strip na kojem je baziran, tek su ovlaš, i uz impoznantno odsustvo ikakvog smisla i koherentnosti, utkani u tkivo Refnovog povratka bioskopskom filmu nakon decenije odsustva provedenog na serijama za Amazon i Netfliks (Too Old to Die Young, Coppenhagen Cowboy, The Famous Five), u kratkom metru i na video-formatima. Ne možemo, doduše, reći da nas Refn nije upozorio...

Zaplet je toliko meandrirajući i ovlaš povezan, pa da prebrinemo prvo to. U neimenovanom metropolisu iz budućnosti (gde je tehnologija ostala na našem sadašnjem nivou, samo uz upadljivu stilizaciju), misteriozna magla, ponekad siva, ponekad plavkasta, a ponekad ružičasta, prekrila je ulice i na površinu izvela demona iz podzemlja, Ledermena (Jason Hendil-Forsel) koji otima i/ili ubija žene, a naročito zabludele kćeri. Njega zbog toga juri američki (okupacioni) vojnik redov Kej (Čarls Melton kao kopija Rajana Goslinga).

Istovremeno, čini se da El (Sofi Tačer) živi sigurno i bezbrižno kao kći gangstera Džonija Tandersa (Dagrej Skot, savršeno u tipu B-filmskog zlikovca). Njena najveća briga je da joj otac ne preotme prijateljice/devojke, kao što je to prethodno učinio s Dominik (Havana Rouz Liu). Sada se na njegovom udaru može naći i najnovija „pokupljena“ cura Hanter (Kristine Froset, prilično u tipu mlade El Fening).

Kada El vidi Ledermena u akciji, a otac iznenađujuće nestane iz priče baš pred njen rođendan prethodno joj poklonivši zlatnu sekiru kao oružje za ubijanje demona, postaje joj jasno da mora da preduzme nešto. Istraga je vodi preko dve misteriozne Azijatkinje koje deluju kao androidi ili lutke, kao i očevog zakletog neprijatelja i konkurenta Nika (Diego Kalva). U međuvremenu, Kej je takođe na putu potrage za Ledermenom na kojem se sukobljava s lokalnim jakuzama (stilski, svet filma je oblikovan u stilu Japana neposredno nakon Drugog svetskog rata) i policijom. Dve glavne linije radnje će se sresti u konačnom obračunu.

Ovako prepričano sve deluje relativno koherentno, ali za to bi se trebalo zahvaliti vašem vernom filmskom kritičaru koji je uložio izuzetni mentalni napor da to sve sabere i sažme. Naime, scenario koji potpisuju Refn i ikona kvir- i trans-aktivizma Esti Đordani nema ni trunku ambicija u tom smeru. Naprotiv, gubi se u mnoštvu skretanja, besmislenih dijaloga koji zvuče kao drogirano baljezganje, motiva koje je moguće, ali nije obavezno učitati, pa čak i doslovno lajanja u jednoj sceni.

Opet, iskreni da budemo, Refn ne važi za autora od smisla i logike, već od instinkta i visceralne reakcije. Samo je na početku karijere shvatao da narativna koherencija ipak drži film da se ne raspadne (trilogija Pusher, Bleeder). Nakon neuspelog kockanja s američkim prvencem Fear X, te povratka na siguran teren s nastavcima Pushera, Refn je, čini se pogodio formulu koliko izrečenog, a koliko izostavljenog treba biti u tekstu da bi gledaočeva emocionalna reakcija dostigla maksimum s filmovima Bronson i Valhalla Rising.

Nakon toga usledio je pad, možda upravo zbog toga što je Refn utripovao da je Autor (s velikim A). Drive se još nekako držao, najviše zbog sirove snage Hilovog originala The Driver, scenarija Hoseina Aminija koji se tek pred kraj raspada i delimično zbog šljašteće stilizacije, ali su elipse i prodor prljavštine iz akcionih trilera drugog tipa ipak uzele svoj danak. Još neona, elipsi, psihoanalitičkog lupetanja i paušalnih ocena o prirodi Istoka i Zapada nauštrb smislene priče udavili su Only God Forgives, dok mu je hororična satira Holivuda, The Neon Demon, samo prilepila etiketu „style over substance“ autora koji jedino zna da film učini vizuelno atraktivnim, dok se u pričanju priče samo i isključivo oslanja na druge, starije i bolje koje obilato citira.

