Touch

 kritika objavljena u dodatku Objektiv dnevnog lista Pobjeda

Leto je i kad vidimo da Baltazar Kormakur ima novi film, prva asocijacija će nam biti nešto iz njegovog holivudskog opusa, neka akcija ili triler, ili možda avantura s primesama filma katastrofe i preživljavanja. Zaboravili smo da je Kormakur u domaćem, islandskom kontekstu ipak versatilniji autor kome nije stran ni artistički pol kinematografije, a ni „umireniji“ žanrovi poput drama i romansi. Takođe, van prazničnih sezona retko dobijamo priliku da u bioskopu ili širom interneta vidimo neki romantični film, ali nas je Kormakur sada propisno počastio sa jednom atipičnom romansom, pomalo anahronom, a ipak dovoljno savremenom, i povrh toga vrlo širokog zamaha koji pokriva tri ostrvske zemlje na dva kontinenta, te vremenski period od 50 godina.

Kada ga upoznamo, Kristofer (Egil Olafson) je udovac i vlasnik restorana u lučkoj zoni Rejkjavika. Kada od svog doktora dobije potvrdu da ga pamćenje i motorika izdaju brže nego što je on to očekivao, on donosi impulsivnu odluku da završi jednu priču koja je prekinuta pre 50 godina. Velika začkoljica je u tome da je mart 2020. godine i da je pandemija otpočela, a karantini i sveopšte zatvaranje najavljeni, a on mora na put...

Prva stanica na tom putu je London gde je Kristofer kao mladić (rediteljev sin Palmi Kormakur) studirao ekonomiju, sve dok nije odlučio da svoja marksistička shvatanja iz teorije oproba i u praksi i živi kao proleter. U tu svrhu se zaposlio u japanskom restoranu kod gospodina Takahašija (Masahiro Motoki), isprva kao perač sudova, ali ga je gazda zavoleo i naučio da kuva. Tamo je upoznao i Takahašijevu kći Miko (japanska manekenka i muzičarka Mitsuki Kimura, poznatija kao Koki). Ljubav između njih se rasplamsala, ali su jednog dana i Miko i njen otac zaključali restoran i nestali.

Pedeset godina kasnije, na mestu restorana je sad salon za tetoviranje, a rešeni Kristofer vodi bitku s vremenom pre nego što ostane zarobljen u Velikoj Britaniji ili deportovan nazad na Island neobavljenog posla. Srećom, on uspeva da uđe u trag jednoj bivšoj konobarici iz restorana i od nje sazna da su se Miko i njen otac vratili nazad u Japan. Ostrvska zemlja na drugom kraju sveta mu je sledeća destinacija gde će pronaći svoju staru ljubav, sada gospođu u godinama (Joko Narahaši) i otkriti duboko čuvanu tajnu zašto ga je onda napustila...

Touch je, kao što mu i samo ime govori, vrlo delikatan film koji u bazičnoj priči o nepreboljenoj staroj ljubavi uspeva da uspostavi tanane veze između ljudi i njihovih odnosa, mesta i vremena, kao i da otvori neke od tema o kojima se ređe govori u filmovima, a i ovako. Kormakur sve to radi s istančanim osećajem za detalje, poput zajedničke „ostrvske melanholije“, ali i različitih ličnih i kolektivnih trauma Drugog svetskog rata, perioda neposredno posle njega i pretnje novih ratova, poput onog u Vijetnamu o kojem su mladi Kristofer i Miko (koji bi inače iz nekog ugla mogli zaličiti na Džona Lenona i Joko Ono) debatirali u jednoj od impozantnijih ranih scena.

Manje eksponirana tema na koju Kormakur i scenarista i autor izvornog romana Olaf Olafson bacaju svetlo je Hirošima i njene posledice, ali iz individualne perspektive preživelih Japanaca. Osim primarne tragedije i traume pogibije / gubitka bližnjih, preživeli su se morali nositi i sa strahom i sa svojevrsnom sramotom baziranom na neproverenim medicinskim „mišljenjima“. Zbog toga će nam i Kristoferov odnos do korone kao do nekog novog trenda.

Film izvrsno funkcioniše i zbog izbora glumaca, ali i zbog rediteljevog rada s njima. U nekom drugom slučaju, teško da bismo pomislili da su Egil Olafson i Palmi Kormakur ista osoba u različitom vremenu, ali u tom pogledu Baltazar Kormakur insistira na uspostavljanju zajedničkih manirizama. Sličnosti i razlike između Joko Narahaši i Koki su tu manje bitne jer njih dve i nemaju toliko vremena na ekranu. Uz odgovarajući neoklasični saundtrek Hegnija Egilsona i fotografiju Bergstina Bjergulfosna koji u svakom trenutku pogađaju pravi „ton“ (svaki u svom fahu, naravno), Touch postaje i ostaje jedan od onih nenametljivih, a monumentalnih filmova kakvih je danas malo u ponudi.

