Lista - Mart 2021.

 

Ukupno pogledano: 76 (63 dugometražna, 13 kratkometražnih)

Prvi put pogledano: 76 (63 dugometražna, 13 kratkometražnih)

Najbolji utisak (prvi put pogledano): Saint Maud

Najlošiji utisak: Dara from Jasenovac / Dara iz Jasenovca

*ponovno gledanje
**kratkometražni
***srednjemetažni
**(*)kratkometražni, ponovno gledanje

objavljene kritike su aktivni linkovi

datum izvor Naslov na Engleskom / Originalni naslov (Reditelj, godina) - ocena

 

01.03. festival Language Lessons (Natalie Morales, 2021) - 6/10

01.03. festival I Am Your Man / Ich bin dein Mensch (Maria Schrader, 2021) - 6/10

01.03. festival Ted K (Tony Stone, 2021) - 5/10

01.03. festival Introduction / Inteurodeoksyeon (Hong Sang-soo, 2021) - 4/10

01.03. festival Moon, 66 Questions / Selene 66 questions (Jacqueline Lentzou, 2021) - 6/10

01.03. festival Tides (Tim Fehlbaum, 2021) - ?/10

02.03. festival Natural Light / Természetes fény (Dénes Nagy, 2021) - 6/10

02.03. festival Social Hygiene / Hygiène sociale (Denis Côté, 2021) - 6/10

02.03. festival Drift Away / Albatros (Xavier Beauvois, 2021) - 5/10

02.03. festival Night Raiders (Danis Goulet, 2021) - ?/10

**03.03. festival More Happiness (Livia Huang, 2021) - 7/10

**03.03. festival 13 Ways of Looking at a Blackbird / 13 Maneiras de Olhar un Passaro Negro (Ana Vaz, 2020) - 6/10

03.03. festival Azor (Andreas Fontana, 2021) - 7/10

03.03. festival What Do We See When We Look at the Sky? /  Ras vkhedavt, rodesac cas vukurebt? (Aleksandre Koberidze, 2021) - ?/10

03.03. festival Forest: I See You Everywhere / Rengeteg - Mindenhol látlak (Benedek Filegauf, 2021) - 4/10

03.03. festival All Eyes Off Me / Mishehu Yohav Mishehu (Hadas Ben Aroya, 2021) - 7/10

04.03. video Dara of Jasenovac / Dara iz Jasenovca (Predrag Gaga Antonijević, 2020) - 3/10

04.03. festival Petite maman (Céline Sciamma, 2021) - 5/10

04.03. festival Wheel of Fortune and Fantasy / Gûzen to sôzô (Ryusuke Hamaguchi, 2021) - 7/10

04.03. festival Ballad of a White Cow / Ghasideh Gave Sefid (Maryam Moghadam, Behtash Sanaeeha, 2020) - 7/10

04.03. festival District Terminal / Mantagheye payani (Ehsan Mirhosseini, Bardia Yadegari, 2021) - ?/10

06.03. festival For Lucio / Per Lucio (Pietro Marcello, 2021) - 7/10

06.03. kino Fatale (Deon Taylor, 2020) - 4/10

**06.03. festival Zonder Meer (Meltse Van Coillie, 2020) - 8/10

**06.03. festival Window / Ventana (Edgar Jorge Baralt, 2021) - 5/10 

**07.03. festival A Love Song in Spanish (Ana Elena Tejera, 2021) - 5/10

**07.03. festival One Hundred Steps (Bárbara Wagner, Benjamin de Burca, 2021) - 8/10 

07.03. festival The Fam / La Mif (Fred Baillif, 2021) - 6/10

07.03. festival The Girl and the Spider / Das Mädchen und die Spinne (Ramon Zürcher, Silvan Zürcher, 2021) - 5/10 

08.03. festival Summer Blur / Hannan xia ri (Han Shuai, 2020) - 7/10

08.03. festival A Cop Movie / Una película de polícias (Alonso Ruizpalacios, 2021) - 8/10

09.03. video Mank (David Fincher, 2020) - 6/10

09.03. video The Witches (Robert Zemeckis, 2020) - 5/10

**09.03. festival Vadim on a Walk / Vadim na progulke (Sasha Svirsky, 2021) - 6/10 

**09.03. festival Strange Object (Miranda Pennell, 2021) - 7/10

**10.03. festival One Thousand and One Attempts to Be an Ocean (Wang Yuyun, 2021) - 5/10

11.03. festival Limbo (Soi Cheang, 2021) - 8/10

**11.03. festival Young Hearts / Si t’as un coeur (Émilie Vandenameele, 2021) - 7/10

12.03. festival Taste / Vi (Le Bao, 2021) - 8/10

12.03. video Herself (Phyllida Lloyd, 2020) - 6/10

13.03. video The Deeper You Dig (John Adams, Toby Poser, 2019) - 7/10

13.03. video Angel of Mine (Kim Farrant, 2019) - 6/10

14.03. video Volition (Tony Dean Smith, 2019) - 5/10

14.03. video Hammer (Christian Sparks, 2019) - 7/10

15.03. video The Wild Goose Lake / Nanfang chezhan de juhui (Diao Yi'nan, 2019) - 9/10

