The Ballad of Buster Scruggs

kritika objavljena na XXZ

2018.

scenario i režija: Joel Coen, Ethan Coen

uloge: Tim Blake Nelson, Clancy Brown, James Franco, Stephen Root, Liam Neeson, Harry Melling, Tom Waits, Sam Dillon, Zoe Kazan, Bill Heck, Grainger Hines, Jefferson Mays, Jonjo O’Neill, Brendan Gleeson, Saul Rubinek, Tyne Daly, Chelcie Ross

Iako imaju skoro neograničeni kredit kod kritike i dobrog dela publike, sa vrlo dobrim razlogom imajući u vidu legendarne filmove, a bilo ih je onoliko, da ne nabrajam, teško je reći da je braći Coen karijera u poslednje vreme tekla mirnim i uređenim tokovima. Inside Llewyn Davis obilovao je, čak i za njihove standarde mračnim tonovima rezignacije bez odgovarajuće humorne protiv-teže, a snimljen je skrpljenim sredstvima u internacionalnoj koprodukciji, dok je Hail Caesar najavljen kao postmoderna mjuzikl-farsa o takozvanom zlatnom dobu Hollywoda bio toliko narativno labav, kvalitativno neujednačen i nekoherentan da se moglo pomisliti da su braća potrošila svoje kreativne sokove. Činilo se da su se u međuvremenu izdržavali producentskim poslom za televiziju (serija Fargo) i scenarističkim “tezgama” ili čak i “valjanjem restlova” za druge (Angelina Jolie - Unbroken, George Clooney - Suburbicon, Steven Spielberg – The Bridge of Spies), pa da bi sledeći logični korak bio prelazak u manje lukrativne, ali zato i manje stresne potpuno televizijske i “streaming” vode.

Prema nekim teorijama, The Ballad of Buster Scruggs je tako nekako i započeo, kao mini-serija za televizijsko odeljenje kompanije Annapurna Pictures, pa se u priču kasnije uključio i Netflix, da bi na koncu bilo odlučeno da to bude jedan celovečernji film u formi antologije kratkih priča, iliti kako se to nekada zvalo – omnibus. Coeni su sami po sebi dovoljno veliko ime da se film bez problema može uvrstiti na veliki festival poput Venecije, gde je i dobio nagradu za scenario, ali Netflixov model poslovanja ne obećava jaku bioskopsku distribuciju (što je šteta, jer film dobro izgleda, a western kao žanr zahteva veliko platno), već će zaradu tražiti na kućnim formatima po meri savremenog (i otuđenog) čoveka. Triput pogađajte kolike su mu šanse za redovnu distribuciju u našim krajevima…

 

Negirajući “televizijsko” poreklo projekta Coeni su se pozivali na staru, dobru praksu omnibusa čije priče po pravilu režiraju različiti reditelji, zaboravivši pritom da je rezultat u principu neujednačen film i po poetici i po kvalitetu, te da taj disparitet raste sa težinom koju rediteljska imena sa sobom nose. Možda je najeklatantniji primer toga New York Stories koji je okupio Francisa Forda Coppolu, Woodyja Allena i Martina Scorsesea koji su, redom, snimili po jedan užasan, korektan i dobar film. Srećom, u izvedbi The Ballad of Buster Scruggs više liči na jedan savremeniji i bolji primer, argentinski Wild Tales Damiána Szifrona, i to ne samo po spoljnim faktorima da umesto tri priče imamo šest nešto kraćih, već i da se vide iste ruke u scenariju i režiji, pa i nekakva tematska bliskost. Coeni odlaze i korak dalje, praveći okvirnu strukturu za tako nešto, sa rukom koja okreće stranice knjige – antologije kratkih priča sa “granice” kako Amerikanci inače tepaju svetu kauboja. Konačno, na neki način Coeni rade i anti-tezu Szifronovom filmu koji se bavi “coenovski” uvrnutim svakodnevnim životom baveći se smrću i to pre svega njenim ciničnim i apsurdnim aspektima.

U tom smislu će nas zavarati prva priča, ona naslovna, koja služi i kao neka vrsta poveznice sa prethodnim filmom braće i kao mjuzikl i kao naklon westernima iz klasičnog perioda. Ona počinje sa pesmom naslovnog raspevanog kauboja (Nelson) koju peva jašući baš kroz Dolinu Spomenika (gde je rado snimao John Ford). Ispostavlja se da je naš Buster, belom šeširu i veselom nastupu uprkos, revolveraš koji nema mnogo poverenja u ljudsku vrstu, a ni skrupula da potegne pištolj. Nakon što u skoro pa “slapstick” duelu pobedi siledžiju koji se spremao da ga na ne-fer način opelješi na kartama, pa onda i porazi i ponizi njegovog brata, Bustera sustiže neizbežna sudbina u vidu mlađeg i agilnijeg lovca na odmetničku slavu…

 

Sličnog tona je i sledeća priča koja prati pljačkaša (Franco) u pokušaju da opljačka banku na osami između tri okruga. Nakon što pljačka pođe po zlu jer je blagajnik (Root) prevejan, pljačkaš će izbeći vešala pukim slučajem, e da bi na istima završio jednako slučajno, ovog puta ni kriv ni dužan.