Bullet Train

 kritika objavljena u dodatku Objektiv dnevnog lista Pobjeda

Čed Stahelski i Dejvid Lič privukli su dosta pažnje zajedničkim režijskim prvencem ,,John Wick“ (2015). Prvo zbog profesionalnog porekla, oni su kaskaderi, koordinatori i koreografi akcije (najpoznatiji po radu na ,,Matrix“ serijalu sestara Vačovski), a retko se dešava da se iz te profesije avanzuje u režisersku. Drugi razlog je to što je ,,John Wick“ uspeo da pogodi mešavinu između bazičnosti zapleta i razvoja likova s jedne strane, sa kompleksnom i vrlo stilizovanom izgradnjom sveta sa druge - i vratolomnom akcijom s treće.

Njih dvojica u međuvremenu su se kreativno razišli, tako da je Stahelski nastavio da sa manjim ili većim uspehom razvijao ,,John Wick“ franšizu, a Lič je krenuo s različitim projektima. Od pseudoretro špijunske akcije ,,Atomic Blonde“ (2017) sa Šarliz Teron u glavnoj ulozi, pa do uključivanja u franšize s Marvelovim ,,Deadpool 2“ (režirao ga 2018) i ,,Fast and Furious Presents: Hobbs & Shaw“ (2019). Magiju prve režiserske kolaboracije, međutim, nijedan od njih dvojice nije samostalno ponovio.

Najnoviji film Dejvida Liča, ,,Bullet Train“, svakako odaje utisak da je tako nešto bio režiserov cilj, premda u nekom drugom i drugačijem ključu gangsterskih akcionih komedija. Doduše, nemojte dozvoliti da vas zavara zvučna festivalska premijera kojoj smo prisustvovali na Pjaci Grande u Lokarnu, budući da je film već zaigrao u bioskopima u Londonu, Parizu, Berlinu i Los Anđelesu, a da su pretpremijere organizovane čak i u bioskopskim lancima u našem regionu.

Premijera je zapravo upriličena u čast jednog od glumaca iz zvezdane postave filma, Aronu Tejloru Džonsonu koji svakako ne spada u „najzvezdanije“ glumce, premda je ostvario par desetina dosta različitih filmskih uloga. Neke od njih bile su i u zvučnim ili komercijalno uspešnim filmovima poput s jedne strane ,,Nocturnal Animals“ (2016) Toma Forda, ili ,,Kick-Ass“ (2010) Metjua Vona sa druge. Opet, uprkos svečanosti atmosfere i dužini Tejlor-Džonsonovog govora punog pseudofilozofskih eskapada garniranih silnim zahvaljivanjem, nešto je neodrađeno mirisalo na kompromise u pokušaju da se izbegne haos i osećaj nedostatnosti za otvaranje jubilarnog 75. izdanja festivala.

Lokarno je oduvek bio festival pun iznenađenja i spreman na razne riskantne poteze, ponekad u komercijalnom smeru, ponekad u onom umetničkom, a ponekad negde između, ali čini se da sa filmom kao što je ,,Bullet Train“ nisu pogodili metu. Prvo, zbog same činjenice da film ulazi u globalnu bioskopsku distribuciju koliko sutradan po premijeri (u distribuciji podgoričkog bioskopa Cineplexx od prethodne sedmice). Drugo, ceremonija otvaranja festivala i dodele nagrade s pratećim govorancijama zbog koje kasni projekcija svakako će smanjiti užitak u filmu koji traje preko dva sata. I treće, ,,Bullet Train“ je daleko od dobrog filma.

Premisa uzeta iz izvorne knjige Kotara Isake čak je vrlo zanimljiva: mnoštvo plaćenih ubica, karijernih kriminalaca i sličnih koloritnih likova nađe se na naslovnom superbrzom vozu između dve japanske prestonice, nove - Tokija i stare - Kjota. Mi, naravno, očekujemo da će doći do rokanja između njih po nekom već osnovu (kofer s novcem je uvek dobra motivacija i zbog toga sasvim pouzdan „mekgefin“). A činjenica da oni pripadaju različitim organizacijama (japanske jakuze, ruska mafija, meksički karteli, misteriozne američke organizacije, privatni izvršioci koji rade za ko zna koga, ludi naučnici, trovači, kineske trijade i ko sve ne) garantuje ludu zabavu u stilu, recimo, velikog hita ,,Snatch“ (2000) Gaja Ričija na čiji se stil Lič najviše vezuje.

Cilj našeg protagoniste, Bubamare (Bred Pit) kojeg, čini se, prati neverovatna (ne)sreća, upravo je taj kofer. U koferu se, pak, nalazi novac misterioznog ruskog psihopate Bele Smrti (Majkl Šenon u kameo-ulozi). A u voz su ga, zajedno s psihopatinim spašenim sinom, zaštekala dvojica specijalaca pod kodnim imenima Limun (Brajan Tajri Henri) koji svet vidi kroz likove i odnose među njima u dečijoj animiranoj seriji ,,Thomas the Tank Engine“, i u svetu odraslih nešto funkcionalniji Mandarina (dobitnik Zlatnog leoparda za doprinos filmskoj umetnosti i slavljenik večeri, Tejlor-Džonson).

Jakuze, Stari (Hirojuki Sanada) i njegov sin Kimura (Endrju Kodži), pak, pokušavaju da se osvete za pokušaj ubistva njihovog sina, odnosno unuka i traže osobu koja je to pokušala. Ta osoba može biti Princ (Džoi King), devojka maskirana u naivnu srednjoškolku, ali sa izraženim psihopatskim i manipulativnim sklonostima. U priču ulaze i Vuk (Benito A. Martinez Okasio), meksički ubica, kao i Stršljen (Zazi Bits u još jednom od kamea u filmu), trovačica. Sve njih povezuju isprepletani incidenti u kojima su ginuli njihovi supružnici, drugi članovi porodice i prijatelji.