15.03. festival The White Fortress / Tabija (Igor Drljača, 2021) - 6/10

**15.03. festival Talker / Nategh (Mehrshad Ranjbar, 2020) - 7/10

15.03. festival Beyond You / Geudae neomeoe (Park Hong-min, 2020) - 4/10

15.03. kino Chaos Walking (Doug Liman, 2021) - 5/10

16.03. video Residue (Merawi Gerima, 2020) - 5/10

16.03. video Clementine (Lara Jean Gallagher, 2019) - 6/10

17.03. video Offering to the Storm / Ofrenda a la tormenta (Fernando González Molina, 2020) - 6/10

17.03. video Becky (Cary Murnion, Jonathan Milott, 2020) - 6/10

18.03. video Showbiz Kids (Alex Winter, 2020) - 7/10

18.03. festival Memory Box (Joana Hadjithomas, Khalil Joreige, 2021) - 9/10

18.03. festival Je suis Karl (Christian Schwochow, 2021) - 4/10

19.03. video 12 Hour Shift (Brea Grant, 2020) - 7/10

20.03. video Come True (Anthony Scott Burns, 2020) - 7/10

21.03. festival Dear Comrades / Dorogie tovarishchi (Andrey Konchalovskiy, 2020) - 7/10

22.03. kino The Mauritanian (Kevin Macdonald, 2021) - 7/10

23.03. video PVT CHAT (Ben Hozie, 2020) - 6/10

24.03. video I Will Make You Mine (Lynn Chen, 2020) - 8/10

25.03. kino Enforcement / Shorta (Andreas Olholm, Frederik Louis Hviid, 2020) - 7/10

26.03. video White Lie (Yonah Lewis, Calvin Thomas, 2020) - 7/10

26.03. video Archive (Gavin Rothery, 2020) - 6/10

27.03. video Tommaso (Abel Ferrara, 2019) - 7/10

27.03. video Amulet (Romola Garai, 2020) - 6/10

28.03. video The Map of Tiny Perfect Things (Ian Samuels, 2021) - 5/10

28.03. video Raya and the Last Dragon (Don Hall, Carlos López Estrada, 2021) - 8/10

29.03. video Cherry (Anthony Russo, Joe Russo, 2021) - 5/10

29.03. video Saint Maud (Rose Glass, 2019) - 9/10

30.03. video Crisis (Nicholas Jarecki, 2021) - 5/10

**30.03. festival Ieva (Vytautas Plukas, Domas Petronis, 2021) - 6/10

**30.03. festival Interrogation / Apklausa (Urté Sabutyté, 2021) - 7/10

31.03. video Rams (Jeremy Sims, 2020) - 7/10

31.03. festival Courage (Aliaksei Paluyan, 2021) - 7/10

The Mauritanian

 kritika objavljena na XXZ

2020.

režija: Kevin Macdonald

scenario: Rory Haines, Sohrab Noshirvani, M.B. Traven (prema memoarskoj knjizi Dnevnici iz Guantanama pisca Mohamedoua Ould Slahija i urednika Larryja Siemsa)

uloge: Jodie Foster, Tahar Rahim, Benedict Cumberbatch, Shailene Woodley, Denis Ménochet, David Fynn, Zachary Levi, Alaa Safi

Čisto proceduralno gledano, znači ne ulazeći u filozofske koncepte pravde i pravednosti, Guantanamo nije smeo da se dogodi u navodno pravnoj državi i u navodno demokratskom sistemu. Sličnih sistemskih nepravdi zaštićenih birokratijom, sukobljenim ili posve odvojenim nadležnostima raznih agencija i šumom propisa bivalo je u Americi i ranije, barem od razbuktavanja Hladnog rata, o montiranim procesima u nedemokratskim zemljama (diktature vojnog, komunističkog ili fundamentalističkog tipa) da i ne govorimo, ali samom veličinom operacije, njenim trajanjem i opiranjem svih političkih struktura da se na to stavi tačka, Guantanamo predstavlja možda i najprljaviju mrlju savremene Amerike.

Jedan od poznatijih zatvorenika u vojnoj bazi na Kubi, Mauritanac Mohamadou Ould Slahi, tamo je proveo 14 godina, uz još godinu dana po drugim američkim pritvorskim jedinicama u Jordanu i Afganistanu, a da čak ni za šta nije bio optužen, a kamoli osuđen. Presudu da mora biti oslobođen u nedostatku dokaza dobio je još na polovini tog perioda, ali se sistem svejedno opirao da ga pusti na slobodu. Bilo da je Slahi zaista bio kriv za nešto (a postoje brojne indicije i suviše zgodne koincidencije u kojima se on redovno pojavljivao, od rođaka u uskom krugu oko Bin Ladena, pa do činjenice da su kroz njegov stan u Duisburgu prodefilovali mnogi iz takozvane Hamburške Ćelije odgovorne za napade 11. septembra), dužnost je državnog tužilaštva da prezentuje dokaze, podigne optužnicu i u razumnom roku procesira pritvorenika. Upravo na tim osnovama se bazirala Slahijeva odbrana koju u maniru klasične teško-faktografske doku-drame vidimo u filmu The Mauritanian Kevina Macdonalda, dok su tvrdnje o nevinosti i svedočanstva o mučenju zapisana u memoarskoj knjizi koja je ubrzo postala »bestseller« i na kojoj je scenario za film delimično baziran.

