A Film a Week - Out Stealing Horses / Ut og stjaele hester

Usually, I am a sucker for coming of age movies, but this one left me quite cold. Also, usually I know that a film review should not be in the first person, but what a writer should do when the film itself is very much in that form of storytelling, resembling a narrated and visualized novel. Everything happens for a reason, Hans Petter Moland's Out Stealing Horses is in fact an adaptation of a well-known novel written by Per Petterson and translated into 50 or so languages. But what works in literature does not necessarily translate well into film language.

The story starts on the turn of the millennium with a 60-something widower Trond (Moland's regular Stellan Skarsgard) living in a village in Norway after a long period of time spent in Sweden. A chance encounter with his neighbour Lars (Bjorn Floberg) sends him down the memory lane to the summer of '48 which changed everything. The two man knew each other back then.

During that summer, the 15-year old Trond (Jon Ranes) lived with his father (played by Tobias Santelmann) helping him with the timber work and spending a lot of time in the nature. One of the favourite pastimes for Trond and his friend Jon (Sjur Vante Brean) was "stealing" the horses (hence the title) from the local landlord, but it was more for the sake of the thrill of riding them. A tragedy occurring between the two of Jon's brothers would set a string of events and disappointments in motion affecting both Trond and his father and revolving around Jon's mother (Danica Ćurčić), since both the father and the son have a crush on her.

There is a moment of wisdom early on which is central for the novel, the film and Trond's formation as a person. This is the moment when the father explains to him, while forcing him to clear the pathway through the nettles, that every person chooses if and when something will hurt. That pretty much explains the philosophy of the father, a Resistance fighter and a natural born adventurer who can also be a lousy father and a lousy person and it also explains the way Trond deals with the tragedies that would happen to him later in life.

That sort of wisdom, however corny it might be, is not the primary reason for the film leaving its viewer cold. Neither is its predominantly sombre tone and slow pace. Neither are the technical aspects and aesthetics of the cold to blame: Rasmus Vidbaek's cinematography catches the essence of the beauty, both cold and summery warm, and the right nuance to point to the danger that lies beneath it, the production design done by Jorgen Stangbye Larsen is also quite fitting, while Kasper Kaae's score adds more emotion to the drama.

The reason for cold feeling probably lies in the film's structure, an abundant use of the voice-over narration, making it pretty much a meandering monologue and a lot of time-hopping between the different plots (of sorts), going to the extent of having a flashback within a flashback. While those devices look quite good in a book, they lose a lot of the appeal on a screen. Moland probably wanted to remain faithful to the source novel and to keep its meditative value. He certainly gets a lot of help from his actors, Skarsgard by himself and in an interplay with Floberg is simply stellar, while the burden of keeping the nostalgic plot line together is distributed more equally, with Santelmann having the "meatiest" part. The trouble is that that type of cinematic meditation is not Moland's forte. After all, he is at his best as a genre filmmaker.

Bad Education

kritika objavljena na XXZ

2019.

režija: Cory Finley

scenario: Mike Markowsky (prema novinskom članku Roberta Kolkera)

uloge: Hugh Jackman, Allison Janney, Ray Romano, Geraldine Viswanathan, Rafael Casal, Alex Wolff

Kao i u prethodnom tekstu na istom mestu, opet imamo stvarni događaj, odnosno zločin, doduše drugačije intoniran, Roberta Kolkera kao autora izvornog materijala (što je slučajnost, i njega je posrećilo da proda prava za ekranizacije u slično vreme) i transfer sa festivalske (film Lost Girls je premijeru imao na Sundance Festivalu, Bad Education u Torontu) na kućnu platformu (Lost Girls na Netflix, Bad Education na HBO), a čak ni vremena i mesta radnje ta dva filma nisu toliko udaljena - u pitanju je Long Island sredinom, odnosno krajem prve dekade XXI veka. Život i gledalačka logika pišu čudne romane, a dodajmo i to da Bad Education, kao i Lost Girls sadrži po jedno glumačko ostvarenje u glavnoj ulozi koje može redefinisati glumačku karijeru.