Surovost života na granici se najbolje vidi na primeru treće priče Meal Ticket koja prati putujućeg impresarija (Neeson) i njegovu “atrakciju”, glumca bez ruku i nogu (Melling) koji sa žarom recituje Shelleya, izvodi Shakespearea, citira Bibliju i Lincolnog govor na Gettysburgu publici koja bi bila spremna da im udeli koji cent za hranu. Kako je zima sve oštrija, publike je sve manje i ona je sve manje darežljiva, dvojac je u sve većem problemu, naročito kada impresario otkrije da im glavna konkurencija kokoška koja zna da računa. Pogađate li koja je od dve tačke jeftinija za održavanje?

Na sličnom tragu ispitivanja nemorala je i četvrta priča, All Gold Canyon koja prati starog kopača zlata (Waits) koji je, čini se, konačno uspeo da pronađe velike naslage na idiličnom proplanku pored rečice, samo da bi ga u zasedi sačekao mladi pljačkaš (Dillon). Najveća snaga priče nije čak ni Waitsova gluma koja je odlična (polu-dementni, izmučeni likovi se sjajno uklapaju u njegovu javnu personu), koliko fotografija Bruna Delbonnela (sa Coenima je prvi put radio na Inside Llewyn Davis) za koju se čak ni ne da naslutiti da je digitalna (ovo je Coenima prvi potpuno digitalno snimljeni film) i okvir puste, neometane prirode kojima nas autori podsećaju da čovekov uticaj na prirodu može biti poguban, najpre po njega samog.

 

Peta priča, ujedno i najduža, centrirana je oko loše sreće koja prati protagonistkinju Alice (Kazan) na njenom putu preko celog kontinenta karavanom prema Oregonu. Ona je krenula za svojim bratom (Mays) kojeg tamo navodno čeka poslovna prilika, a nju bogata udaja u formi istog čoveka. Brat je, međutim, čovek čvrstih uverenja koja nemaju nužno veze sa stvarnošću i već osvedočeno neuspešan u biznisu, a pritom i vrlo rano umre na putu, ostavljajući svoju sestru u problemu i dugovima. Sreća u nesreći može biti to što profesionalni pratitelj karavana William (Heck) možda želi da se konačno skrasi u Oregonu, a njih dvoje bi po zakonu dobili veliku parcelu na kojoj bi mogli da podignu farmu. Međutim, sam put do tamo je pun nepredviđenih opasnosti, a devojka inače naviknuta da bude vođena kroz život (ma koliko joj loše bilo) možda na to neće biti spremna…

Poslednja, šesta priča pod naslovom The Mortal Remains vizuelno podseća na otvaranje Tarantinovog poslednjeg filma The Hateful Eight jer je zapravo jedna poduža scena locirana na unutrašnjost kočije koja ide na odredište na kojem većina putnika još nije bila. To nepoznato polako postaje sve veći problem s obzirom da su dvojica putnika Englez i Irac (O’Neill, Gleeson) lovci na ucene koji govore u morbidnim šiframa o oduzimanju života i prelasku na drugu stranu, a ostali putnici, kockar Francuz (Rubinek) koji citira Sartrea na temu insularnosti čovekove prirode i ograničenosti njegove spoznaje (naravno, u pitanju je postmodernistička intervencija), surovi traper (Ross) i dosadna religiozna žena (Daly) počinju da razmišljaju o smrti u ovoj alegoriji u stilu Edgara Allana Poea.

Dotičući western kao žanr iz raznih uglova, od naklona klasičnom, preko krvavo-revizionističkog do postmoderno-savremenog, braća Coen se više bave mračnom stranom mitologije nego što imaju pretenzija da slikaju onovremenu realnost. Nju, pak, hvataju kroz svoj uobičajeni filter crnog humora, apsurda i osude na mučenje i snalaženje do besmislene smrti. The Ballad of Buster Scruggs nije njihov najbolji, niti najsmešniji, niti najozbiljniji film, pa čak i nije najmračniji, te se može tvrditi da hodaju po dobro poznatom terenu i da demonstriraju svoj dobro poznati, veselo-nihilistički, duhovito ciničan stav o smislu života. Ipak, ovo je punokrvni “coenovski” film, a struktura omnibusa mu savršeno odgovara, imajući u vidu da su braći možda popustili koncentracija i strpljenje u poslednje vreme, pa im kraće forme bolje leže i maskiraju sitne nedorađenosti i neurednosti.