Slahi (Rahim) je možda naslovni, ali nije glavni lik u filmskoj priči o sebi. Ta čast pripada advokatici Nancy Hollander (Foster) koja je vodila proces u njegovu korist vršeći pritisak na Vladu da ga konačno za nešto optuži. Drugu stranu, a sa sličnim ciljem podizanja optužnice i poštenog suđenja predstavlja Stuart Couch (Cumberbatch), marinski tužilac i bivši pilot čiji je drug iz klase bio kopilot na jednom od aviona koji su se zakucali u kule bliznakinje, pa zato ima i lične motive. Do kraja filma, njih dvoje će naći zajednički interes koji se direktno suprotstavlja političkim ciljevima administracije i nezakonitim postupcima kao što su mučenje zatvorenika radi iznude priznanja i politici sakrivanja dokaza i tužilaštvu i odbrani.

U »flashback« sekvencama, pak, saznajemo ponešto o Slahiju i njegovom životnom putu od studenta-stipendiste u Nemačkoj, preko dobrovoljačkog staža sa mudžahedinima u Afganistanu, pa sve do robije u Guantanamu, ispitivanja, fizičkog, psihičkog i emocionalnog mučenja. Mučenje ga je možda nateralo na pažljivo taktiziranje po pitanju toga kako se i koliko suprotstavlja svojim tamničarima, ali mu nije slomilo duh i ubilo želju za oslobođenjem.

Brojni su kritičari filmu, njegovom reditelju i timu scenarista zamerili ne-emotivan, gotovo faktografski pristup temi Guantanama oko koje se zgušnjavaju emocije i na intimnoj, i na nacionalnoj i na globalnoj razini. Takva zamerka je najpre pogrešna konstatacija jer Macdonald mučenje prikazuje detaljno i iz Slahijeve vizure, pokazujući empatiju za naslovni lik, umesto da ga samo konstatuje ili, što bi bilo još opasnije, eksploatiše. Njegov stav o mučenju je, dakle, jasan, a u tim scenama ima i nešto one zanatske elegancije koja je prisutna i u ostalim »flashback« scenama: uži format slike, toplije boje i granulacija koja fingira analognu fotografiju jasno nam govori da je tu reč o sasvim ličnom pristupu. Problem nastaje u jednoj sceni koja je prikazana kao »flashback«, ali u kojoj se format slike ne sužava.

O emotivnoj komponenti filma dovoljno govori i obrat pred kraj u kojem konačno otkrivamo Slahijevu nevinost i zapravo vedar duh uprkos nedaćama i lošoj sreći koja ga je zadesila. (Ovo bi se teoretski kvalifikovalo kao »spoiler«, e da priča nije posve istinita, dokumentovana i javnosti poznata.) Međutim, ono na čemu Macdonald insistira ujedno je i vizura protagonistkinje filma Nancy Hollander: eluzivni koncept pravde u praksi je mnogo manje bitan od kodifikovanog sistema kojeg nazivamo pravom. U prevodu, sve i da je Slahi zaista bio Bin Ladenov regruter i logističar, po slovu zakona nije smeo da sedi godinama u pritvoru bez optužnice, a o mučenju kojem se tepalo »pojačane tehnike ispitivanja« da i ne govorimo. Macdonaldu ovaj striktni doku-dramski pristup jako oslonjen na faktografiju zapravo dobro leži jer se u svojoj dosadašnjoj karijeri pokazao bolje kao dokumentarista nego kao autor igranih filmova.

Odlučujući faktor za percepciju filma su glumci koji uspevaju da svoje u principu zadate i tek minimalno razrađene likove (toliko da oni više funkcionišu kao koncepti nego što ih možemo zamisliti kao punokrvna ljudska bića) učine dovoljno uverljivima i prijemčivima da se za njih vežemo. Jodie Foster briljira kao Nancy Hollander i time potvrđuje da joj uloge žena od integriteta izvrsno pristaju. Francuski glumac Tahar Rahim koji nas je desetak godina ranije očarao u filmu A Prophet u kojem je igrao »zelenog« sitnog kriminalca koji se kroz zatvorske krugove probija do nivoa hladnokrvnog mafijaškog operativca opet igra na kratu empatije, i to čini savršeno. Sa druge strane, i inače upečatljivi Benedict Cumberbatch možda čak i malo previše uživa igrajući američkog južnjačkog pristojnog i konzervativnog gospodina kojem je poštovanje zakona sinonim za patriotizam, a ponajviše uživa lagano prenaglašavajući južnjački akcenat i dodajući svom liku jednu čak komičnu notu.

Kada se crta podvuče, The Mauritanian je više nego solidan film, doduše unekoliko tipski za sezonu nagrada. Preporuka ljubiteljima procesnih i političkih trilera, filmova po istinitim događajima i doku-drama baziranih na mnoštvu informacija i čvrstih fakata se podrazumeva.

A Film a Week - Memory Box

 previously published on Asian Movie Pulse

Some movies spoof a sub-genre on their own. There is a term “Big Chill clone” that brings together the films about a group of school friends that went their separate ways gathering again to mourn the untimely death of one of their buddies and to take a walk down the memory lane. The Berlinale competition title “Memory Box” might eventually end up in that familiar territory, but the road to it is quite particular and with a number of side topics woven into the film’s fabric.