Zapravo, igra lova na reference je jedina stvar koja gledaoca može spasiti od toga da zaspi od muke gledajući ovo baljezganje, proseravanje i besomučno rokanje vizuelnim senzacijama (okej, okej, Refn ima problema da vidi boje, pa pojačava intenzitet). Opa, vidi, hodnik kao mešavina Kjubrika i Džona Vika. Evo sad malo Šredra – ovo je iz The Yakuza, a ono iz Hardcore. Kostimi kao u Barbarelli. Tarantino i Kill Bill, može. Hodorovski, Linč i Gaspar Noe, to smo već radili, može, daj sve đuture. De Palma i njegov voajerizam. Majstori „đala“, Arđento i Bava, uvek i svugde, a naročito kroz muziku Pina Donađa koju se baš-baš forsira, i to klasični deo „skora“, iako onaj sintisajzerski i elektronski funkcionišu mnogo bolje. Karpenter i naročito majstor balansiranja između B-filma i čistog treša, Lari Koen. Verhoven, što da ne. Kako da zaboravimo silne adaptacije Stivena Kinga, daj i toga malo.

A kad smo kod toga, kako da zaboravimo da postoji već film s istim naslovom. U pitanju je britanski „seksploatacijski“ uradak iz 1968. koji je potpisao Norman Dž. Voren, sam po sebi mešavina drame, romanse, trilera i nešto mekšeg pornića. Zašto Refn onda ne bi zadržao elemente toga, recimo nebulozni dijalog i „pornićarsku“ glumu, samo bez nagrade u vidu seksa.

Samo, štos je što su sve to neki drugi uradili em bolje, em smislenije i filtriranije, em manje pretenciozno, a zapravo jednako upadljvo i efektno. Piter Striklend, na primer. Ili pogotovo Elen Katet i Bruno Forcani. Na kraju smo došli do toga da oni koji se oslanjaju na Refna ili ga čak citiraju, to čine na smisleniji, umereniji i pametniji način nego što bi to sam Refn uradio.

Her Private Hell bi se najbolje moglo opisati kao Refnov i tipično „refnovski“ pokušaj da izvede ono što je Linču za dlaku pošlo za rukom u njegovom poslednjem dugometražnom kino-filmu Inland Empire (2006) – da se svi rastreseni komadići mozaika autorske psihe na kraju slože u apstraktnu, a ipak koliko-toliko celovitu sliku. Linč je nakon toga batalio kombinaciju dugog metra i kino-filma i bavio se nekim drugim stvarima i formatima, zapravo sve vreme eksperimentisao, ali s Refnom nismo i nećemo biti takve sreće. Refn, naime, priprema još barem dva dugometražna filma, od kojih je jedan rimejk Koenovog kultnog uratka Maniac Cop, a drugi opet neki gangsteraj (jakuza-usmerenja) s čudnim i uvrnutim likovima i verovatno „umočen“ u neon.

Jedino što je u situaciji u kojoj smo, gde se kritičari i filmski festivali, čak i najveći Kan, boje da „otkače“ samozvanog genija kako ne bi slučajno ispali glupi u društvu, pohvalno je činjenica da su studiji već u solidnoj meri okrenuli leđa Refnu i prisilili ga da radi za svoj groš. Istina, Neon je u priči i kao produkcijska kuća i kao distributer, Mubi takođe, ali i pored toga Refn dosta zavisi od tržišta. A ono je po pravilu dosta nemilosrdno prema ego-tripovima.

A Film a Week - The Crystal Planet / Kristalni planet

 previously published on Cineuropa

After the death of the only Yugoslav Oscar winner, Dušan Vukotić (1927-1998), who won his statuette for the animated short The Substitute (1961), it took Croatian filmmaker Arsen Anton Ostojić a decade to ask for and acquire the rights to film Vukotić’s unfinished feature-length animated project The Crystal Planet, for which the latter also wrote the story. It was a further decade or so before Ostojić actually started making the project come to life. The modern animated feature is now completed and ready to be presented to a worldwide audience. After its world premiere at the Zlín Film Festival, it was presented to the Croatian public at the Pula Film Festival, where it won the Special Golden Arena for its contribution to Croatian animation.

After her mother’s death in an accident, 11-year-old girl Rea reluctantly moves with her engineer father, Val, to the titular crystal planet in order to start a new life. The father is about to begin a new job as the right-hand man to the robot-factory owner and ruler of the planet, Governor Mordokan. The entrepreneur’s newest inventions are (still glitchy) robotic pets, as animals are forbidden on the planet. Elections are just around the corner, and Val’s efforts are needed to secure the governor’s victory against rival candidate Sandra, who campaigns on environmental issues.