All Good / Alles ist gut

kritika originalno objavljena na XXZ

2018.

scenario i režija: Eva Trobisch

uloge: Aenne Schwartz, Andreas Döhler, Hans Löw, Lina Wendel, Lisa Hagmeister

Kada je reč o silovanju kao pojavi i životnoj situaciji, filmovi kao takvi, ma kakvih dometa inače bili i ma u kom žanrovskom ključu bili, u principu nepogrešivo upadaju u zamku i promašuju poentu. Jer na filmu silovanje u pravilu ima jedan te isti pojavni oblik, onaj monstruozni, i na njega žrtva može imati različitu reakciju. Stvarnost je izravno suprotna: silovanje ima različite pojavne oblike, pa se zato i događa mnogo češće nego što smo to spremni priznati, ali je reakcija na svako silovanje uvek jedna i ista, makar na intimnom, psihičkom nivou.

Na testu realnosti padaju i remek-dela poput Verhoevenovog filma Elle, i snažne izjave i pozivi na akciju poput Revenge Coralie Fargeat i barem nekoliko filmova sa Jodie Foster u mlađim danima i sva sila filmova iz spektra “rape and revenge” pod-žanra. Neki od njih se čak mogu posmatrati i kao nekakav muške fantazije, iako možda originalno nisu tako zamišljeni. Zato je pojava debitantskog filma Eve Trobisch All Is Good, viđenog s moje strane prvo na Viennalu, pa onda i na ZFF-u, izuzetno značajna za filmski prikaz ove neprijatne teme, a ključni faktori tu su realizam, pojavni i psihološki.

 

Junakinja filma Janne (Schwartz) živi ono što bismo mogli nazvati normalnim životom u ovim turbulentnim vremenima. U vezi je sa Pietom (Döhler) i sa njime ima zajednički izdavački biznis koji je pred propadanjem, a spremaju se i druge promene poput preseljenja u nasleđenu kuću, pa je situacija generalno napeta. Sa takvim bagažom ona odlazi u rodni gradić na proslavu godišnjice mature gde jednog jutra gotovo slučajno sreće svog starog prijatelja, kolegu i mentora (možda čak i bivšeg šefa) Roberta (Nest) u pratnji dosta mlađe (nove) žene Sissi (Hagmeister) i njenog brata Martina (Löw, sveprisutan u nemačkom filmu ove godine), i Robert joj daje poslovnu ponudu koju je skoro nemoguće odbiti – uredničko mesto u njegovoj uspešnoj izdavačkoj kući.

Na samoj proslavi mature, dosadnoj kao što takve stvari već znaju biti, Janne će slučajno naleteti upravo na Martina koji će joj u tom trenutku izgledati kao slamka spasa od dosade. Posle nekoliko pića previše s obe strane, čini se da se približavaju riskantnoj teritoriji prevare, odnosno afere. Ona će mu svejedno ponuditi da prespava na kauču u njenoj kući, međutim on to shvata kao direktni poziv za spavaću sobu…

Sam čin silovanja koji će uslediti možda neće baš od svakoga dobiti tu kvalifikaciju. Martin navaljuje i preti silom, Janne mu se u nedostatku opcija i nakon što je njen otpor savladan prepušta. Silovanje koje vidimo nije monstruozno i “filmsko”, već nekako mlitavo i kilavo, kratko traje i završava se bez fizičkih povreda. Međutim, to što nešto takvo nije dokazivo na sudu (a naročito to nije posle tuširanja, što je opet instinktivna reakcija), ne znači da iza sebe ne ostavlja traumu zbog koje se Janne ruši ceo život i ceo svet. I tu je zapravo savršeno nebitno prebacuje li ona sebi, njemu ili oboma.

 

Ono što će uslediti je kako se ona sa tom traumom nosi i tu je naslov ključan jer je to moto kojim se ona kroz dalji tok filma vodi, nadajući se da će sve proći, možda i samo od sebe, da će trauma s vremenom utihnuti. Pritom se ona nema kome požaliti jer Piet je obuzet svojim problemima i sklon je nasilnim reakcijama. Majka (Wendel) joj i pored najbolje namere ne može pomoći. Martin situaciju ne može učiniti boljom iako to možda želi, a to što radi u istoj firmi kao i ona nikako ne pomaže. A na Roberta koji postaje najsigurniji oslonac u životu ne može računati jer mu je Martin familija u nekom smislu, a ni njegov privatni život nije u sjajnom stanju.

Uz pomoć sjajno izabranih glumaca, dorađenog scenarija i vrhunski precizne režije, Eva Trobisch izvrsno vodi priču koju u tom obliku nemamo često videti, i to na način koji ne možemo često videti na ekranu. Naprosto, pozadina je detaljna, a svaki postupak ima svoje logičko i dramaturško opravdanje, a pripovedanje hladne glave odaje utisak realističnosti koliko i suptilnosti. Istini za volju, jedno intervencija u radnji (koju ne bih otkrivao) možda baš i nije bila potrebna i čini se tipski oštrim skretanjem prema kulminaciji, ali se zato autorica iskupljuje sjajnim završetkom koji ne izgleda kao kulminacija, ali zapravo jeste. All Is Good tako postaje i ostaje izuzetno značajan film.