Takva konstrukcija podrazumeva određene digresije koje je na papiru, bilo u knjizi ili u stripu, dosta lakše izvesti nego na filmu jer to podrazumeva „fleš-bek“ momente na drugim lokacijama i u drugim vizuelnim ključevima, čime se pomalo gubi prednost osnovne lokacije filma – brzog voza.

To, opet, dovodi do utiska o filmu koji prevladava, a reč je o inflaciji apsolutno svega: likova, njihovih motivacija, zapetljavanja odnosa, stila, akcije, na kraju i haosa, pa film postaje naporan i zamoran, te naročito teško pratljiv u svim tim brzim i kusim logičkim preskocima.

Čini se da Lič i scenarista Zak Olkevic pokušavaju da nas zbune, misleći da će nas time zabaviti. Donekle to i funkcioniše, u rapidnim dijaloškim prepucavanjima i u koreografiranim akcionim scenama tučnjave i pucnjave ispresecanim komičnim intervencijama.

Akcija je svakako Ličov adut, a ovde je prilično raznolika, kako u vozu (što je uspeh za sebe) tako i van njega, ali kada voz prvo metaforički, a onda i bukvalno iskoči iz šina, onda i ona postaje ekscesna. Gluma donekle spasava stvar, pre svega kad se vidi da su svi uključeni poprilično nonšalantni i da se zapravo dobro zezaju, ali ostaje nekakav utisak da smo sve njih ili barem većinu gledali i u boljim izdanjima.

,,Bullet Train“ je pritom natrpan i u smislu referenci, uticaja, elemenata zapleta i obrata iz drugih filmova, pa se zbog toga doima i kao prilično neoriginalan film koji pokušava da podvali originalnost ili makar nekakvu duhovitu referentnost. Osnova je svakako poetika Gaja Ričija, začinjena sa ponešto Tarantina (dominiraju oba toma filma ,,Kill Bill“, „japanizam“ u smislu akcionih filmova iz prvog i povišeni emocionalni registri iz drugog). Ali, i sa svim zamislivim filmovima koji se dešavaju u vozu od ,,Runaway Train“ (Andrej Končalovski, 1985) preko ,,Narrow Margin“ (Piter Hajams, 1990) do ,,Train to Busan“ (Jeon Sang-ho, 2016). Na kraju, ma koliko na početku bio atraktivan zbog sve te gužve, film na kraju postaje odveć haotičan, ekscesan i inflatoran, pa time uspeva da izmori gledaoca, a svaki pokušaj da se utisak popravi se u toj inflaciji i tom haosu gubi.

A Film a Week - Enter the Fat Dragon / Fei lung gwoh gong

previously published on Asian Movie Pulse

The eyes of the world were pointed at Donnie Yen after the end of the spectacular “Ip Man” saga. His choice of an action comedy as a follow-up might be seen as a bit of a surprise, but “Enter the Fat Dragon” blends the well-known elements, like the breath-taking, laws-of-physics-defying action, humor, references and a bit of covert social commentary into an efficient time-killer about the good cops, bad cops and even worse gangsters in Hong Kong and Tokyo. It premiered in the Chinese New Year slot earlier this year, but its theatrical run was impaired by the Covid-19 pandemic. However, this type of film is equally suitable for video formats, where we also caught it.

The title is taken from the cult Sammo Hung’s 1978 action-comedy about an overweight Bruce Lee fan getting involved in a fight with a gang of thugs that threaten his family, but the appearance of the titular character and the presence of gangsters is the only thing the two films have in common. Donnie Yen plays a bit too eager Hong Kong cop Fallon Zhu who manages to botch the two of the most important things in his life over the course of one morning. While chasing the bank robbers in the first of the film’s spectacular set pieces, he completely forgets about the scheduled wedding photo-session with his actress fiancée Chloe (the beautiful Niki Chow) and he ends the chase by crashing the van into the police headquarters, almost killing the commissioner (a cameo by Anthony Chan).

Dumped and demoted to a desk job in the evidence control room, Zhu starts drowning his sorrow in the junk food available to him, gaining tens of kilos over the course of a few months. However, his luck seems to change when he is tasked by his colleague Shing (Louis Cheung) with a detail of escorting a Japanese prisoner back to Tokyo. A fairly simple mission goes sour when he escapes, revealing the network of corruption within the ranks of Tokyo police that also includes the Yakuza mobsters leaded by Chloe’s newest client Shimakura (Joey “Tee” Iwanga). Desperate to make things right, Zhu must turn to a former HK policeman Thor (Wong Jing, giving a likeable comedic performance in addition to his screenwriting and producing credits) and his love interest Charisma (Theresa Mo) for help. Also, Thor and Charisma’s hotpot restaurant is threatened by the mobsters, so it provides them with a bit of a motivation to help Zhu.

