A Film a Week - The Orphanage / Parwareshghah

 previously published on Asian Movie Pulse

After her successful debut “Wolf and Sheep” (2016), which premiered to awards at Cannes’ Quinzanne selection, the only female filmmaker from Afghanistan to achieve such success, Shahrbanoo Sadat, got back to the festival circuit with its follow-up “The Orphanage”, the intended second instalment of the pentalogy based on the diaries of her writer friend Anwar Hashimi. It premiered last year at the same section of Cannes, before heading up on a long festival tour with the last stop (for now at least) at Zagreb Film Festival, where it played in the main competition.

The slightly fantastical drama “Wolf and Sheep” was partly centred around the boy named Qodrat (Quodratollah Qadiri) and his growing up in rural Afghanistan. In “The Orphanage”, we follow him through his teenage years spent in the titular institution in the country’s capital Kabul at the dusk of the Soviet rule there. We meet him (the non-professional actor Qadiri replays the role once again) at the movie theatre while watching a Bollywood flick. The theatre does not play just the role in his entertainment, but it is a work place of sorts for him: he lives on the streets and earns money by selling knick-knacks on the streets and “scalping” the tickets for the sold-out shows. That gets him in trouble and he ends up in a Soviet-style orphanage operated by Anwar (Anwar Hashimi).

Together with the rest of the new boys, he has to adapt to the completely new “lifestyle” dictated by the power games on both the official and unofficial level. For the purpose of schooling, he has to learn the Russian language and the dreaded Cyrillic alphabet, while in the orphanage he has to deal with the regular troubles in the form of bullies. The turbulent times are approaching, as the Soviet Union goes towards its demise, but the politics play a small part in the lives of the teen orphans. They are more interested in the girls of the same age and even in the younger teachers, and Qodrat often dreams in the “Bollywood” colours and tunes, being finally the hero of his own story. Towards the end of the film, they will all be caught up in the harsh reality…

“The Orphanage” is basically the series of the chronologically ordered, but loosely connected vignettes from Hashimi’s diaries, so it is hard to speak of the plot. However, Sadat is at his best in interconnecting the reality and the fantasy world of her protagonist, coding both of them clearly and beautifully, creating a familiar, yet original sense of the atmosphere and growing up in a very specific world.

The country of Tajikistan, where the most of the exterior scenes were shot, plays the role of Kabul compellingly, due to its specific architecture and culture that is the mixture of the Central Asian and Soviet. Sadat pays the close attention to the details of the location and the period, which pays off also thanks to the technical aspects of the film, like Virginie Surdej’s cinematography and Alexandra Strauss’ rhythmical editing.

Acting-wise, “The Orphanage” is a decent film and the director’s decision to work with the non-professional cast proves to be the right one. Quodratollah Qadiri has a head-start here in the way, based on his previous film experience with the director, but also because of the fact that his character was the most developed in the bunch, while the others are usually relegated to a limited number of traits and are more fitting into a group than standing out as individuals.

“The Orphanage” is an interesting and fresh film experience that profits from its unique setting and the infusions of the Bollywood fantasy, despite its core story being somewhat generic.

Rang Rasiya / Colours of Passion

2008/2014.

režija: Ketan Mehta

scenario: Ketan Mehta, Sanjeev Dutta

uloga: Randeep Hooda, Nandana Sen, Paresh Rawal, Ashish Vidyarthi, Jim Boeven, Vipin Sharma, Rashaana Shah

Zaista ne samo da nisam nikakav stručnjak za Bollywood, nego sam jedan od onih koji mu prilazi vrlo oprezno ili mu čak i ne prilazi. Ništa lično, pa čak ni kulturološki, jednostavno mi ne paše formula plesnih masovki i sveprisutne, čak agresivne muzike. Ne paše mi čak ni što je formula toliko striktna i nepopustljiva. Opet, ako je film indijski, čak i ako je smeštan u Bombay / Mumbai, ne mora značiti da je u pitanju Bollywood. Još ako igra na međunarodnom filmskom festivalu koji se bavi art-filmom iz egzotičnih zemalja, kakav je IFFI, onda očekivanja idu u tom nekom arthouse pravcu.