A Film a Week - Manta Ray / Kraben rahu

previously published on Asian Movie Pulse

The directorial debut of Phuttiphong Aroonpheng called “Manta Ray” premiered in the Orizonti section at this year’s edition of Venice, scooping the main award and getting on an extended festival tour that included Toronto, Vancouver, Busan, Thessaloniki (where it pocketed Best Director award for Aroonpheng, Artistic Achievement award for the cinematographer Nawarophaat Rungphiboonsophit and Human Values award) and, among others, Zagreb, scoring Special Mention in the main competition. Austere in dialogue, but rich in atmosphere, this film realized in Thai-French-Chinese co-production puts its writer-director in the spotlight as someone worth attention in the future.

“Manta Ray” starts with a dedication to Rohinya, a stateless people which faces horrific persecution by the government forces in their homeland in north-western Myanmar. Many Rohinya are driven out of their homes and they live as refugees in the other states of South and South-East Asia, in Arab countries (the majority of Rohinya are Muslims) and in the Western World. Some of them are being smuggled into Thailand which is, as the region’s most Western-oriented country in the political sense, considered to be a decent starting point before seeking political refuge somewhere else. But the welcome they are facing is usually far from being warm and it can get pretty violent.

 

Those things, however, are not easy to be read from the film itself, but are a part of Aroonpheng’s production notes which he frequently uses in his interviews and festival appearances, since “Manta Ray” is primarily about the humane experiences like melancholy, poverty and solitude. However, the first thing we should see after the title card is a man patrolling the coastal region, lit up with Christmas lights and with a gun in his hands. We never learn his name, only his unorthodox appearance with his hair dyed blond and his never-changing daily routing of work on a fishing boat and patrols with his colleagues.

On one of his rounds, the nameless fisherman (played by Wanlop Rungkamjad) finds a severely wounded, mute Rohinya man (Aphisit Hama) he takes home and nurses to health. He even names him Thongchai, after his favourite singer Thongchai “Bird” McIntyre (apparently, considered to be evergreen in Thailand). Thongchai appreciates the help he gets and quickly learns the skills his host teaches him, like fishing, motorbike driving and digging for sparkly gems that are to be used later to attract the titular fish. The fisherman, on the other hand, appreciates having company and someone to talk to and to share his pain with. However, when he disappears following a suspicious phone conversation with his boss, Thongchai takes over his life, his job and his wife (a music star Rasmee Wayrana in her acting debut)…

A voiceless refugee might seem as a heavy symbol, especially in the times of refugee crises all over the world, but it actually works well on the cinematic level. The pain both Thongchai and his host are sharing is not so different after all, they were both with limited chances, restricted to poverty and for them the life has always been an uphill struggle. Also, that enables Aroonpheng to show rather than to tell, to use the visual language, the music and the atmosphere less to tell a specific story that unfolds in a meditative pace, and more to create a certain feeling of being a failure, pushed to the margin of society, but also regaining trust in humanity.

With not much dialogue to work with, the actors do a terrific job of showing the chemistry among them and recreating an unlikely friendship. That especially goes for Hama who has to act in very fine nuances, which he does fine. Rungkamjad’s challenge is, however, of the other kind, not exactly the lack of dialogue, but the lack of significance in the words he speaks since he speaks them to a silent recipient and not necessarily to the audience and he excels in it.

Even more interesting are the formal aspects of film, the visuals, the set design, the editing and the sound scheme. Cinematographer Nawarophaat Rungphiboonsophit does a brilliant job balancing the poetic value of the dream-like almost surreal moments between the two men with the grit of the daily life in a poor fishing village, and being a cinematographer himself, Aroonpheng is able to communicate what he exactly wants. The editing by Lee Chatametikool and Harin Paesongthai is superb, while the music by the French duo Christine Ott and Mathieu Gabry fits in well.

“Manta Ray” is not a piece of political statement, nor it is a futile exercise in form. It is an accomplished debut feature, an immersive, strong experience that needs to be seen, heard and felt.

Lista - Novembar 2018

Ukupno pogledano: 52
Prvi put pogledano: 50
Najbolji utisak (prvi put pogledano): The Favourite
Najlošiji utisak: The House That Jack Built