The script written by Wong, Chan Kin-Hung and Lui Koon-Nam is by no means a dramaturgical masterpiece, but it serves its purpose to propel the story filled with a large number of characters relegated to a quirk or two each from one action sequence to another. However, in the hands of veteran stuntman and an action choreographer Kenji Tanigaki, whose previous directing credits include a few of the “Shinobi” movies, it does not seem troubling at all. The fights themselves are impressively choreographed with a sense of gradation to them and brilliantly shot through the lens of the cinematographers Fung Yuen Man (his most recent credit was Dante Lam’s “Operation Red Sea”) and Takuro Ishizaka (who worked on John Woo’s “Manhunt” and Gordon Chan’s “God of War”). Lee Ka Wing’s rapid editing style also helps, keeping the rhythm and the pace on the high level throughout.

The actors also do a good job here, making the best of what is given to them. Some suspension of disbelief is necessary to swallow up Yen’s moves in the fat suit, since he certainly does not fight as a fat man, but he makes up for it with his rapid-fire verbal escapades matching his hard-hitting and quick-dodging fighting style. In Wong’s hands, Thor is a proper sidekick, not just a comic relief, while Iwanga’s Shimakura is menacing in a sophisticated way. Niki Chow channels the gentleness with a dash of snobbish attitude, and Theresa Mo is quite feisty as Charisma. Even the disposable characters like Naoto Takenaka’s inspector Endo and Jessica Jann’s translator Maggie get a moment to shine thanks to the actors’ good instincts.

With mandatory nods to Hung’s cult classic, Bruce Lee’s filmography and quotes of John Woo’s “Hard Boiled”, among other things, “Enter the Fat Dragon” is a fun watch not too dissimilar to Jackie Chan’s mid-career flicks. The ambiguity regarding the context leaves the possibility for the viewers to read their own into it.

Silence

kritika originalno objavljena na Monitoru

2016.

režija: Martin Scorsese

scenario: Jay Cocks, Martin Scorsese (po romanu Shusako Endoa)

uloge: Andrew Garfield, Adam Driver, Liam Neeson, Ciaran Hinds, Issei Ogata, Tadanobu Asano, Yosuke Kubozuka

Moram priznati da se, u trenutku kada se beogradski FEST završava specijalnom projekcijom filma Silence jednog od najvećih filmskih autora ikada Martina Scorsesea, suočavam sa prokletstvom praznog papira. Znajući istorijat ove kompleksne produkcije zamišljene kao “grande opus”, veliki lični projekat ili poslednji nastavak tzv. teološke trilogije (zajedno sa The Last Temptation of Christ i Kundun), a naročito vreme proteklo od akvizicije autorskih prava na roman (1988. godine) do početka snimanja filma, pada mi na pamet da se veliki autor suočavao sa sličnim problemom. Doduše, sa mnogo većim ulozima: moja malenkost će se zadovoljiti poštenim i informativnim kritičkim tekstom, a Scorseseu je ovo možda testamentarni film.

Reč je o ekranizaciji romana Shusako Endoa objavljenog 1966. godine koji je već doživeo japansku ekranizaciju 70-ih godina prošlog stoleća. Knjiga i film tematiziraju događaje iz prve polovine XVII stoleća, odnosno progon japanskih kršćana i jezuitskim misionara uglavnom iz Potugala u toku Šogunata. Istorijski kontekst je jasan: prvi pokušaji uspostave misija i pokrštavanja stanovništva su prošli čak suviše dobro, ali su se japanski moćnici zabrinuli zbog propagande zapadnjačkih uticaja koji bi mogli dovesti do toga da Japan padne u kolonijalni položaj, pa je koncem XVI stoleća hrišćanstvo zabranjeno, a sveštenici, misionari i vernici su sistematski proganjani i sadistički ubijani. Određene izolirane zajednice su se održale uprkos tome, prakticirajući izmenjenu verziju vere sa rudimentarnim ikonama i manje sakramenata. Japan se, naravno, ponovo otvorio za zapadne uticaje, među njima i hrišćanstvo, sredinom XIX veka, misije su ponovo uspostavljene, ali pod strogom kontrolom državne vlasti.

Radnja romana i filma prati potragu dvojice portugalskih jezuita Rodriguesa (Garfield) i Garupea (Driver) za njihovim mentorom i učiteljem Ferreirom koji je nestao u progonima. Glasine koje su došle do šefa misije u Macau, Valignana (Hinds) govore o tome da se Ferreira odrekao Boga i da sada živi kao Japanac sa ženom i sinom. Rodrigues i Garupe ne veruju glasinama, pa se upućuju na misiju da ga pronađu ili makar saznaju istinu o njegovoj sudbini.

Kada se pomoću krijumčara Kichijira (Kubozuka) konačno domognu japanskog tla, zatiču košmarno stanje. Vernici su ugroženi i pod stalnom pretnjom samuraja Inouea (Ogata) kojeg zovu Inkvizitor, ali im takođe očajnički treba duhovno vođstvo. Usled okolnosti, njih dvojica se razdvajaju, a Rodrigues potragu nastavlja sam, što će ga dovesti do zarobljeništva gde će Inkvizitor vršiti pritisak na njega tako što će mukama podvrgavati njegovu pastvu. Jednom kada konačno vidi Ferreiru (Neeson) i potvrdi glasine, njegova percepcija vere i Boga će se promeniti.