There are multiple reasons for it, one of them being the focus on the three generations of women of a Quebecois family of Lebanese immigrants, the second being the background of the Lebanese Civil War and the traumas it left, while the third one is the fact that this co-operation by Joana Hadjithomas and Khalil Joreige is based on the material from Hadjithomas’ personal collection of memories (like letters, journals and audio cassettes). Some things are certain, though: the impact that “Memory Box” makes is instant and the impression it leaves is going to last.

The titular cardboard box arrives the day before the Christmas to an address in the contemporary Montreal where the teenage girl Alex (Paloma Vauthier) lives with her mother Maia (Rim Turkhi) and grandmother dit Téta (Clémence Sabbagh). The box comes from France and from the family of Maia’s former pen-pal Liza’s family. Liza has recently died in a car accident, so Téta’s instinct regarding it is right: the content of the box (the stuff Maia sent to Liza during the war) is bound to stir some memories and raise uncomfortable questions, so she orders it to be put away until the holidays are over.

However, Alex is interested in her mother’s growing up since she knows nothing about it, so she opens it. For Maia, the box brings up the unpleasant memories she would rather forget, since they are marked by death, destruction and the painful ending to friendships and relationships. Téta simply wants to protect both her daughter and granddaughter, as well as the new life the three of them have forged in a new environment. The letters, photos, journals and cassettes take us to another place and another time when Maia was a teenager (played by Manal Issa) dealing with protective mother (Nisrine Abi Samra), her depressed father that mourned both the death of his son and the death of his country until he himself dies, her first close friendship with Liza before she emigrated to France and her first love affair with Raja (Hassan Akil) who would also emigrate and whose confessional background worried Maia’s parents. As it turns out, the young people just wanted to be young, to enjoy the stuff like music, movies and going out, but the times were not on their side…

Hadjithomas and Joreige are the key filmmaking duo in the contemporary Lebanese cinema nowadays. They are quite versatile topic- and approach-wise, making fiction films with some experimental techniques applied to them as well as the documentaries and the video-installations. “Memory Box” is their most accessible work so far, but it is still pretty far of the ordinary fictionalized memoir. Sure, it deals with the topic of growing up in turbulent times from a deeply personal perspective, but it also raises the subjects such as the dynamics within the family, the generational and the cultural differences, the different relationships to the notion of privacy and the relationship between the analogue and the digital. “Memory Box” is a very complex film, but the clarity of the duo’s filmmaking vision is evident.

Acting-wise, both of the actresses that play Maia in their different stages of life fare off best, which is understandable given that Maia is Hadjithomas’ stand-in, the central character of the story told in flashbacks and the co-lead character in the story that serves as the framework. There is a bit of curiosity and teenage stubbornness in Alex that Paloma Vauthier channelizes well. On the other hand, on both story levels, the character of Téta is pushed aside and relegated to the basic sentiments of caring and worrying.

Technically, “Memory Box” is simply marvellous due to both the directors’ vision and the top-notch execution. The soundtrack consisting of electropop and new wave hits of the 80s is somewhat expected, but it works, while the different coding of the imagery, from the cool digital look of the outer story and the infusion of super-8 and 16mm shots in the inner one is simply brilliant. There was a lot of pressure on the editor Tina Baz who did a great work blending it all together.

Another important thing is that “Memory Box” is by no means a work of “misery porn” that exploits the horrors of the war, which is occasionally the case with Middle Eastern titles. On the contrary, it acknowledges the pain, but also offers a shy ray of hope which is more than needed, especially in Lebanon, the country that still tries to move on from its past while the new tragedies keep hitting it.

Je suis Karl

 kritika objavljena na XXZ

2021.

režija: Christian Schwochow

scenario: Thomas Wendrich

uloge: Luna Wedler, Jannis Niewöhner, Milan Peschel, Mélanie Fouché, Aziz Dyab, Fleur Geffrier

Modernizovana i od naci-ikonografije očišćena, unekoliko hipsterizovana i na wi-fi spojena krajnja desnica za mlade nije naročito nova stvar, premda u obilju konkurencije koja samu sebe ždere uglavnom tavori na margini i izvan prve lige politike kako na nivou nacionalnih država, tako i na evropskom nivou. Da, krajnja desnica je problem, naročito kada stavovi koji dolaze odatle uđu u nacionalni, ređe u evropski »mainstream«, neka kao primer posluže notorne Mađarska i Poljska, ali sreća u nesreći je to što su partije tog profila retko ujedinjene u neki zajednički front (premda svi zajedno ponekad graknu na migrante, gej populaciju, ravnopravnost polova i slično), a češće jedna drugoj direktna konkurencija u borbi za sinekure. A u tome uredno obučeni i frizirani naci-hipsteri tipa Casa Pound nemaju velike šanse protiv prevejanih političara starog kova.

Gužve na desnom krilu ne fali, kao ni filmova koji dotična politička zbivanja koja traju već neko vreme. Istini za volju, u moru kvantiteta retko kad ispliva kvalitet (Childhood of a Leader je izuzetak po svojoj efektnosti, a zapravo ni ne gađa sadašnji, nego neke prošle trenutke), a razlog tome može biti fakat da je didaktičnost po pravilu neprijatelj filmske estetike. Ono što, pak, zabrinjava je utisak da ni na planu poruke, bilo da je prenose mahanjem prstom ili pokušajem šoka, autori koji se »far right« tema laćaju nisu u stanju da ih artikulišu kako treba. Poslednji u nizu, berlinski naslov Je suis Karl povratnika sa globalne televizijske scene u vode nemačkog filma Christiana Schwochowa, verovatno je i najslabiji i najpromašeniji.