*ponovno gledanje
objavljene kritike su aktivni linkovi

datum izvor Naslov na Engleskom / Originalni naslov (Reditelj, godina) - ocena

01.11. kino Close Relations / Rodnye (Vitali Manski, 2016) - 8/10
01.11. festival Classical Period (Ted Fendt, 2018) - 5/10
01.11. festival The Face Behind the Mask (Robert Florey, 1941) - 8/10
01.11. festival Styx (Wolfgang Fischer, 2018) - 6/10
01.11. festival Monrovia, Indiana (Frederick Wiseman, 2018) - 7/10
01.11. festival A Family Submerged / Familia sumergida (María Alche, 2018) - 8/10
01.11. festival Suspiria (Luca Guadagnino, 2018) - 4/10
02.11. festival In My Room (Urlich Köhler, 2018) - 7/10
02.11. festival Barstow, California (Rainer Komers, 2018) - 7/10
02.11. festival Sophia Antipolis (Virgil Vernier, 2018) - 4/10
02.11. festival Rojo (Benjamin Naishtat, 2018) - 4/10
03.11. kino First Man (Damien Chazelle, 2018) - 8/10
03.11. festival A Family Tour / Zi you xing (Liang Ying, 2018) - 8/10
03.11. festival Second Time Around / Segunda vez (Dora García, 2018) - ?/10
03.11. festival The Wolf House / La casa lobo (Joaquin Cocina, Cristobal Leon, 2018) - 5/10
03.11. festival Virus Tropical (Santiago Caicedo, 2017) - 7/10
03.11. festival The Mountain (Rick Alverson, 2018) - 4/10
04.11. festival The House That Jack Built (Lars von Trier, 2018) - 1/10
07.11. festival What You Gonna Do When the World's on Fire (Roberto Minervini, 2018) - 8/10
09.11. kino Bohemian Rhapsody (Bryan Singer, 2018) - 5/10
10.11. kino Climax (Gaspar Noe, 2018) - 5/10
*11.10. festival The Load / Teret (Ognjen Glavonjić, 2018) - 9/10
11.10. festival Thunder Road (Jim Cummings, 2018) - 7/10
12.11. festival Mektoub, My Love: Canto Uno (Abdellatif Kechiche, 2017) - 6/10
13.11. festival Just Like My Son / Sembra mio figlio (Constanza Quatriglio, 2018) - 5/10
13.11. festival Colette (Wash Westmoreland, 2018) - 6/10
13.11. festival Petra (Jaime Rosales, 2018) - 7/10
14.11. festival The Favourite (Yorgos Lanthimos, 2018) - 9/10
14.11. festival Dear Son / Weldi (Mohamed Ben Attia, 2018) - 5/10
15.11. festival Winter Flies / Všechno bude (Olmo Omerzu, 2018) - 5/10
16.11. festival Wildlife (Paul Dano, 2018) - 6/10
16.11. festival Retablo (Alvaro Delgado Aparicio, 2017) - 5/10
16.11. festival Never Leave Me (Aida Begić, 2017) - 5/10
16.11. festival Good Day's Work / Dobar dan za posao (Martin Turk, 2018) - 4/10
17.11. festival Anchor and Hope / Tierra firme (Carlos Marques-Marcet, 2017) - 7/10
18.11. festival Ash Is Purest White / Jiang hu er nv (Jia Zhangke, 2018) - 8/10
20.11. festival Old Boys (Toby MacDonald, 2018) - 6/10
21.11. video The Yellow Birds (Alexander Moors, 2017) - 5/10
22.11. festival Summer / Leto (Kiril Serebrenikov, 2018) - 6/10
23.11. festival Loro (Paolo Sorrentino, 2018) - 6/10
24.11. video Disobedience (Sebastián Lelio, 2017) - 5/10
25.11. video Eighth Grade (Bo Burnham, 2018) - 8/10
26.11. festival Manta Ray / Kraben rahu (Phuttiphong Aroonpheng, 2018) - 7/10
26.11. festival All Good /Alles ist gut (Eva Trobisch, 2018) - 8/10
26.11. festival Summerhouse / Ljetnikovac (Damir Čučić, 2018) - 7/10
27.11. festival Black Mother (Khalik Allah, 2018) - 8/10
*28.11. festival The Wild Boys / Les garçons sauvages (Bertrand Mandico, 2018) - 6/10
28.11. video The Ballad of Buster Scruggs (Ethan Coen, Joel Coen, 2018) - 8/10
28.11. festival Spell Reel (Filipa César, 2017) - 6/10
29.11. festival Wasted Eggs (Ryo Kawasaki, 2018) - 5/10
30.11. festival On the Water / Na vodi (Goran Dević, 2018) - 9/10
30.11.. festival The Cleaners (Hans Block, Moritz Riesewieck, 2018) - 6/10
 

Loro

kritika objavljena na DOP-u

Bez ikakve rezerve, tvrdim, Paolo Sorrentino je jedno od najznačajnijih imena kinematografije, ne samo italijanske ili evropske, već i u globalnim okvirima: njegovi filmovi se željno iščekuju na festivalima, ali i u kino-distribuciji, luksuznog su izgleda, maničnog tempa, neretko provejavaju i humorni tonovi, ali su isto tako okrenuti društvu čije sve brojnije anomalije lucidno primećuju, pa se mogu nazvati i satiričnima. Ove godine je rešio da nas počasti 200-minutnim portretom kasne faze u političkoj karijeri Silvija Berlusconija ispričanom iz dva ugla i u dva toma, što ćemo, nadamo se videti u kino-distribuciji jer film festivalski ciklus sa naznakama Oscar-kampanje odrađuje u premontiranoj, spojenoj 150-minutnoj verziji u kojoj se ponešto, rekao bih čak i dosta, gubi u prevodu.