Razlike su ipak prisutne: dok je Lost Girls vrlo seriozan film na vrlo serioznu i tragičnu temu (još uvek otvoren slučaj serijskog ubice iz viših slojeva koji je ubijao nezaštićene prostitutke), zločin u središtu Bad Education je ponajpre bizaran i neverovatan: reč je o proneveri finansijskih sredstava koju je počinila uprava lokalnog školskog sistema. Otkud to, upitaćete se, sredstava u prosveti koja uopšte mogu biti proneverena kada se prosveta u principu uvek i svugde nalazi nisko na listi prioriteta. Međutim, u ekonomiji sa visokim stepenom monetizacije svega, kao što je to slučaj sa američkom, stvari funkcionišu drugačije: dobre škole (koje polaznicima podižu šanse za upis na dobre fakultete i kasnije otvaraju put ka dobrim poslovima, u teoriji) privlače određenu demografiju ljudi koji se u distrikt na glasu po dobrim školama doseljavaju i tu troše makar deo svoje zarade, što opet podiže vrednost nekretnina, a samim tim i kreditni rejting, ako ne i ličnu imovinu njihovih vlasnika. Čini se kao perpetuum mobile i neko vreme to zaista tako funkcioniše: školski sistem dobija finansijske injekcije od lokalnih vlasti na osnovu predloženih projekata, a revizorske inspekcije su retke i ne baš detaljne dokle god škole ispunjavaju svoj zadatak i drže se visoko na rang-listama, pa se otvara prostor za muljanje, recimo megalomanske građevinske projekte od kojih se bar deo sredstava "zamrači", dok, recimo, krovovi prokišnjavaju. I taj sistem radi dok "zamračena" sredstva ne isplivaju na površinu...

Mozak operacije, Frank Tassone (Jackman) zapravo nije bio nikakav kriminalni "mastermind", već više slučajni lopov kome su sve veći i veći bezobrazluci prolazili, od "peglanja" službene kartice za doručak, preko kicoškog odevanja i egzotičnih "poslovnih" putovanja na račun "škole", pa do skupocenih automobila i plastičnih operacija kojima je hranio svoju taštinu. To mu je prolazilo dugo zato što je, paradoksa li, pored toga što je iza sebe imao rezultate, bio i izuzetno simpatičan i blagoglagoljiv, ali i duboko posvećen svom poslu do te mere da je poznavao sve svoje učenike, njihove roditelje, hobije, pozicije, društvene angažmane...

Priča je, međutim, "pukla" na njegovoj zamenici, Pam Gluckin (Janney) čiji je šarm bio od drugačije sorte. Ova žena otrovnog jezika je bila lojalna samo svom šefu, a njen način komunikacije je bio direktan, do granica neprijatne, čak uvredljive "iskrenosti". Problem je, međutim, što ona svoje apetite prema materijalnom dobitku i probitku nije ni pokušavala da sakrije. Službenom karticom je kupovala poklone svojim rođacima, svom glupavom sinu je nameštala poslove i svoj razmetljivi životni stil je teško mogla potkrepiti prosvetnom platom. Naizgled lako kontrolabilno "bušenje" ambiciozne školske novinarke Rachel (Viswanathan) za potrebe kratkog članka u školskom listu pokrenuće lavinu događaja i na videlo izbaciti ekstremnu muljažu.

Priča, ma koliko bizarna bila, posve je autentična, a scenarista Mike Markowsky je tome svedočio iz prve ruke kao u to doba učenik viših razreda osnovne škole. Zbog toga u scenariju kreira autentične, uverljive likove i "hrani" ih mesnatim i duhovitim dijalozima, pritom izbegavajući klišee bilo krimi-trilera o finansijskoj prevari, bilo doku-drame, bilo neozbiljne komedije koja poene ubira na karikaturalnosti. U tome za partnera ima reditelja Coryja Finleya koji dolazi iz sveta teatra, pa zna da radi sa dijalogom kao sa osnovnim izražajnim sredstvom, a kao filmski reditelj je već pokazao u svom prvencu Thoroughbreds da ima dobre ideje i da se ne libi da ih upotrebi čak i kad bi konačni rezultat više ličio na stilsku vežbu nego na film za publiku. Ovde uspeva da bude komunikativniji nego u svom prvencu, ali da svejedno ne bude banalan igrajući na lake poene.

Tajna uspeha filma Bad Education je vrhunski "casting", ne samo zvučna glumačka postava, nego i izuzetna podela. Geraldine Viswanathan se može pokazati kao veliko otkriće, Alex Wolff se već ispraksovao na antipatičnim srednjoškolskim ulogama (ovde igra urednika školskih novina i tešku kukavicu), a Rafael Casal ima ulogu u pod-zapletu koji nema smisla otkrivati. Ray Romano nastavlja sa nizom manje ili više komičnih filmskih epizoda (nakon karijere koju je napravio u televizijskim "sitcomima"), a zbunjenost njegovog lika, predsednika nadzornog odbora koji povlači sve pogrešne poteze, pravi je mali dragulj. Allison Janney je navikla na uloge žena koje su sklone vređanju sagovornika, u različitim klasnim i statusnim kontekstima, ali ovde je zaista izuzetna u tome kako kanališe histeriju, ali ne onu izmišljenu i izmaštanu, nego histeriju osobe kojoj se cela brižno građena fasada koja joj je smisao života ruši odjednom.