U centru zbivanja imamo devojku Maxi (Wedler), devojku koja dolazi iz urbane i progresivne familije. Zapravo prvo upoznajemo njene roditelje, oca Alexa (Peschel) i majku Ines (Fouché), u akciji spasavanja i švercovanja migranta (Dyab) iz izbegličkog kampa u Mađarskoj nekoliko godina ranije kroz snimke koji deluju amaterski. Maxi se vraća u Berlin nakon studija u Parizu i pre nego što uspe da se smesti u roditeljski stan, zadesi je tragedija. U stan do stiže paket-bomba, Alex je čak dao potpis dostavljaču, a u eksploziji gine sedmoro stanara, uključujući Ines i Maxinu mlađu braću blizance. Maxi je u tom trenutku bila van kuće, Alex je otišao do auta da pokupi nešto. Policija nema kapaciteta da reši slučaj, a otac i kći da pruže podršku jedno drugom.

Tu na scenu stupa naslovni Karl (Niewöhner), slatkorečivi mladić naizgled pun razumevanja za Maxi, njen »angst« i potrebu da je ljudi i senzacije gladni mediji puste na miru. On je poziva na konferenciju svoje omladinske organizacije koja se održava u Pragu koliko da makar skrene misli. Maxi nije svesna da je Karl i ekipa oko njega spremaju za medijsku ulogu idealne žrtve terorističkog napada koji su izvršili imigranti, kao ni to da oni sami pripremaju nešto što će odjeknuti po celoj Evropi. Karl u koga se ona u međuvremenu zaljubljuje je čak spreman žrtvovati svoj život za »ideale« i političku borbu, odnosno »revoluciju«...

Ne treba otići puno dalje od naslova da bi se detektovale logičke greške i proizvoljnosti tumačenja, odnosno natezanje poente. Sam »Je suis...« deo naslova asocijacija je na napad na redakciju satiričnog časopisa Charlie Hebdo koji doista jesu izveli islamistički fanatici, ali sam koncept dotičnog časopisa je takav da ga neonacisti koji su kukače zamenili generičkim dizajniranim znakovljem ne bi čak ni prigodno prihvatili kao nešto svoje i uzeli u odbranu. Uostalom, Charlie Hebdo je zapravo i nastao na ismevanju tih i takvih. S tim u vezi, krvavo finale filma itekako deluje kao preterivanje u nedostatku argumenata i poente.

Ono između, pak, istovremeno je napunjeno nekakvim kao dešavanjima, ali i praznim hodom. Scenario Thomasa Wendricha dosta je slab i pravolinijski, a Schwochow kao da namerno navlači trajanje na blizu dva sata ekstenzivnim »masovkama«, uz govorancije, muziku i svetleće ekrane mobilnih telefona čime valjda pruža jedinu utemeljenu opasku da opasnost ne dolazi toliko ni od opasnih ideja kakve smo imali ranije, ni od njihovog pakovanja i normalizacije, koliko od toga da danas sve može ići »live« i instantno aktivirati mase. Scenarista i reditelj upravo na toj opaski grade završni čin, a između toga imamo nešto što estetski podseća na mešavinu televizijske produkcije i estetike produženog muzičkog spota.

U svemu tome nestaje potencijalno najzanimljiviji aspekt psihološke manipulacije, odnosno kako ranjive osobe postaju mete manipulatora. Gluma, posebno Lune Welder i Jannisa Niewöhnera je dobra, posebno u retkim intimnim momentima, ali toga nema ni izbliza dovoljno da bi se ova kolekcija površnih uvida i opštih mesta o nečemu potencijalno zaista opasnom (i to na duže staze, lako za neke izbore ili neke proteste, u pitanju je sistem vrednosti blizak identitarizmu koji se podvaljuje mladim ljudima zajedno sa ručno rađenim sapunima, veganskim ručkovima i torbama od recikliranog platna) održala iznad vode.

The White Fortress / Tabija

 kritika objavljena na XXZ

2021.

scenario i režija: Igor Drljača

uloge: Pavle Čemerikić, Sumeja Dardagan, Kerim Čutuna, Jasmin Geljo, Ermin Bravo, Farah Hadžić, Alban Ukaj, Izudin Bajrović

Naslovna Bijela Tabija, tvrđava iznad Sarajeva, pojavljuje se tek na kraju filma u svom fizičkom obliku, ali i u obliku usmene legende koja više liči na folk-horor nego na bajku. Motiv koji, pak, povezuje ovaj film intoniran kao omladinski (premijeru je imao u programskom sklopu Generation 14plus na Berlinalu) je film Valter brani Sarajevo koji protagonista opsesivno gleda iz noći u noć na starom televizoru u stanu na Alipašinom polju koji je video i bolja vremena. Možemo se samo pitati kako je došlo do toga da grad-heroj u antifašističkoj borbi postane ovo što je sada. Lagan odgovor na to pitanje bio bi: »rat i tranzicija«, ali bosansko-kanadski autor Igor Drljača (u našim krajevima poznat po dokumentarcu Kameni govornici o pokušaju različitih bosanskih sredina da skuju nove, post-ratne identitete) pametniji je od toga da nas gađa opštim mestima.