Bez sumnje, Silence je divno snimljen i u pojedinačnim scenama vešto režiran film, uprkos tome da nije sniman na originalnim lokacijama, nego na Tajvanu, pa su prizorišta ograničena na plaže, planine, šume, dvorišta i uske zatvorene prostorije. Scorsese majstorski alterira klaustrofobiju i agorafobiju kao dominantna osećanja i to podvlači impozantnom zvučnom shemom sačinjenom od huka vetra i okeana, žamora i vriskova. Ritmično i meditativno, Scorsese izmenjuje poetične pasaže sa naturalističkim, insistirajući na težini iskušenja i čežnji za mirom.

Međutim, problemi počinju sa pričom koja je suviše tanka i linearna da bi držala pažnju u epskom formatu od 160 minuta. Scorsese tu i tamo postavlja filozofska pitanja prave vere i ispravnog hiršćanskog postupanja, odnosno moralne dileme između dogmatskog, odnosno deklarativnog, i pravog hrišćanstva koje možda podrazumeva odricanje od vere na rečima, ali u svrhu spasavanja života nevinih. Međutim, češće smo svedoci prilično teškorukaške simbolike koja kulminira u sceni u kojoj Rodrigues samog sebe vidi kao Hrista, kao i u scenama u kojima se Kichijiro opetovano odriče Boga da bi sačuvao život, pa kasnije moli za ispoved i oprost koje imaju mnogo manje smisla nakon simboličkog poentiranja sa 300 srebrnjaka. Takođe, Scorseseu treba skoro sat vremena da bi išta od filozofskih i teoloških pitanja uopšte pokrenuo, što uvod filma čini prilično dosadnim.

U konačnici, takav pristup ždere i likove i glumce koji ih igraju. Andrew Garfield je još i najbolje prošao sa Rodriguesom koji je u središtu zbivanja i koji sam prolazi kroz teške moralne dileme. Smirujuća aura oko Adama Drivera nije u skladu sa oštrim konturama kojima je Garupe ocrtan kao dogmatik na liniji biblijskih mučenika. Liam Neeson je praktično potrošen jer njegov Ferreira nema dovoljno prostora da se razvije kao lik, iako je potencijalno zanimljiviji čak i od Rodriguesa. Opet, internacionalni glumci su bolje prošli nego japanski, u Inkvizitoru ne vidimo ništa ljudsko, što je valjda i zamisao, ali ga i tretman u scenariju i Ogatina gluma okreću u pravcu karikature, dok je Kichijiro više nalik na jadnu seosku budalu nego na čoveka koji se nalazi u ozbiljnom moralnom i egzistencijalnom problemu i koji zbog toga pati. Hrišćanski vernici su oslikani sa elementarnom toplinom, ali su slabo profilirani, a potencijalno kompleksni prevodilac (Asano) postaje, zajedno sa Inkvizitorom, glasnogovornik japanskog surovog pragmatizma.

Na koncu, jedan od grehova Silence je što suviše liči na kompozit sastavljen od Scorseseovih, ali i tuđih filmova. Jasne su poveznice sa The Last Temptation of Christ (motivi patnje i žrtve) i Kundunom (meditativnost), ali se može iščitati još koješta, od Ben Hura (Kichijiro iz nekog, nama nepoznatog, ali sigurno simbolički bitnog razloga orbitira oko Rodriguesa) do Apocalypse Now (Ferreira dok ga ne pronađu, a pomalo i u razgovoru, figurira kao Coppolin / Miliusov pukovnik Kurtz, lik oko koga se pletu glasine i legende i čija je simbolička vrednost veća od realno-životne). Scorsese će prilično vešto ubaciti probrane citate Bressona i Dreyera, dok u poslednjoj sceni pokušava da citirajući Solaris Andreja Tarkovskog postigne efekat Citizen Kane Orsona Wellesa, što mu baš i ne uspeva, nego ionako problematičan kraj zasnovan na nepotrebnom objašnjenju postaje čak kičasto banalan.

Silence tako ostaje rastrzan između objektivne žurbe da se film završi zbog pretnje sudskim procesom zbog zadržavanja autorskih prava, autorske veštine koja se ne može negirati i nezdrave ambicije da jednom za sva vremena Scorsese raščisti dileme o veri. Njegovo premišljanje “ima Boga – nema Boga” i zašto isti ostaje nem na patnju ljudi koji mu se zaklinju na vernost odaje jedan starački utisak ni blizu one hrabrosti i perceptivnosti koju je autor demonstrirao ranije tokom svoje karijere. Plaši li se to Martin Scorsese smrti?