Heroj filma je ipak Hugh Jackman. Versatilni glumac iz Australije proslavio se uglavnom nasilnim i herojskim ulogama, naročito kao Wolverine u Marvelovim franšiznim filmovima. Međutim, on je kroz celu svoju karijeru zapravo bio dosta bolji komičar, i to ne samo zato što ne okleva da se propisno izblamira i izglupira (videti pod: Chappie). Miks između simpatičnosti i ljigavosti, taštine i ljudske drame koji pronalazi za svoj lik sve vreme ostaje u neposrednoj blizini komičnog registra i zaista je nešto unikatno i taj komično-ozbiljni balans od Bad Education stvara film koji će možda diktirati standarde u budućnosti.

Lost Girls

kritika objavljena na XXZ

2020.

režija: Liz Garbus

scenario: Michael Werwie (prema knjizi Roberta Kolkera)

uloge: Amy Ryan, Thomasin McKenzie, Oona Laurence, Gabriel Byrne, Lola Kirke, Dean Winters, Molly Brown, Miriam Shor, Ana Reeder, Grace Capeless, Reed Birney, Kevin Corrigan

Malo šta govori o nejednakosti na ovom svetu kao što to govore ograđene lokalne zajednice. Taj princip je možda razumljiviji, iako se svejedno ne može moralno opravdati, tamo gde je nejednakost, bilo u smislu pravnog, bilo u smislu socijalnog statusa, već zatečeno stanje stvari, pa se bogate četvrti u Brazilu ili Južnoj Africi ograđivanjem štite od uličnog kriminala. Ali u zemlji gde su od samog početka navodno svi jednaki pred zakonom kao što su to Sjedinjene Američke Države, taj princip pojačane socijalne distance deluje gotovo perverzno i na površinu izvlači činjenicu da je jednakost pred zakonim iluzija i da sve zavisi od materijalnog stanja: ko ima novca da se ogradi, taj ima i uticaja da manipuliše zakonom i "ljudskog kapitala" da na njegov poziv državni mehanizmi sile i prinude reaguju promptno i sa dužnim poštovanjem.

Film Lost Girls, igrani prvenac autorice dokumentaraca Liz Garbus, radi se, između ostalog, ili čak prevashodno o tome, premda je zapakovan u formu "docu-fiction" filma o stvarnom stravičnom zločinu. Neke druge godine ovakav film bi se izgubio u šumu između festivala (Sundance kao mesto za premijeru u principu odgovara ovakvom profilu filma), bioskopske i video-distribucije. Ovako, varijanta da se manje ili više direktno sa festivala pojavi na Netflixu pokazala se kao pun pogodak i osigurala mu je možda i više publike nego što je to bilo očekivano.

Lost Girls počinje sa jednom propuštenom porodičnom večerom. Samostalna tinejdžerka Shannan propušta da se pojavi na večeri kod svoje samohrane majke Marie (Ryan) i mlađih sestara Sherre (McKenzie) i Sarre (Laurence), a ne javlja se ni sledećeg dana. U međuvremenu, majka dobija čudne i kontradiktorne informacije od njenog dečka sa kojim nije bila u baš idiličnoj vezi i poziv od izvesnog doktora koji kaže kako je, navodno, pokušao da joj pomogne. Shannan je, naime, bila prostitutka koja je svoje usluge nudila samostalno, oglašavajući se preko interneta i njen nestanak znači da joj se verovatno nije dogodilo ništa lepo.

Kada Marie konačno uspe da prijavi nestanak policiji koja se za takve slučajeve uglavnom izmotava, tim predvođen starim i smoždenim detektivom Dormerom (Byrne) otkriva ne jedan, već hrpu leševa oko ograđenog susedstva Oak Beach gde je Shannan imala poslednjeg klijenta, ali ne i njen. Ključno pitanje za policiju na tom mestu nije radi li se tu o aktivnom serijskom ubici, već kako slučaju pristupiti imajući u vidu razlike u statusu i navikama između serijskog ubice koji je po svemu ugledni građanin i njegovih žrtava koje dolaze s društvenog dna, te je li Shannanino ubistvo s time povezano.

Neki drugi autor bi se na tom mestu fokusirao na policijske procedure, detalje istrage, dokaze i slično, posebno zato što se tu radi o stvarnom slučaju koji je odjekivao i u medijima. I Liz Garbus, budući da ima poreklo u dokumentaristici, što za televiziju, što u formi bioksopskog filma, bi i to mogla rekonstruisati kada bi to htela. Njen fokus, međutim, ostaje prikovan za Marie kao posrednu žrtvu zločina i našu tačku gledišta, što je bitno iz više razloga. Prvo, upoznajemo se sa patnjom jedne osobe koja se teško može uporediti sa nečim drugim. Drugo, ta osoba dolazi iz specifičnog socijalnog okruženja i svakako je u neravnopravnom položaju u odnosu i na policiju i na potencijalnog ubicu, što ne znači da će tek tako odustati.