Protagonista filma je Faruk (Čemerikić), momak tinejdžerske dobi sa malo do nimalo perspektive u životu. U školu izgleda ne ide, živi sa umirućom bakom u njenom stanu, povremeno pomaže ujaku (Geljo) u poslu sakupljanja i prevoza starog gvožđa, visi sa lokalnom ekipom koja je povezana sa lokalnim gangsterom i tu i tamo zavede i iskoristi neku devojku dovoljno naivnu da padne na njegov šarm. U gradu u kojem je potrebna »veza« da bi se uspelo, Faruk je osuđen na propast jer nema čak ni roditelje, pa zbog toga ne može čak biti ni negativac u svojoj priči.

Farukovi problemi počinju sa »poslićima sa strane« koje zajedno sa drugom iz kraja Almirom (Čutuna) obavlja za gangstera Čedu (Bravo). Ti poslići se svode na »taksiranje« Čedinih »devojaka« oličenih u Mineli (Hadžić) do i od klijenata. Kada Faruk i Almir nesvesno pokradu neko gvožđe koje je pripadalo Čedi, on će još više staviti šapu na njih i zatražiti im da mu pomognu u zavođenju i privlačenju novih devojaka za prostituciju.

Tu u priču ulazi Mona (Dardagan), »princeza« kao kontra-teža »bitangi« kakva je Faruk. Njih dvoje se upoznaju slučajno u tržnom centru i Faruk koristi svoj šarm na njoj, verovatno imajući u mislima da je uvuče u Čedin ring, ali imajući u vidu ono što se dogodilo Mineli, on od toga odustaje, verovatno se iskreno zaljubljujući u devojku koja je, za razliku od njega, potpuno čista i ispravna. Mona, pak, dolazi iz familije koja se može nazvati novom elitom, otac (Ukaj) joj je političar i ima ceo život isplaniran za nju, a to uključuje i preseljenje u Kanadu na studije. Ona, međutim, u Faruku vidi ono što ona nema, a za čime čezne – slobodu, ali kako to obično biva, mladi ljubavnici se ne pitaju puno čak ni za to kako će živeti svoje živote.

Kao što je pokazao u svom dokumentarcu, Drljača je jako zainteresovan za nove, post-ratne identitete koji se razvijaju u Bosni i Hercegovini, od piramida u Visokom, preko Gospe iz Međugorja i Kusturičine fantazije o Andriću u Višegradu, pa sve do ritualnog antifašizma u Tuzli. Na tapetu je sada Sarajevo kao verovatno najkompleksnija bosansko-hercegovačka sredina i socijalne, a ne nacionalne razlike koje ga dele. U društvu gde su uloge podeljene gotovo kastinski, onima bez novca često preostaju jedino nelegalne prečice da bi se izvukli od bede i gubitništva. Kvaka je u tome da nije baš svako, a naročito Faruk koji bi u drugačijim okolnostima verovatno bio sasvim običan momak, stvoren za takav put uspona...

Nesreća je, pak, u tome da tu svoju ambicioznu viziju Drljača teško može uobličiti u posve koherentan igrani film. Tabija zato ima strukturalnih problema i grešaka u konstrukciji koje reditelj pokušava premostiti skakanjem kroz različite žanrove, od krimi- i socijalne drame, preko romanse do nekakve mračne bajke. Na kraju će nam dati panoramsku sliku tranzicijskog Sarajeva koje sa Valterovim deli samo geografsku lokaciju, ali put do toga neće biti ni najmanje gladak.

Glumci, posebno troje mladih, Pavle Čemirikić, Kerim Čutuna i Sumeja Dardagan, svoj posao obavljaju izvrsno, dok u onim starijima i iskusnijima poput Ermina Brava, Jasmina Gelja, Albana Ukaja i u jednoj pamtljivoj epizodi Izudina Bajrovića imaju izvrsnu podršku. Čutunin lik je dosta jednostavan i, budući da mu je to prva filmska uloga, moguće je da je izabran zbog energijske sličnosti sa tipičnim sarajevskim periferijskim šanerom, ali svoj zadatak ovde glumac obavlja besprekorno. Sumeja Dardagan već ima kompleksniju ulogu pred sobom, ali nekako nedovršenu i kriptičnu, ali je svejedno drage volje »kupujemo« kao Monu.

Pavle Čemerikić je, sa svoje strane, jedan od najboljih, najaktivnijih i najzanimljivijih glumaca svoje generacije koji po prvi put igra glavnu ulogu koristeći iskustva koje je sticao igrajući one važne sporedne u filmovima poput Ničijeg deteta Vuka Ršumovića, Šavova Miroslava Terzića, Tereta Ognjena Glavonića i Agape Branka Schmidta. U njegovom slučaju, tranzicija od epizodiste do protagoniste je uspešno prošla i možemo se samo nadati da ćemo ga imati prilike još koji put videti u većoj ulozi u skorije vreme.

Igor Drljača takođe pokazuje jednu hvale vrednu stvar za reditelja: njemu je jasno da se ponekad treba postaviti izvan situacije da bi je mogao sagledati. Kod njega nema osude ni mudrovanja, već samo konstatacije stvarnosti. Zajedno sa uglađenom fotografijom Erola Zubčevića i montažom Ajle Odobašić koja je metodična i ritmična, uz dužnu pažnju posvećenu detaljima savremene digitalne komunikacije, sa dobrom glumom i iskrenom autorskom radoznalošću, Tabija je više nego pošten film, pa ne smeta toliko što je na kraju manje od zbira svojih sastavnih delova.