Međutim, sva tri početka filma su briljantna svoj način. Tu imamo “kartičnu” ogradu od “based on a true story” koncepta u kojem Sorrentino objašnjava da je sve fikcija i kada nije, da su likovi izmišljeni i kada nisu verovatno se smejući u lice potencijalnim tužbama koje bi zarad povređene sujete mogle poleteti. Imamo takođe i drugi početak, nadrealni, u kojem ovčica ulazi u hodnik klimatizirane vile i onako ovčije bleji u ekran na kojem se vrti kviz iz Berlusconijeve produkcije. Klima se u momentima bliskim horor-kratkišima i režiranim stilom bliskim TV reklamama kvari, nezaustavljivo spuštajući temperaturu sve dok nesrećna životinja ne kolapsira i ne ugine. Metafora? O, da, i više od toga…

Eto nas sada i na trećem početku, onom pravom recimo, na jahti u akvatoriju južnjačke regije Apulje gde lokalni muljator Sergio Mora (izvrsni Riccardo Scamarcio) pokušava da “obradi” lokalnog zvaničnika kako bi baš njegovu firmu izabrao na konkursu za snabdevanje škola hranom. Zvaničnik se ne da, ali Sergio ima svoje adute, odnosno svoju curu koju će bez problema podvesti i koja će gazdu bez problema ubediti. Sergio i partnerica mu Tamara (Euridice Aixen) mali su ljudi sa velikim snovima, ali čini se da za ono vreme imaju baš ono što je potrebno, zato i svoju operaciju pomeraju sasvim blizu centru moći, blizu Njega o kojem se govori u trećem licu i čija je blizina sinonim za uspeh.

Oni svoju operaciju sele prvo u Rim, a onda i na Sardiniju, u iznajmljenu vilu u blizini njegove gde žurkama sa obiljem droge i devojaka zgodnih tela i lakog morala pokušavaju da privuku njegovu pažnju, dok im to konačno ne uspe. A on je niko drugi do Silvio (igra ga Sorrentinov “kućni glumac” Toni Servillo iz La grande bellezze i Il diva), trenutno u opoziciji, ali spreman na političke i ine igre kako bi se vratio na vrh. Od ličnih zadovoljstava, čini se da je već dobio sve i da ga impresioniraju jedino količine mladih i praznoglavih cura koje bi mu se divile, što nervira njegovu ženu Veronicu (Elena Sofia Ricci) koja je i sama jedna od tih i takvih bivših fufica i sa kojom mu je brak u nepopravljivoj krizi…

Valja primetiti da se “gazda” ne pojavljuje u filmu blizu sat vremena, ali jednom kada se pojavi, scenario i kamera neće ni u jednom trenutku odlutati daleko od njega, bilo da se radi o njegovim političkim muljačinama, perverznom smislu za zabavu ili melodrami raspada braka sa ženom. Pritom Silvio u namerno “uvoštenoj” interpretaciji Servilla verovatno nije u stanju sakriti svoj “prljav veš” ni od svoje unučadi, a kamo li od političkih i poslovnih rivala. I u tome dobivamo čak nekakvu začudno-humaniziranu verziju istog (posebno u kasnijoj pasaži sa zemljotresom koji je pogodio L’Aquilu, neku staru ludu u koju se nekadašnji beskrupulozni trgovac nekretninama, slavom i maglom pretvorio, premda je Berlusconi gotovo sam pokrenuo talas populizma ne samo u Italiji nego i globalno verovatno nikad ne podcenjujući ljudsku glupost.

Čak i kada zanemarimo moralni aspekt takvog portreta (koji bi bio sasvim u redu da je nastao u vreme “bunga-bunga” zabava i Berlusconijevih ispada u spoljnopolitičkim situacijama) koji naprosto ne korespondira sa današnjim vremenom i današnjim saznanjem o fenomenu populizma i prostakluka koji je upravo Berlusconi pokrenuo, otvaraju se problemi čisto filmske prirode. Naime, dinamika i tempo opadaju u drugoj polovini, a potencijalno interesantni Sergio u principu nestaje iz priče sa celom svojom klikom, da bi se vratio na blic i izneo poentu kako on i njegovi ipak nisu dorasli Silviju i njegovima. Možda je to namerno tako urađeno, da posle kratkog i užitkom obojenog “dizanja” dolazi do bolnog i otupljujućeg “spuštanja” jer takva je prosto mehanika drogiranja, ali i polu-kriminalnih karijera, pa i moći koja povezuje i jedno i drugo.