Konačno, i Marie ima svoju traumu u vezi sa Shannan i, ako gledamo površno, možemo reći da se ogrešila o nju jer ju je u detinjstvu dala u udomiteljski sistem. Njeno sasvim ljudsko opravdanje za taj postupak koji uobičajeno izaziva osudu društva i pojedinca dato je kroz jedan izuzetno moćan citat koji bi sam bio dovoljan razlog da ovaj film istupi iz mnoštva drugih. Jednostavno, u Lost Girls nema glume, foliranja, pridikovanja kako su takvi slučajevi anomalija u inače lepom i uređenom svetu. Ne, Marie je takva kakva je, preke naravi i tvrdoglava, ali zbog toga nije loša, policajcima su ruke često vezane i ponekad je pritisak na njih jedini način da se pokrenu, a ni eventualni ubica (slučaj se još uvek vodi kao nerešen) možda to nije, već je sumnja na njega rezultat komšijske svađe.

Uz fotografiju u sivim i plavim tonovima koja temi filma i njenoj obradi pristaje, lepak koji sve to drži na okupu je gluma Amy Ryan. Ona retko kad ima priliku da igra glavnu ulogu u filmu, uglavnom je pamtimo kao vrlo životnu i koloritnu epizodistkinju, ali ovde zapravo ima svoj lični šou koji će je možda propelirati na novi nivo. Njenoj energiji nasuprot stoji Gabriel Byrne, inače nedovoljno cenjen glumac, i za njegovog starog i pregaženog detektiva nije teško saosećati. U pozadini se vide i talenti Thomasin McKenzie i Oone Laurence koje se profilišu kao ponajbolje glumice u svojoj generaciji.

Sa druge strane, ima i nedostataka. Recimo grupa majki i sestara ubijenih devojaka funkcioniše jedino kao grupni lik, pojedinačne osobe nisu dovoljno detaljno ocrtane, sa izuzetkom jedne devojke koja istupa i dobija svoj pod-zaplet koji takođe ne funkcioniše u punom obimu. Ni ostali pod-zapleti, a ima ih par, ne uspevaju da se razviju prema nečemu konkretnom i zapravo služe kao nešto čime se skreće pažnja sa glavnog zapleta koji zbog svoje konfiguracije u stvarnosti nije moguće tek tako zapakovati u paket i vezati mu mašnu na vrhu. Opet, kada se podvuče crta na kraju, Lost Girls predstavlja jedan temeljan i razumljiv ogled o nepravdi, patnji, lošoj sreći i ljudskoj gadosti.

A Film a Week - Integrity / Lian zheng feng yun

previously published on Asian Movie Pulse

Alan Mak is a Hong Kong helmer whose legacy exceeds the boundaries of the national cinema. The reason is quite simple and a part of common knowledge: "Infernal Affairs" trilogy that has spread the influence of the contemporary Hong Kong genre cinema to the whole world. Mak was not the only person responsible for it, since he collaborated with Felix Chong, with whom he also did another trilogy, "Overheard". On his own, Mak has envisioned yet another crime thriller trilogy named "Integrity", which is tonally different from his previous work. After a smart and out of the box theatrical release last year for the Chinese New Year (the slot is usually reserved for featherweight comedies and dramas) that resulted in decent earnings on the box office, "Integrity" is now available on video.

The story revolves around the relationship between an ICAC (Independent Commission Against Corruption) chief investigator King (Lau Ching Wan) and his star witness Jack Hui (Nick Cheung) in a case against a tobacco trade company Alpha Leader's CEO and a corrupt customs agent (Anita Yuen, wasted in a bit role). When both Hui and the CEO fail to appear at the court, ICAC is given seven days to bring them. Since Hui is spotted in Australia, King's estranged wife Shirley Kong (Lam Kar Yan) is sent to persuade him as an ICAC expert negotiator, while strange things and transactions (including those in criptocurrencies) come to the light.

It is clear that fear was not the only motivator for Hui's escape, but the threat of violence hangs in the air for those involved, while everyone in ICAC tries to locate the puppet master pulling the strings in the back. It turns out that King and Hui go way back, and this type of ethically questionable operating does not sit well with King's boss (Alex Fong) and King's star status in the organization is also in danger...