Možete li zamisliti moj šok i razočaranje kada sam otkrio da pred sobom imam tipičan bollywoodski film, sa pesmom i plesom? Istini za volju, istorijska ličnost Raje Ravija Varme, o kome je film zapravo, je fascinantna u smislu reformi unesenih u umetnost i javni prikaz ljudskog tela, pa je zbog toga normalno da Rang Rasiya pomera neke granice i ruši tabue. Ovo je prvi bollywoodski film u kojem imamo golotinju indijske glumice, što je ogroman pomak za jednu ogromnu kinematografiju.

Moje iznenađenje se ipak može opravdati nepoznavanjem materije, ali i glumica Nandana Sen, prisutna na projekciji je bila prilično iznenađena filmom koji je videla. Štos je u tome što postoje dve verzije filma: jedna relativno kratka, više artistička, nelinearna, fokusirana na sudsku dramu između optuženog Varme (Hooda) i verskog saveta koji ga tuži za opscenost i blasfemiju i na ljubavnu priču između njega i Sugandhe (Sen), i druga, klasični linearni bio-pic od dva sata sa dodatkom nasnimljenih scena i sa celom dodatom okvirnom pričom koja povezuje prošlost (u pitanju je kraj XIX veka) i sadašnjost kroz zaplet sa aukcijom. Na taj način je moguće i objasniti dve godine “proizvodnje” filma, odnosno najmanje dve verzije, odnosno čekanje na redovnu bioskopsku distribuciju dok je film godinama išao po festivalima (distribucija je umesto široke na kraju bila limitirana), pa i u krajnjoj liniji da se ne zna koja je kopija i koja je verzija gde. Verzija koju smo mi u Innsbrucku videli bila je, rekoh već, bollywoodska i za nju je glumica rekla da ju je iznenadilo da je ona uopšte išla u distribuciju, posebno na festivale i da je ona za nju mislila da je napuštena.

Glede aukcije na početku i na kraju, u današnjem Mumabaiju su pronađene neke od Varminih slika i prodaju se kolekcionarima. Istovremeno, pred kapijom aukcijske kuće dešavaju se nasilne demonstracije u odbranu javnog (konzervativnog, ako ne i fundamentalističkog) morala. Priča onda odlazi u prošlost kada je i sam Varma bio na optuženičkoj klupi. Kako suđenje teče, tako se kroz seriju flashback momenata upoznajemo sa njegovim životom i delom u kolonijalnoj Indiji, od braka sa ženom visokog porekla naviklom na matrijarhat, preko pozicije dvorskog slikara i titule koju je dobio, do potonjeg života u Bombayu opet u svojstvu dvorskog i građanskog umetnika. Varma je uneo revoluciju u indijsku umetnost: prvi je slikao aktove i to na teme iz indijskih svetih spisa, prvi je u Indiji povezao štamparsku presu i slikarstvo i štampao grafike nalik na ikone koje su nižim kastama (nedobrodošlim u hram) služile za molitvu, a jedan od njegovih učenika je čak bio pionir indijskog filma.

Ono što film drži zanimljivim je sama priča i glavni lik. Možda je ovo odlična ulazna tačka u indijsku kinematografiju i posebno u Bollywood. Istini za volju, gluma je za nijansu prenaglašena, produkcijski izgled na nivou starije i jeftinije evropske ili američke produkcije (mogu to da zamislim i na nekoj od televizija) i muzike je fakat previše, čak i ako prihvatimo pravilo da se iz svakog filma mora izvući video-spot. U smislu erotskih scena i rušenja tabua, ovo je veliki korak napred za Indiju (ako film Kama Sutra Mire Nair ne računamo u indijske, nego u globalne filmove). Opet, iz evropske ili hollywoodske (puritanske) perspektive, taj pomak je premali i dolazi prekasno. Rang Rasiya je gledljiv film, dok će samo poznavaoci i ljubitelji Bollywooda u njemu zaista naći neku veliku vrednost.