Tokyo Tribe

2014.
scenario i režija: Shion Sono (prema stripu Santa Inouea)
uloge: Tomoko Karina, Akihira Kitamura, Shota Sometani, Yosuke Kubozuka, Riki Takeuchi,  Ryohel Suzuki, Young Dais, Nana Seino, Kikoto Sakaguchi

Distopijski Japan. Prestonicom vladaju potresi i anarhija, ljudi su skoro stalno na ulicama. Gradom upravljaju 23 “plemena”, odnosno bande, svaka od njih svojom teritorijom. Zajednički imenitelj za sve te bande je hip-hop kultura, ali njihovi stilovi i politike su varijabilne. Tako imamo žensku Gira Gira Girls bandu sastavljenu od “lolita” i “domina” i Masahino Saru bandu koja propoveda mir, prijateljstvo i ljubav, uz, očekivano, tradicionalne japanske nindže i klasične gangstere američkog stila. Svaka od njih je predstavljena i kroz “outfit” i kroz muziku.
Da, Tokyo Tribe je mjuzikl, lud, napet, akcioni, napucani, gangsterski. Imamo i MC-a, naratora (Sometani) koji nam objašnjava “setting” i dešavanja te jedne noći kada su sve bande zaratile. Imamo i čudne pojave kao što je devojka koja malo priča i upada u nevolju, Sunmi (Seino), i dečaka koji želi da učini svet srećnim (Sakaguchi). Imamo i njihove velike tajne i avanturu povratka kući i preuzimanja kontrole u ratu.
Je li neko pomenuo ranog Waltera Hilla, The Warriors (1979) i Streets of Fire (1984)? To bi bio približan opis, uz dodatak poslovične japanske bizarnosti. Zapravo, ništa manje nismo ni očekivali od Shion Sona (Why Don’t You Play in Hell, ima ga na blogu) i njegovih haotičnih, a predivnih vizualizacija, gomile detalja, trash naklona, elaboriranih zajebancija i konstantne napete akcije. Tokyo Tribe je film koji udara na vaša čula i zaokuplja pažnju, ne samo vrištećim detaljima, nego i pokretima kamere, masovkama, pričom i likovima.
Kad smo kod priče i likova, bilo bi tupo, ali svejedno moguće ovaj film posmatrati kao gangsterski ep sa dozom začudnosti. Takvi filmovi umnogome zavise od negativaca. U tom smislu imamo bandu Bukuro Wu-Ronz, agresivniju i bizarniju od svih, spremnu da preuzme vlast nad celim gradom. Njih vodi poludeli kanibal Buppa (Riki Takeuchi, karikaturalan do krajnjih granica), a uz njega su tu i njegov izblajhani pomoćnik Mera (Suzuki) i debilni sin Nkoi (Kubozuka), sva trojica, praćeni još gomilom “sidekicka”, preterani do krajnjih granica. Njihova primarna meta su “mrski hipici” Masahino Saru, ali zgaziće svakog na svom pohodu, pa ostale bande moraju da prevladaju razlike i suprotstave se ugnjetaču.
Rekoh već, Tokyo Tribe je pritisak na nervni sistem i sva čula, prepun detalja, maničan, lud i zabavan, sa pozadinom koja je možda i bitnija od onoga što stoji u prvom planu. Takav kakav je, nudi dva sata izuzetno bizarne zabave uz posvetu apsolutno kultnim filmovima. Topla preporuka ljubiteljima “japanizma” i kultnih filmova. Ovog haosa se možda nećete sećati u potpunosti, ali ga nećete ni zaboraviti tako lako. A japanski hip-hop je tek priča za sebe...

Unbroken

tekst originalno objavljen na monitor.hr

2014.

režija: Angelina Jolie

scenario: Ethan Coen, Joel Coen, Richard LaGravenese, William Nicholson (prema knjizi Laure Hillenbrand)

uloge: Jack O'Connell, Domhnall Gleeson, Garret Hedlund, Takamasa Ishihara, Finn Wittrock, Jai Courtney

Izgleda da smo mi, Balkanci, svojim amaterskim i diletantskim pristupom stvarima, kako ozbiljnim, tako i potpuno sporednim, ipak zarazili ostatak sveta. Kod nas, recimo, svaki frajer u birtiji je i genijalan političar, ekonomista, fudbalski selektor, pedagog, psiholog, automehaničar, građevinar, proizvođač alkoholnih pića i šta sve ne. Takvi smo po prirodi stvari, versatilni, ili samo volimo da guramo nos tamo gde mu nije mesto i ne priznajemo drugima da su stručni, da nešto mogu napraviti bolje od nas. Takav se pristup proširio Hollywoodom, pa je sada normalno da se glumac (ili zvezda, ima razlike) dohvati filmske režije. Bilo je toga i ranije, u periodu Novog Hollywooda je bilo normalno da se glumci uhvate režije na nekom malom, finansijski nezahtevnom i ličnom projektu. Ono što je danas različito je megalomanija tih projekata, a ime zvezde se koristi kao marketinški “brand”, bilo da je ona zaista režirala film ili se samo igrala reditelja.

Primer tog trenda je Angelina Jolie. Ona je nekada davno bila glumica i igrala je u raznim filmovima, od potpunih opskuriteta do relativno zapaženih. Kao deo hollywoodskog plemstva i rasna lepotica, brzo je napredovala u zvezdu. Njen “celebrity” brak sa Bradom Pittom i pozerski humanitarni rad i aktivizam su preuzeli medijski primat nad njenim glumačkim ostvarenjima, a ni njene uloge nisu bile nešto posebne, pa se Angie odlučila da se pokaže i dokaže kao autor i uhvatila se scenarija i režije. Njen autorski prvenac je bio toliko loš i nelogičan, faličan pre svega iz filmskih razloga (ne bih ulazio u politiku) i u solidnoj meri je ismejan od kritike i publike. Angie se nije predavala, niti tvrdoglavila, već je napravila dobru odluku, za scenario unajmila stručnjake, a režiju nastudirala gledajući kako to rade profesionalci, pa je njen drugi pokušaj, Unbroken, drastično bolji od debija.