The tonal difference from other Mak's works is apparent from early on, since "Integrity" is a talky cop-thriller slash procedural that is almost devoid of all the action. However, there is one car chase scene in the second half of the film that is almost too brief to be taken in consideration and one spectacular murder later on where Mak shows his directorial skills. The viewers remain engaged for the time being with a number of plot point revelations (spoken!) and twists and turns. The role models are clear here: the paranoid thrillers of the early 70s New Hollywood movement, like Francis Ford Coppola's "The Conversation" and Alan J. Pakula's "Klute" and "The Parallax View", but Mak proves not to be the type of a writer and director who is capable of pulling it off as a proper cinematic experience. Despite the solid production values, Jake Pollock's slick cinematography, Curran Pang's precise editing and even Anthony Chue's old school orchestral score, "Integrity" looks like a high-end TV movie or like a piece of a slightly outdated mid-budget theatrical movie from twenty-something years ago.

The trouble is with Mak's writing schtick of inflationary twists and turns that can be corrected only with Mak's signature action directing, but Mak the director has taken another path here, exposing all the vulnerabilities of Mak the writer (Ram Ling and Wai Ho Chuen, also signed as writers, are secondary here). The flashbacks seem out of the blue and unnecessary, while the cliffhanger ending is obviously signalling that the sequels will appear. With them, "Integrity" might get some additional sense and, well, integrity.

The good thing with Mak's writing is that at least the trio of main actors get enough of their characters to work with and that the dialogue sounds both natural and genre-movie cool, at least with English subtitles. Veteran actor Lau Ching Wan, also known as Sean Lau, (of "Black Mask" and "Mad Detective" fame) chews the script in a self-confident, unflappable way, while his chemistry with the other two is also considerable. Chinese-Canadian actress Lam Kar Yan (Karena Lam) elevates her role from the cliché of a vulnerable female cop, since she might as well be the smarter part of the couple. The other veteran, Nick Cheung (the lead actor of Dante Lam's "Unbeateble") has the most enigmatic character to work with and he seizes the opportunity, mixing the calm attitude with the mystery around Hui.

In the end, "Integrity" can serve as the proof that the trilogies work better if they are not envisioned as trilogies in first place, but when they spontaneously grow out the frame of a single film. That means that we, as the viewers, will have to wait and see before we judge Mak's vision when, or if, the sequel gets out to the theatres and on videos. When it comes to "Integritiy" as a stand-alone movie, it is uneven, not bad per se, but there is something missing...

Just Mercy

kritika objavljena na XXZ

2019.

režija: Destin Daniel Cretton

scenario: Destin Daniel Cretton, Andrew Lanham (po knjizi Bryana Stevensona)

uloge: Michael B. Jordan, Jamie Foxx, Brie Larson, Tim Blake Nelson, Rob Morgan, Rafe Spall, O'Shea Jackson Jr, Michael Harding

Opis će svakako delovati jako poznato: advokat se umesto unosne karijere odlučuje za humanitarni rad, pa besplatno zastupa robijaše osuđene na smrt kako bi im omogućio ponovno i pravičnije suđenje, posebno se zainteresuje za jednog od osuđenih koji može biti ubijen ni kriv ni dužan i zastupajući ga otkriva duboko korumpiran, rasistički i klijentilistički sistem koji je, čini se, nemoguće demontirati. Mesto radnje je, naravno, američki Jug, za dobru meru ironije i simbolike baš grad odakle je Harper Lee, autorica romana koji stoji u osnovi te formule, Ubiti pticu rugalicu.

Sve vezano za Just Mercy je, dakle, formula, ali to joj ni u kom slučaju ne umanjuje istinitost. Reč je o životu i karijeri advokata i aktiviste Bryana Stevensona koji je o tome napisao i memoarsku knjigu. Na scenu tu stupa Destin Daniel Cretton, reditelj duboko humanističkih uverenja koja je već demonstrirao u svom do sada najzvučnijem filmu Short Term 12 (2013). Formula je sama po sebi možda potrošena, pa ne predstavlja neki naročito primamljiv materijal za nagrade (što bi recimo bio slučaj dve-tri decenije ranije), ali Cretton makar zna da izabere glumce sposobne da prodube likove koji su im dodeljeni i da na momente učini da ta formula deluje kao iskrena humanistička opservacija.

 

Ulogu Bryana Stevensona preuzima Michael B. Jordan, glumac izuzetne prezentnosti, sposoban da kadrom komanduje svojim stavom. U klasičnoj varijanti formule, advokat-spasitelj po pravilu dolazi iz redova bele većine, ali ono što je karakteristično ne samo za Stevensona, nego i za Jordanovu izuzetnu interpretaciju nije toliko boja koža, koliko iskustvo sa njom povezano i reakcija. Just Mercy je jedan od retkih filmova u kojem je crni protagonista gnevan (potpuno opravdano) na sistem koji je namešten protiv njega i takvih kao što je on. Glumački zahtevna stvar kod tog besa nije pustiti ga, već držati ga u sebi tako da bude vidan. Jordan to pogađa perfektno.