All Rea wants is to go back to Earth, which she still calls home. But things begin to change when she meets and befriends her next-door neighbour, Sandra’s son Andy. On one of their first adventures, they encounter and save the cub of a local animal species and realise that the planet has its own ecosystem that is being endangered by the pollution created by Mordokan’s factory. They try to keep their find a secret, but the revelation threatens to rewrite all of the rules on the planet. Two single-parent families, with the help of the intelligent and empathetic species, must therefore fight the establishment.

The Crystal Planet is clearly aimed at younger audiences, so one shouldn’t expect any kind of nuance in delivering its environmentally conscious message. The heroes and villains simply wear their allegiances, and often their thoughts and inner turmoil, on their sleeves. The storytelling also suffers from some deus ex machina plot devices and twists, while mimicking the US style of children’s animation and even introducing a couple of songs as transitions between the acts. However, the script written by Ostojić, Aleksandar Žiljak and Brett Shumway redeems itself with some warm-hearted humour and a good helping of sincerity.

On the technical side, the combination of model-based animation and CGI serves its purpose perfectly well, as it is blended together smoothly, so the work of the team of animators should be commended. The same goes for Tomáš Sysel’s cinematography, which creates the sense of a well-rounded world while capturing the heroes in action and the rich background textures at the same time. Arsen Anton Ostojić’s sure-handed directing might come as a surprise for an animation first-timer (although he did co-produce one such title, The Oddsockeaters, back in 2016), and the editing by Lucie Haladová helps everything flow smoothly while keeping the running time around the 90-minute mark.

The Crystal Planet is a very ambitious film. The existence of dubbed versions in several languages, including the worldwide one in English (voiced by, among others, Jeremy Irons, Vanessa Redgrave and Michael York), could help the movie cross several borders. In the context of Croatian cinema, it is a valuable addition to the recently revived tradition of feature-length animation for younger audiences.

A Film a Week - Small Things / Male stvari

 previously published on Cineuropa

Although Zvonimir Jurić’s body of work is not particularly large for a career spanning more than 30 years, with only three feature-length films helmed solely by him and six more made in collaboration with other filmmakers, he is regarded as one of the finest and most respected Croatian auteurs. The reason for this might lie in the fact that he does not seek approval, but instead picks his projects carefully and sticks to a certain realist, naturalistic style when commenting on the reality of Croatia, whether addressing hooliganism (Sex, Drink and Bloodshed, 2004), war crimes from the 1990s (The Blacks), or the gloominess of village life during the transition period (The Reaper).

Now Jurić has a new film, Small Things, an adaptation of a short story by the Croatian film critic, journalist and prose writer Jurica Pavičić, that comments on the contemporary Croatian reality and the fading of the family ties due to hastened way of life, class stratification, money and personal troubles, as well as everyday hardships. The film has just premiered at Pula Film Festival.

The film takes place on a small island not far from the coastal town of Split, where three generations of an ordinary working-class family gather to finalise the deal regarding the sale of the land for a future investment project and the division of the money. The father (thespian Izudin Bajrović, in a quiet and folksy mood) is old and ailing, but, as a man of few words, he does not complain and instead tries to keep the family together. His daughter Irena (Ivana Roščić) is a recently separated sad-sack who has also brought her two children, Kate and Ivor (played by newcomers Bepina Baričeveić and Borna Mihovilović, respectively), who keep arguing and fighting. The other daughter, Anica (Marija Škaričić), also tries to carry out her father’s balancing act, but she is not ready to move on from a recent loss in her life. The son Ivan (played by actor and filmmaker Juraj Lerotić, behind the international success Safe Place) is depressed and, the family fears, potentially suicidal. The atmosphere is gloomy, and some unspoken things and resentments begin to surface over the course of a few grey winter days…

The script written by Jurić and Pavičić displays some dramaturgical excellence, both in the completely natural-sounding dialogue and in the timing of seemingly small but significant revelations, as well as much-needed moments of relief from the overwhelming gloominess. It also serves the actors perfectly, allowing them to deliver their lived-in, low-key bravura performances. The cast, consisting of Croatian A-listers, seizes this opportunity, whether in the lead roles or in the episodic parts, as is the case with Snježana Sinovčič Šiškov in the role of the neighbour.

Unlike some of his previous films, which were marked by dynamic camerawork, Jurić here opts almost exclusively for long, carefully framed static shots lensed by Marko Brdar that highlight the staleness of life, whether the reason for that staleness is old age, personal crisis, depression or simply the weather. The atmosphere is further emphasised by the absence of music, the sound design by Julij Zornik and Ognjen Popić, which is full of howling wind, and some dim lighting firmly glued to Ana Štulina’s precise editing. It all makes Small Things feel like a discreetly unpleasant, but quite necessary and highly emotional viewing experience.