Unbroken je ekranizacija biografije Louisa Zamperinija, olimpijskog atletičara, vojnog pilota i ratnog zarobljenika, sve u svemu zaista interesantnog i poštovanja vrednog čoveka. Čudo je kako se hollywoodske glavešine nisu ranije dosetile da o njemu naprave biografski film, pošto je Zamperini to svakako zaslužio. Universal je otkupio prava na njegovu biografiju koju je napisala Laura Hillenbrand i počeo da razvija scenario sa Richardom LaGraveneseom (The Fisher King, The Horse Whisperer) i Williamom Nicholsonom (Gladiator, Les Miserables, Shadowlands), a Francis Lawrence (nastavci The Hunger Games) je najavljen kao reditelj. Od te saradnje nije bilo ništa, scenario je sačuvan, ali je Angelina Jolie čim je dobila rediteljsku fotelju angažovala braću Coen da isti pregledaju i doteraju. Atipično za njih, scenario je dostra “straight” i linearan, uglavnom bez njihovog tipičnog humora, reklo bi se poprilično tezgaroški.

Louis Zamperini (O'Connell) je pilot na Pacifiku i njegov avion je pogođen i polako otkazuje. On i još dvojica kolega Phil (Gleeson) i Mac (Wittrock) uspevaju da iskoče iz aviona koji se ruši i narednih 47 dana provode u čamcu za spasavanje, uz klasične probleme: glad, žeđ, ajkule i avione koji preleću i pucaju. Uporedo s tim, kroz flashback scene izloženo je Louisovo odrastanje kao problematičnog klinca, a potom kao nadarenog i izdržljivog atletičara dugoprugaša. Nastupio je na Olimpijadi u Berlinu u trci na 5000 metara i osvojio osmo mesto, što je dobar rezultat jer je Louis planirao da popravi vreme i formu do sledeće olimpijade koja je, gle čuda, dodeljena Tokiju. U međuvremenu je izbio rat i Louis je umesto na najveće svetsko takmičenje otišao u pilote... Kada se dvojica od trojice konačnu domognu kopna, shvataju da njihove muke tek počinju jer će pasti u nimalo prijatno zarobljeništvo u japanskom logoru kojim upravlja zloglasni “Ptica” Watanabe (Ishihara). Watanabe će se odmah spraviti na Zamperinija, jer ga nesalomivi američki vojnik nervira u svojoj nepopustljivosti i pakao ga čeka, sve do oslobođenja...

Jasno je da Unbroken, kao miks barem dva-tri filma na dve-tri teme ima pretenzije za nagrade. One su mu u ovom slučaju imakle. Istina, ima tri nominacije za Oscara, za kameru, miks i montažu zvuka, ali i vrlo male šanse. Do nominacija se nisu domogli ni glumci, iako su dojmljivi i prolaze kroz fizičke transformacije, ni muzika Alexandra Desplata, ni, logično, Angelina Jolie, koja možda nema dara za režiju, ali pokazuje spremnost da uči zanat tako što se ugleda na Spielberga i Eastwooda u njihovim najboljim ostvarnjima ratnog žanra. Scene na čamcu za spasavanje su dinamične i atraktivne, iako se dosta oslanjaju na All Is Lost i slične filmove o brodolomcima. U tome joj dosta pomaže fotografija majstora Rogera Deakinsa.

Tek u logoru film dobija solidnog negativca i sukob između njega i protagoniste je relativno napet. Problem je što Phil tu nekako ispada iz priče, a druge kolege iz kampa (predvođene Hedlundom) ne uspevaju da ga zamene. Jack O'Connell kompetentno igra Zamperinija, i pokazuje da je njegova glumačka karijera u usponu i da ga čeka svetla budućnost. Ovo je bila dobra godina za njega, u Starred Up je perfektan, čekam još da ga vidim u '71. Nažalost, nemamo prilike da ga vidimo kao Zamperinija koji se suočava sa PTSP-om nakon povratka iz rata i zarobljeništva, ali to je stvar scenarija i pogrešnih prioriteta.

Scenario je najslabiji deo ovog filma. Naprosto, linearan je, predvidljiv i dosadan. Imali smo puno filmova na tu temu, i većinom su bili bolji. Naravno, nemoguće je ponovo napraviti The Bridge on the Kwai River, ali moguće je barem održati ikakav osećaj tenzije i teskobe, materijal je tu, samo treba pogoditi dinamičke akcente. Coeni, doduše, ubacuju malo humora na početku, na čamcu prilikom lova na ptice i ribe, ali to nije dovoljno da poništi utisak neoriginalnosti i reciklaže.