Sa druge strane, onaj koga treba spasavati, nevino osuđeni Walter McMillan, zvani Johnny D. (Foxx) taj bes nema ili ne pokazuje. U početku je pomiren sa svojem sudbinom, posle dobija motivaciju jer veruje svom advokatu i njegovoj iskrenosti, nasuprot onima koji bi samo da prevare ili da se reklamiraju i izgrade karijeru za koju nisu sposobni. Faze pobeda i poraza propraćene su odgovarajućom euforijom ili rezignacijom u dosta predvidljivom scenariju sa tankom karakterizacijom likova. Sreća u nesreći je da je Jamie Foxx dosta bolji u sporednim ulogama nego u glavnim, pa njegov Johnny D. deluje iskreno, a ne generički pristojno.

 

Što se epizodnih likova u ovoj formulaičnoj i didaktičnoj priči tiče, stanje je različito i zapravo zavisi od toga koliko je Cretton te likove i njihove pozadine razvijao. Svoju "kućnu glumicu" Brie Larson koju je uloga u Short Term 12 lansirala u orbitu i koja je odmesečarila i u Crettonovom dosta lošijem filmu The Glass Castle, recimo, ovde traći dodeljujući joj ulogu pomagačice i "navijačice" kojoj je funkcija da tu i tamo obodri protagonistu. Ni Michael Harding ne prolazi puno bolje igrajući korumpiranog šerifa, a Rafe Spall makar iznenađuje otvorenim karikiranjem lika tvrdoglavog tužioca.

Dosta bolje su prošli Rob Morgan kao osuđenik kojeg Stevenson ne uspeva spasiti, a koji je svoj zločin počinio u trenutku neuračunljivosti, u napadu PTSP-a koji je zaradio u Vijetnamu, te Tim Blake Nelson kao lažni svedok koji menja priču i menja stranu. Cretton tu podvlači svoj humanizam više nego didakticizam, u slučaju Morganovog Herbieja tako da njegovu egzekuciju pred kojom oseća kontradiktorni miks straha, pomirenosti, ljutnje i rezignacije, snima gotovo dokumentaristički, a u slučaju Nelsonovog Ralpha Myersa povlačeći paralelu između njega i McMillana kao dvojice ljudi koje sistem na različite načine vara. Nelson je i inače sjajan karakterni glumac, a ovakve uloge mu stoje.

Filmova s porukom, suptilnijih i manje suptilnih, bilo je otako je filmske umetnosti i biće ih i dalje. Nekada će biti više u modi, nekada manje. Zapravo i nije bitno je li tu reč o formuli ili nije, već kako je ta formula izvedena, verujemo li autoru, glumcima i likovima. Ovde to ne predstavlja problem: Crettonova humanost je iskrena, dvojica centralnih glumaca vrlo uverljivi, pa sa likovima saosećamo. A sistem je takav kakav je, menja se samo iznutra po svojim pravilima i upornošću. Skoro kao po formuli.

Heroic Losers / La odisea de los giles

kritika objavljena na XXZ

2019.

režija: Sebastián Borensztein

scenario: Sebastián Borensztein, Eduardo Sacheri (prema romanu Eduarda Sacherija)

uloge: Ricardo Darín, Luis Brandoni, Verónica Llinás, Rita Cortese, Marco Antonio Caponi, Andrés Parra, Chino Darín

Jedna stvar je sigurna: ako u filmu igra Ricardo Darín, to je već dovoljna garancija da je film vredan gledanja. Nije stvar samo toga da je Darín verovatno i najbolji aktivni glumac na svetu, malo je i do njegovog osećaja za izbor uloga koje mu omogućavaju da bude versatilan, ali i da održava neke konstante i time daje svoj lični pečat. Što će reći, treba opasno promašiti fudbal, pa Darínov talenat protraćiti onako kako je to učinio Asghar Farhadi u Everybody Knows kada mu je dao minijaturnu ulogu naivca i gotovo blesana.

Osim Darínovog prisustva u filmu, i to u glavnoj ulozi, za Heroic Losers je dobra reklama takođe i kontekst tog prisustva. Režiju filma potpisuje Sebastián Borensztein koji je Darína već režirao u The Chinese Takeaway (2011), izuzetno simpatičnoj komičnoj drami gde je veliki glumac perfektno odigrao nervoznog, ekscentričnog provincijalnog gvožđara. Scenario je, pak, Borensztein napisao u saradnji sa Eduardom Sacherijem, i to po Sacherijevom romanu. Sacheri je inače poznat kao autor romana i scenarija za njegovu filmsku adaptaciju u slučaju filma The Secret in Their Eyes (2009). Dotični film nije samo pokupio Oscara za najbolji strani film (te godine u izuzetno jakoj konkurenciji), nego je i lansirao Darínovu međunarodnu karijeru. Treća referenca koja reklamira Heroic Losers je žanrovska odrednica "caper" trilera, što je opet asocijacija na film Nine Queens (2000) koji je Darína iz televizijskog glumca promovisao u filmsku zvezdu kod kuće u Argentini.