U svakom slučaju, paralela koja se povlači sa Scorseseovim The Wolf of Wall Street bila bi jasnija i direktnija da je film ostao fokusiran na Sergiov ugao koji bi bio i inovativan u smislu pričanja u principu poznate priče o Berlusconiju, ali to ne znači da je film ovako slab i da nema svojih momenata. Sorrentinova režija je raskošna i film se prosto “topi u ustima” tokom masovnih “party” scena obojenih hedonizmom, a ne manjka ni duhovitih intervencija, čak ni u sporijem drugom delu. Film je i tada gledljiv i pratljiv, ponajviše zahvaljujući Servillovoj interpretaciji, ali ostaje nam da se pitamo kakav bi film bio u integralnoj verziji i šta je iz nje i kako odstranjeno za ovu festivalsku. Dilema koja se nameće je: je li se toliko toga izgubilo u prevodu da menja suštinu filma ili je i od ovoga što pred sobom imamo ostalo previše. Loro svakako nije najbolji Sorrentinov film, ali ostaje nam da vidimo razmere toga.

The Wild Boys / Les garçons sauvages

2017.

scenario i režija: Bertrand Mandico

uloge: Pauline Lorillard, Vimala Pons, Diane Rouxel, Anaël Snoek, Mathilde Warnier, Sam Louwyck, Elina Lövensohn, Nathalie Richard

The Wild Boys je frustrirajući film. Ne zato što je loš, jer kod od početka do kraja lošeg filma znamo na čemu smo, pa tu nema mnogo toga što nas može frustrirati. Ne, The Wild Boys je frustrirajući jer nije onoliko dobar koliko njegov nadobudni autor misli da je, a nije ni toliko važan, ma koliko bio grandiozno intoniran kao raskošna fantazija o politici spolnosti i rodnosti. Na stranu sva njegova artificijelnost i mnoštvo citata (ili izmenjenih elemenata dignutih iz drugih filmova ekstremno artističke orijentacije), kao i poigravanje sa crno-belom i kolor-fotografijom na filmskoj traci od 35mm, što su legitimni stilski izbori koji se gledaocu i kritičaru mogu svideti ili ne, osnovni utisak je da je u pitanju film čudan čudnosti radi.

Petorica dečaka (koji funkcioniraju kao grupni karakter i koje sve do jednog igraju mlade glumice – prvih pet gorepotpisanih) iz “dobrih familija”, adolescentske dobi i puni hormona, počine grozan zločin – grupno silovanje svoje učiteljice (Richard) koja je njihovu divlju energiju pokušavala kanalizirati kroz teatar. “Olakšavajuća okolnost” je demon kojeg oni zovu Trevor koji ih je na zločin navodno naterao, velike količine alkohola, kao i vrlo ne-učiteljski nastup njihove učiteljice. Vreme i mesto radnje je zrelo do pozno kolonijalno doba – početak XX stoleća na otoku Reunion na istoku Afrike, pa nije teško zamisliti izgovore u stilu “sama je tražila”.

Bilo kako bilo, oni umesto u popravnim domovima ili crkvenim internatima bivaju upućeni na “terapiju” kod nizozemskog Kapetana (Louwyck, viđan u brojnim evropskim festivalskim i žanrovskim filmovima poslednje dekade), odnosno na ono tipično formativno putovanje koje će od divljih dečaka izgraditi solidne muškarce. Kapetan koji ih hrani dlakavim voćem (nekakav grozni hibrid breskve, ličija i nečeg morskog na šta ne biste voleli ni stati), drži na uzdama (bukvalno, tako da postaju deo brodskog mehanizma), pokazuje im jedro sa kosom njihovih prethodnika i svoje tetovirano spolovilo koje je “prošlo svašta”, međutim, s njima ima druge i drugačije planove. Oni uključuju ostrvo izobilja gde se kokosovo mleko guta poput sperme i Dr Séverin(e) – igra ju Elina Löwensohn koju smo gledali u kultnim art-hororima Nadja, Immortality i The Forbidden Room i pretvaranje dečaka u curice.

Penisi (očito prostetički) otpadaju, grudi bubre, promena uzrokuje neprilagođenost i pobunu. Ali odatle ide samo na još čudnije i nelogičnije, ma koliko to besmisleno zvučalo u kontekstu filma čiji sam siže upravo izložio. Problemi logičke prirode (motivacija koja “beži” od scene do scene i oštri obrati koji više nikoga ne mogu iznenaditi – jer film počinje sa silovanjem) očito su posledica manjka vremena utrošenog na pisanje nauštrb onog posvećenog dizajnu. Ostaje nam jedino da ili potpuno prihvatimo autorov fantazijski svet ili da se iz filma isključimo jer sve između toga donosi frustraciju i izuzetno podeljene dojmove u kojem tehničko umeće odnosi prevlast nad kreativnim, a zamišljena neo-feministička alegorija postaje trapavi, teškorukaški manifest koji se, s obzirom da dolazi od muškarca, može protumačiti i kao sprdnja.