Bilo kako bilo, Unbroken ostaje sasvim prosečan film koji smo već nekoliko puta odgledali, poslednji put pod nazivom The Railway Man (2013). Unbroken uspeva da bude još konfekcijskiji i monotoniji od toga. Pa ipak, ovo je značajan napredak za Angelinu Jolie, ali pitanje je hoće li ona sa ovim filmom sprati etiketu “razmaženog derišta bez trunke talenta” koju su joj nalepili Sonijevi direktori čija je komunikacija presretnuta i objavljena na internetu. Smatrali mi to nekorektnim ili ne, fakat je da Angie ostaje pre svega “celebrity”, pa tek onda sve ostalo, kao i to da neće tek tako odustati od traženja priznanja za svoj rad. Hoće li u tome uspeti i hoće li joj studijski sistem pomoći ili će je samo hraniti sa ostacima, ostaje da se vidi u budućnosti.

Emperor

2012.

režija: Peter Webber

scenario: Vera Blasi, David Klass po knjizi Shira Okamota

uloge: Matthew Fox, Tommy Lee Jones, Eriko Hatsune, Masayoshi Haneda, Toshiyuki Nishida

Postoje dve škole mišljenja oko filmova o Drugom svetskom ratu. Prvi tvrde da su ratni filmovi klasika, a da je najveći rat, i ujedno poslednji herojski rat gde se znalo ko su dobri momci, nepresušna inspiracija za filmove o herojstvu i ljudskosti. Drugi tvrde da Drugi svetski rat iscrpljena tema, jer ga je moguće raditi samo iz jednog ugla, te da filmovi o njemu ne mogu doneti ništa novo ni značajno. Iako bi ekipa koja stoji iza film Emperor htela da se svrsta u prvu skupinu, film više govori u prilog drugoj školi mišljenja.

Film je smešten u period okupacije Japana, neposredno posle Hiroshime i Nagasakija. Japan je razoren, ne samo atomskom bombom, koliko napalmom i požarima koji još uvek plamte i pretvaraju ljude u beskućnike. Američka javnost zahteva odmazdu za Pearl Harbour i 4 godine rata na Pacifiku, ali zapovednik okupacionih snaga Douglas MacArthur (Jones) stvari vidi iz drugog ugla. On želi mirnu okupaciju, praćenu obnovom i izgradnjom, što bi trebalo da mu donese političke poene kad ode u penziju, možda čak i predsedničku kandidaturu. Tačka sukoba je car Hirohito i njegova uloga od Pearl Harboura do kapitulacije. MacArthur, zauzet poziranjem i samoreklamiranjem, poverava generalu Bonneru Fellersu (Fox) da sastavi komisiju koja će u roku od deset dana ispitati carevu ulogu.

Fellers je navodno stručnjak za Japan, što vidimo u nekoliko flashback sekvenci, imao je veliku ljubav sa Japankom Ayom (Hatsune) dok je studirao, kasnije je za potrebe vojske istraživao psihologiju japanskih vojnika, u čemu mu je pomagao i Ayin ujak, general Kajima (Nishida). Bilo kako bilo, Fellers se šeta kroz Tokyo sa prevodiocem i ispituje dinamiku odnosa u japanskoj vlasti, kako pred rat, tako i pred kraj rata. Ostatak vremena provodi šaljući prevodioca Takahashija (Haneda) da traži Ayu...

Sjajna prilika za napeti politički triler koji bi se bavio istragom umešanosti cara i ostalih u ratne zločine je nepovratno upropaštena. U miksu standardnog istorijskog filma, melodrame i scenarističko-rediteljskog predavanja o kulturnim razlikama između Japana i zapada, odnosno Amerike, ugušen je svaki potencijal za dobar film. Previše je dosadan da bio triler, previše melodramatičan da glumio dokumentarac. Film nema strasti i nema nikakav stav, ispravan ili pogrešan, potpuno je bled.

I izbor glavnog glumca je užasan, Matthew Fox nema ni znanja ni harizme za vodeću ulogu. Čak ni uvek zanimljivi Tommy Lee Jones nije na visini zadatka, previše je rutiniran i ne izlazi iz hollywoodskog stereotipa. Njegov MacArthur govori u one-linerima koji ne deluju realno čak ni kompjuteru. Japanski deo ekipe malo izvlači stvar, Eriko Hatsune je delikatna, Toshiyuki Nishida ima nastup visokog oficira. Solidan je i vizuelni identitet filma, ali ni to nije ništa posebno ni neviđeno.

Profesorski ton jedini razbija bledilo filma, ali ni to radi na pravi način. I po pitanju predavanja u pitanju su stereotipi i preseravanja od 2 milenijuma staroj kulturi, o japanskoj posebnosti. Međutim, ništa relevantno ne dobijamo o odnosim moći u okviru vladajuće elite, ništa o političkoj sceni, ništa o pravoj ulozi cara kako na unutrašnjoj sceni, tako i u imperijanim ratovima od Mandžurije nadalje. Srećom, pa nam je epilog poznat: caru nije suđeno za ratne zločine, zbog hrabre uloge u kapitulaciji i sukoba sa militaristima, odrekao se božanskih atributa, vlasti nad crkvom i uloge formalnog komandanta oružanih snaga, transformirao Japan u najblažu monarhiju i drugu ekonomsku silu sveta.

Emperor je film koji je snimila drugoligaška hollywoodska ekipa, i čija će distribucija zavisiti od kablovskih kanala. Emperor je film za kišno popodne kada već nema ničeg boljeg na televiziji. Da je samo za nijansu slabiji, bio bi kandidat za Hallmark kanal.