Heroic Losers počinje sa naracijom njegovog glavnog lika Fermína Perlassija (Darín), bivšeg fudbalera i maskote u svom malom gradiću, o značenju pojma "budala". Nije to slučajno, originalni naslov filma prevodiv je kao "Odiseja budala", a do kraja filma ćemo shvatiti da budala nije nužno nešto negativno i da se svakome može desiti da ispadne budala, najčešće ne svojom krivicom. U prvoj trećini filma ćemo saznati kako je Fermín ispao budala...

On je imao dobre namere da pokrene propalu lokalnu poljoprivrednu zadrugu tako što će uložiti svoj novac, ime i integritet kako bi svoja sredstva uložili i drugi građani, ne nužno bogati, ali sa nekom ušteđevinom. Osim njegovog najboljeg prijatelja Fontane (Brandoni), njegove žene (Llinás) i vlasnice lokalne fabrike Carmen (Cortese) koja ulaganjem osigurava posao za svog sina (Caponi), ostali ulagači uglavnom dolaze iz redova radničke klase i predstavljaju galeriju manje ili više blesavih likova.

Taman kada se prikupilo dovoljno novca da se na osnovu toga podigne kredit, dogodilo se nešto istorijsko: ono što Argentinci nazivaju "Corralito", kriza dostupnosti gotovine u domaćoj valuti koja je trajala više od godinu dana, a bila je tek jedna od etapa finansijske krize koja je na prelazu vekova tresla Argentinu. Naši junaci su, naravno, preko noći ostali bez svog novca koji je pomoću ljigavog bankara pokupio beskrupulozni advokat Fortunato Manzi (Parra). Kada se od inicijalnog šoka oporave i kada načuju da je Manzi iskopao podzemni sef nasred polja, naši će simpatični luzeri krenuti na put osvete. To, međutim, nije tako jednostavna akcija, već zahteva pomno planiranje i egzekuciju...

Heroic Losers tada počinje da se kreće utabanim žanrovskim stazama, sa jasnim uzorom u Ocean's Eleven (2001) Stevena Soderbergha, sa razlikom da umesto kiča i "glamura" Las Vegasa sada imamo posla sa Argentinskom provincijom, vrućom krvi i improvizacijom. To funkcioniše ne samo zato što Ricardo Darín ima gotovo istu harizmu kao George Clooney, već i zbog njegove igre sa drugim glumcima u timu, pre svega sa još jednim veteranom argentinske filmske i televizijske glume, Luisom Brandonijem. Ortačka prepucavanja između dvojice likova su uverljiva i pravo ih je zadovoljstvo gledati, dok galeriju sporednijih likova, odnosno "šrafova u mašineriji" popunjavaju uglavnom manje poznati glumci (uz par izuzetaka među kojima je i Darínov sin Chino) koji vidno uživaju u svojim ulogama. Iako retko kad predstavlja direktnu pretnju ekipi pljačkaša, Andrés Parra je izvrstan kao živčani negativac Manzi, a ceo koncept jednostavno funkcioniše.

I na zanatskom i tehničkom planu, Heroic Losers je vrlo solidan film. Detalji perioda s početka milenijuma su sasvim na mestu, a direktor fotografije Rodrigo Pulpeiro bez problema hvata štimung zaboravljenog provincijskog gradića osuđenog na propadanje. Atmosferu podiže i muzika Federica Jusida u blues-rock štihu, pa Heroic Losers, iako ne baš originalan u ideji, deluje prijatno retro.

Upravo je ta prijatnost ključ svega, to da kao gledaoci možemo da se opustimo i komotno navijamo za "naše" koji pokušavaju da izvade svoju štetu tako što će prevariti prevarante i opljačkati pljačkaše. Tako jednostavna postavka, uz vešto ukomponovane citate Bakunjina, neke druge političke štoseve i reference na kratku, ali burnu argentinsku istoriju i truističke opservacije da govnar ne misli za sebe da je govnar, već radi ono što jedino ume, uspeva da nas razgali i čak nam pruži (lažnu) nadu da će možda sve biti u redu kada se postavimo za sebe. Na kraju, to je samo film i deo magije je baš u tome da se stvari tamo raspliću drugačije nego u životu.

A Film a Week - Tigertail

previously published on Asian Movie Pulse

The outbreak of the COVID-19 pandemic has, at least temporarily, disrupted the film distribution channels and shifted the focus from the usual ways (festivals, then theatrical releases in different territories) directly to internet. It works for now for the world-wide audiences since there is a list of films that already had their festival premieres earlier this year (or in the later stages of the last year) and the completed films to be released. For filmmakers, producers and production companies, the glass could be half-full (getting the widest possible, global releases) or half-empty (taking some not so good deals with streaming giants). How it looks like in the case of Alan Yang's directorial debut "Tigertail" that premiered earlier this month on Netflix?