 

Ono što je tu izvrsno je umeće iluzije i skretanja pozornosti u vrlo fino podešenoj glumi mladih glumica. Dok se Anaël Snoek može izvući na androginu pojavu na tragu Tilde Swinton, a Vimala Pons na podužu listu uloga u prošlosti, ostale tri do sada još nisu skrenule pažnju na sebe. U toku gledanja filma mi smo tek delimično svesni, ako i toliko (ako smo pozorno čitali imena na špici, recimo) da devojčice igraju dečake. Njihovi glasovi su uverljivo momački, sa sinhronizacijom ili bez nje (što je verovatnije), a njihova prefinjena androginost (ili feminiziranost, kako god) sasvim na tragu klišea onovremenih aristokratskih dečaka čija tela nije oblikovao težački rad, sport ili vojnički trening.

Opet, ovaj festival bizarnosti ima korene koje nije toliko teško trasirati. Tu se jasno očitavaju stari fantastični filmovi i prastara erotika uz par motiva seksualnosti i agresije koji su obrađeni u literaturi i na filmu. Dve reference tu ipak istupaju, od kojih je ona na poljsko-francuskog sineastu sklonog erotici Waleriana Borowczyka direktnije akcentirana, a i u ranijem opusu se Mandico na njega dosta oslanjao. Ona druga, usmerena prema kanadskom autoru Guyu Maddinu više liči na alat za “pakovanje” dugometražnog prvenca.

Bertrand Mandico dolazi iz sveta kratkih filmova, gde je bivao nagrađivan i generalno ostavio trag. Kako to obično biva sa transferom na dugi metar, konačni proizvod ma koliko bio stilski ujednačen, nije dovoljno detaljno promišljen i razrađen na nivou pisanja, a ni režije koja varira od scene do scene, bez osećaja za ritam i tempo velike slike. Manji problem tu je trajanje od blizu dva sata, koliko ambicija da se u tom ipak ograničenom vremenu pokrene preveliki broj tema i izloži previše ideja, a ni činjenica da je The Wild Boys zamotan u foliju šoka, ekscesa i provokacije ne čini stvar uglađenijom.

 

A Film a Week - Old Boys

previously published on Cineuropa

Few things are considered more British (or even English) than the country’s school system with its signature gender-segregated boarding schools. The key attribute of those places is a conservative set of values based on the idea of keeping the existing class system alive, which is demonstrated through the different traditions and rituals that each school adopts of its own accord. The very setting of Toby MacDonald’s feature debut, Old Boys, which recently screened in the competition of the 16^th Zagreb Film Festival, is arguably its strongest point.

Traditions might vary wildly from one school to another: take, for example, the (for the sake of this film, invented) sport called streamers, which is a variation on rugby played in a stream and involving a wall, a tree stump and a square ball. Nevertheless, the basics of the internal hierarchy among the students are always the same. Our unlikely hero is a scholarship student called Amberson (played by Alex Lawther, of The Imitation Game and Departure fame), who is at the bottom of the school’s pecking order, as he is bullied by his fellow students and teachers alike for not being manly enough. He is often a prime target for “alpha male” Winchester (Jonah Hauer-King) and his clique. The school authorities, portrayed by a Shakespeare-quoting principal played by Nicholas Rowe (Young Sherlock Holmes) and an over-enthusiastic sports teacher, Huggins (Joshua McGuire), do nothing to stop it – quite the opposite, in fact.

The Cyrano de Bergerac-style plot starts unfolding when Amberson stumbles upon a French girl named Agnes (Pauline Etienne, glimpsed in supporting roles in The Midwife and 2 Autumns, 3 Winters), the daughter of the new French teacher and failed writer Babinot (character actor Denis Ménochet). Visiting her father at school, she sees and hears Winchester reciting sentences in French (which Amberson is whispering to him), mistakes him for a poetic soul and falls for him. He might be popular and privileged, but he is neither romantic nor particularly smart or creative, so he asks Amberson, as the only brainy and artistic person in his immediate surroundings, for help, failing to assume that the two of them actually share the same crush.

The very idea of the film might not seem particularly original, and not all of the jokes in it land well (especially the ones about bullying and Babinot’s writer’s block), but under the surface, Old Boys examines the toxic masculinity of boarding schools in all its futility: those places will not make men of boys; they will leave grown men permanently locked in a boy’s state of mind. The topics of class and gender differences are not explored in depth, which means that the film falls far short of Lindsay Anderson’s 1968 masterpiece If…, but Old Boys is still lean, clear, easy to follow and entertaining, thanks to MacDonald’s sure-handed, if not spectacular, directing of a somewhat typical script written by Luke Ponte, a frequent collaborator on his shorts, and the more seasoned Freddy Syborn, who has several TV credits to his name.

Setting the whole thing in the colourful times around the fall of the Berlin Wall was a smart move, not just in terms of using the now-popular and omnipresent 1980s references, but also because it underlines how boarding schools are obsolete and are just relics of the not-so-happy past. The palette of predominant browns and greys suits the film well, highlighting the protagonists’ mood via the landscape.