A Film a Week - Taste / Vi

 previously published on Asian Movie Pulse

The Vietnamese filmmaker Le Bao has already shown a considerable talent with his shorts, but after his feature debut “Taste” he seems destined to be regarded as one of the most promising auteurs of today and tomorrow. Taste premiered at Berlinale’s more daring and avant-garde competition programme Encounters where it was awarded with the Special Jury Prize. For a reason, since it is one of a kind gripping viewing experience.

The filmmaker demonstrates his sure hand right from the opening long take from the fixed position. An ageing local football coach puts the figurines resembling the over-sized chess pawns on a model of the pitch. The dressing room looks “spartan”, its walls are bare and the benches holding the complete team are simple. One face and one figure stands out from the rest of the crew: the African man credited as Bassley only in the closing (played by Olegunleko Ezekiel Gbenga) is not just taller and larger than his teammates, but he also has his leg in cast, which is a clear sign of trouble. Le refers from contextualizing, as he does not need to, but in that place we should be aware that the professional football is a relative novelty in South East Asia and that the foreign players coming from Europe, South America and Africa usually have the star status. That is, as long as they are fit to do their job.

That is not the case with our protagonist who is about to meet the life quite opposite of stardom. Once sacked from the team, he supports himself by working as a cleaner and an aide in a barbershop in a skid row part of Saigon and living in the back room. At the same time, the four middle-aged women whose names we also get only in the end credits sequence, Hanh (Nguyen Thi Cam Xuan), Thuong (Vu Thi Tham Thin), Trang (Le Thi Dung) and Mien (Khuong Thi Minh Nga) lead their unfulfilled lives defined by the endless, repetitive menial labour in the same part of the town. The “plot”, if there is any to speak of, starts with five of them, Bassley and the four women, moving in together to an empty building. There they live the communal life cooking, bathing, sleeping together, taking care of their beauty and well-being, enjoying the simple entertainment by the means of TV and a portable karaoke machine. The clothes are abandoned and Bassley occasionally has sex with the women. The whole thing seems utopian, but the question is if it can last…

There is almost no dialogue throughout the film, which puts the actors is a position of disadvantage, as they have to play their characters only by the means of movement and gestures, while facial expressions and micro-acting plays the part only in the rare close-up shots. However, the clarity of Le’s vision and the precision of his instructions are impeccable, the actors’ actions are synchronized that they resemble either a ritual or a dream. There are a few monologues in the film, Bassley speaks only in Yoruba (two of his themes are the son he has left behind in Nigeria when he departed to Saigon to earn money and the memory of his first erection), while one of the women also narrates how she lost her family in Vietnamese, raising the issue of language as the possibly obsolete code of the communication.

Another potential shocker of the film is the sheer amount of nudity in its middle section. Surely, there is a bit of eroticism to it, but it is subdued to the sense that everything our quintet does is a sort of a ritual or at least routine. That might also serve as a social commentary of the troubled Vietnamese history of the 20^th century, from the WW2 to the American intervention (some action happening on the bunk bed points to it), but Le does not dwell too much on it, the same way he does not make the crumbling buildings, the austere indoors, the dirt on the streets and the vessel improvized from a gigantic pot the examples of the “misery porn”. If there is any “porn” in the film, it is strictly related to the food and the feasts our quintet enjoys making for themselves.

It is not too hard to trace the influences on Le’s filmmaking style driven by observations and careful staging of the scanty spaces, sometimes to the heart-warming humourous effect. There are traces of Pedro Costa, Apichatpong Weerasethakul and Tsai Ming-liang, but Le is mostly faithful to himself. In order to achieve that, he relies on the technical crew. The cinematographer Nguyen Vinh Phuc works wonders in the dim lighting and with almost unfurnished spaces (kudos also to the production designer Le Van Thanh), the colouring work of Yov Moor is so hypnotic that the viewer is sometimes convinced that “Taste” is a “shades of grey”-type of a black and white movie, while the meditative editing by Lee Chatametikool suits the film and its oneiric feeling perfectly.

Le was also lucky enough to get the right production team on board, including the former Singapore International Film Festival senior programmer Lai Weijie, whose previous credit is the international success of Kirsten Tan’s “Pop Aye” (2017). “Taste” is one of the biggest revelations of Berlinale and it seems that it will rise to the status of a provocative festival hit on this year’s circuit.

Limbo

 kritika objavljena na XXZ

2021.

režija: Soi Cheang

scenario: Au Kin Yee

uloge: Mason Lee, Lam Ka Tung, Hanna Chan, Hiroyuki Ikeuchi, Liu Cya, Sammy Sum, Fish Liew, Kumer So

Poslednjih godina Berlinale ne prestaje da nas iznenađuje žanrovskim filmovima uglavnom istočnoazijskog porekla u selekcijama kao što su Special ili Panorama. To ne treba da čudi imajući u vidu da je azijska kinematografija u nezaustavljivom usponu, što uključuje i njen žanrovski deo koji se u poslednje vreme sve ređe zadovoljava time da bude tek puka zabava i sve otvorenije pokazuje artističke ambicije dalje od toga da je primeti i u svoju poetiku inkorporira neki novi Tarantino. Najkrvaviji naslov ovogodišnjeg Berlinala dolazi iz Hong Konga od reditelja Soi Cheanga najpoznatijeg po akcionim filmovima kao što su Kill Zone 2 (2015), Dog Bite Dog (2006) i Motorway (2012), zove se Limbo i prikazan je u netakmičarskom programskom segmentu Special.