As a writer and a producer, Yang comes from television background, best known for his credits on the series like "Parks and Recreation" and "Master of None", so, theoretically, he should not be bothered too much with the fact that his directorial debut got the small screen release. The trouble is, however, that some of the "movie magic" always gets lost in translation and some films work differently in different release contexts. That is the case with "Tigertail", a film that should have been seen on a large screen, preferably at a film festival, before hitting the internet. Simply put, television or laptop screen, pretty much robs it of visual flair that makes this earnest, well-acted but predictable family drama stand out.

Like recently reviewed Lulu Wang's last year's outing, "The Farewell", "Tigertail" is a semi-fictionalized (auto)biography in its core, dealing with the generational and lifestyle differences within the frame of a Taiwanese-American family. The central character of the film is Pin-Jui, played by Tzi Ma (who also had a supporting role in "The Farewell" and who is becoming a synonym for the role of the father in the Asian-American cinema), a working-class immigrant form Taiwan who made it in Bronx as a hard-working corner store owner, but who had to sacrifice everything for that kind of success. Pin-Jui is based on Yang's own father and his life in Taiwan and in New York.

Pin-Jui grows up with his grandmother, since his mother (Yang Kuei-Mei) left for the city in order to find work after his father's death. The times are hard: Taiwan is a military dictatorship, the army is hunting the dissidents and Mandarin is being imposed as the official language, discriminating the local majority of Taiwanese-speaking people. It is especially the case for Pin-Jui who basically has no chance of social mobility in life. Later on, Pin-Jui (played by Lee Hong-Chi as a young man) works alongside his mother in a sugar factory, lives with her in a small house and spends his time going out, listening to covers of American pop-rock hits, dating his childhood sweetheart Yuan (Fang Yo-Hsing) and dreaming about leaving for America with her.

Part of his dreams come true with the help of the factory owner who finances his trip across the ocean under the condition that Pin-Jui takes his daughter Zhenzhen (Li Kunjue) with him. The life in America is not anything like Pin-Jui dreamed of, so he has to work even harder if he wants to provide for himself and his family conceived in a loveless marriage. The end result is that he is estranged from his own daughter Angela (Christine Ko) and that he cannot offer her any emotional support in the times of her own personal hardships.

The plot jumps back and forth between the different timelines, with the periods of the late 60's Taiwan and early 70's New York being told as flashback of Pin-Jui memories. The protagonist is also introduced early on as a narrator, and Yang uses that device from time to time, creating the feeling of a screen adaptation of a proper memoir. That kind of narrative structure takes some time to set in, but once the viewer is adjusted to it, the events and the topics become predictable. Some of the solutions are a bit too abrupt (the divorce of Pin-Jui and Zhenzhen), and Pin-Jui's inability to communicate with Angela could have used more of an in-depth approach. On the other hand, Yang is not making the unnecessary audience-friendly compromises, as he does not go for the melodramatic clichés (although Yuan comes back to the screen, played by Joan Chen). The earnestness and the portrait of a life as it is remains one of the greater qualities of "Tigertail".

The other good thing Yang is especially good at is channelling the emotion through the gentle and fond memories. There are the traces of Wong Kar-Wai and Edward Yang in the portrait of the romance between Pin-Jui and Yuan and in choice he has to make between a chance of a better life and his true love. The feeling is highlighted with a use of analogue cinematography on 16mm stock by Nigel Bluck, where the warmth and the graininess blend together perfectly. However, the part of the mood gets lost when the film is watched on a small screen.

The actors do their best to bridge their sometimes under-developed characters. Luckily for the principal star of the film, this is not the case for his character, so Tzi Ma's acting is on the money all the way through. The biggest casting challenge, however, was to assign at least two actors to play the same character in different periods of time and life stages, and to make the transformation as smooth as possible, which Alan Yang does in the best possible way. That is apparent especially in the case of the protagonist, where the youthful optimism channelled by Lee Hong-Chi (famous for the role of Wildcat in Gan Bi's "Long Day's Journey into the Night") slowly and compellingly transforms to resignation that is key to the character in the later stage in life.

Overall, "Tigertail" is a good film, especially judged as a debut feature. Alan Yang certainly had a clear vision and the discipline to follow it through. The film could benefit of a bit longer runtime and a better development of the supporting characters (who are usually relegated to a couple of traits), while it is also expected for a film about the immigration to be more generous on the social context. Then again. it would be a different film. This way, focused on a toll that dreams of a better life take on the inner living of a person, "Tigertail" is both brutally honest and universal, which is a merit on its own.