Cham Lau (Lam Ka Tung) prekaljeni je policijski inspektor sa traumom u prošlosti koja od njega zna da napravi bezobzirnu sirovinu kada se na nekog ili na nešto ustremi. Njegov novi partner je novajlija Will Ren (Mason Lee, sin reditelja Anga Leeja) koji igra po pravilima. Njih dvojica možda jesu stereotipni pandurski par iz filmova, ali se Soi Cheang i iskusni žanrovski scenarista Au Kin Yee makar ne prave da otkrivaju toplu vodu, a zadatak koji se pred njih postavlja ispostaviće se većim ne samo od ograničenja stereotipnog pandurskog para, nego i od svega što su do sada radili. Naime, u sirotinjskoj gradskoj četvrti pojavio se brutalni serijski ubica koji svoje žrtve prvo osakati, pa onda ubije i ostavi na sred ulice. Ubica (Ikeuchi) nema imena ni prošlosti, retko govori i to samo jednu rečenicu na japanskom. Kada se putevi dvojice policajaca manje slučajno, a više namerno ukrste sa Wong To (Liu Cya), profesionalnom kriminalkom tek puštenom iz zatvora sa kojom Cham Lau ima nerazjašnjene račune, formira se pakt vođen nuždom, interesom, ali i pokajanjem kako bi se monstrumu stalo na put.

Najslabija karika filma je njegov naslov koji se može učiniti odveć generičkim (koliko li je samo filmova raznih tematika pod tim naslovom snimljeno?!) i suštinski pogrešnim. Već od samog početka smo makar u petom krugu pakla, do kraja ćemo stići i do devetog, tako da prvi, zvani limbo tu nema šta da traži. Sa druge strane, ako ga posmatramo kao igru rečima na engleskom (inače još uvek jednom od zvaničnih jezika u Hong Kongu) i imamo u vidu tematiku i prosede filma, možemo posumnjati na nečiji uvrnuti smisao za humor.

Druga potencijalno problematična stvar je inflacija raznih oblika nasilja, posebno onog prema ženama i u okviru toga posebno prema Wong To. Teško da se tu radi o autorskom sadizmu ili sistemskoj mizoginiji, već više o ukazivanju na istu. U tom pogledu, određene paralele se mogu povući sa filmovima pokojnog korejskog autora Kima Ki-duka (koji je i privatno bio žestoko kontroverzan tip), a izgovor koji može upaliti da se nasilje ne veliča, već samo prikazuje kakvo jeste. U svemu tome ima i dosta stilizacije, ali i doze psihološke realističnosti da žrtve ne pristaju baš uvek da budu žrtve, nego znaju i da uzvrate i da se postave za sebe što će raspravu o nasilju samo prolongirati.

Cela ta rasprava posve je nebitna iz jednog prostog i jednostavnog razloga, a to je da je Limbo dobar film u kojem su svi elementi koji bi drugde bili otpisani kao klišei (pritom zaboravljamo da nešto postaje kliše s razlogom – zato što „radi”) savršeno funkcionišu i svaki za sebe i jedan sa drugima. Jasno, nema tu naročite originalnosti i prilično je jasno da su i scenarista i reditelj u mislima imali američke klasike žanra trilera o serijskim ubicama, ali se Limbo od njih ipak razlikuje svojim gipkim skakutanjima kroz žanrove (stalno se izmenjuju drama, triler, akcioni film, a ponekad i horor), kao i upadljivim dizajnom koji se ne zaboravlja tako lako.

U opisu tog dizajna prvo moramo da pođemo od fotografije, crno-bele u jakom kontrastu koja filmu daje notu kakvog mračnijeg stripa u koji se savršeno uklapa i „soundtrack” filma, pa i klišeizirani koncept da kiša ne prestaje da pada. Drugo i još važnije, autorski duo izabrao je one lokacije koje neki drugi filmski autori ne bi baš tako rado pokazivali, sve te stražnje ulice, uličice, prolaze, zadnja dvorišta i još štošta, gde je sve prekriveno đubretom. Taj Hong Kong daleko je od glamura uslikanog u brojnim akcionim gangsterskim filmovima i od idiličnog, dnevnog, pristojnog života koji su nam pokazali hongkonški festivalski i art filmovi.

Moguće je čak da iza te metafore đubreta i gadosti, što lokaliteta, što ljudskog duha, upakovane u hollywoodski žanrovski standard (Fincherov Seven je bio isto tako neapologetski gadan) krije i metafora sadašnjeg Hong Konga pod pritiskom spoljne sile koja mu ne sprema ništa dobro, te da će se smeće koje se skrivalo po budžacima pre ili kasnije preliti na glavne avenije ili u divne parkove. Ali i bez toga, Limbo je takav hibrid žanrovske ekonomike pripovedanja i artistične vizuelizacije da će gledaoca bez problema prikovati za ekran.